II SA/Łd 682/16

Dnia 10 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 roku sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi W. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy Al. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania M. F. od decyzji organu I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako: k.p.a.), art. 8 ust. 3, ust. 4, ust. 11, art. 37 ust.1, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 204 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 – dalej jako: ustawa) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] maja 2016 r. w sprawie zmiany decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2005r. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. stronie przyznany został zasiłek stały od dnia 1 kwietnia 2005 r. oraz opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jednak w marcu 2016 roku ustalono, iż sytuacja strony uległa zmianie, postanowieniem Sąd Rejonowy dla Ł.W. z dnia [...] stycznia 2016 r. sygn. akt [...] strona otrzymała spadek po ojcu, w skład którego wchodziły m.in. [...] akcji A SA, ze sprzedaży których jednorazowo strona uzyskała kwotę 11605,80zł. Organ I instancji mając powyższe na uwadze stwierdził, iż kwota ze sprzedaży akcji przekracza pięciokrotnie kryterium dla osoby samotnie gospodarującej. W związku z tym kwotę 11605,80zł należy rozliczyć na 12 miesięcy, od marca 2016 r. do lutego 2017 r., co daje kwotę 967,15zł miesięcznie. Zatem dochód strony w okresie od marca 2016 r. do lutego 2017 r. należy przyjąć 1/12 kwoty ze sprzedaży tj. 967,15zł, kryterium dochodowe wynosi zaś 634zł. Z uwagi na powyższe oraz uwzględniając przepis art. 106 ust. 5 ustawy, organ I instancji decyzją z dnia [...] maja 2016 r. zmienił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2005 r. w ten sposób, ze ograniczył okres, na który został przyznany zasiłek stały do dnia 31 marca 2016 r. i ograniczył opłacanie składek zdrowotnych do dnia 31 marca 2016 r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona zwróciła uwagę, iż kwota ze sprzedaży akcji została podzielona między rodzeństwo. M. F. zaznaczył również, że nie pracuje i nie ma żadnych dochodów. Wniósł o wnikliwą analizę i rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem sytuacji życiowej odwołującego. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ przypomniał, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. przyznany został stronie zasiłek stały od 1 kwietnia 2005 r. w wysokości 418zł miesięcznie i został on zgłoszony do ubezpieczenia. Decyzją z dna [...] października 2015 r. organ I instancji zmienił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2005 r. w ten sposób, iż ustalił wysokość zasiłku stałego od dnia 1 października 2015 r. na kwotę 604zł. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. Sąd Rejonowy dla Ł.W. dokonał podziału majątku po rodzicach M. F. w ten sposób, iż strona otrzymała po matce udział wysokości 1/2 w odrębnej własności lokalu oraz po ojcu udział w wysokości 5/8 w odrębnej własności tego lokalu, [...] akcji PGE SA, środki pieniężne w kwocie 2909,36zł stanowiące dywidendę za okres od 2010-2014 z tyt. akcjonariatu w A SA, bez spłat na rzecz G. K. i R. F. Strona sprzedała akcje w dniu [...] marca 2016r. za kwotę 11605,80zł. Na podstawie złożonych dowodów wpłaty organ ustalił nadto, iż strona w dniu 17 marca 2016 r. przekazała bratu kwotę 2000zł, siostrze kwotę 500zł i Pani W. kwotę 6000zł. Organ odwoławczy podzielając ocenę organu I instancji wyjaśnił dalej, iż kwota uzyskana ze sprzedaży akcji przekracza pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej i wobec tego organ I instancji , zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy, rozliczył ten dochód na 12 miesięcy poczynając od marca 2016 roku. W wyniku tych rozliczeń organ ustalił dochód miesięczny strony na kwotę 967,15zł. Wobec powyższego zasadnie organ I instancji zmienił decyzję własną bowiem sytuacja dochodowa strony uległa zmianie. Stosownie zaś do art. 106 ust. 5 ustawy decyzję zmienia się na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany sytuacji dochodowej. Wskazując na poglądy sądów administracyjnych oraz doktryny organ wskazał, że choć decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy co do zasady ma charakter konstytutywny, to jednak deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza jeszcze o skutkach z niej wynikających. Kwestia jaki skutek ex nunc czy ex tunc ma określone orzeczenie związana jest nie z samym podziałem orzeczeń na konstytutywne czy deklaratoryjne, ale zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy więc uznać, iż akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. Kolegium podkreśliło, iż tym samym na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy może być zmieniona lub uchylona z mocą wsteczną ostateczna decyzja administracyjna, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Organ dodał, iż fakt, że strona z uzyskanego dochodu zapłaciła zaległości oraz dokonała darowizn na rzecz rodzeństwa nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona wywodząc jak w odwołaniu wniosła o wnikliwe i pozytywne rozpatrzenie sprawy, z uwzględnieniem sytuacji życiowej strony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie, a w przypadku gdyby wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie o oddalenie skargi podnosząc, że nie zawiera ona wskazania naruszenia prawa lub interesu prawnego, jakie miało miejsce przy wydaniu ostatecznej decyzji. Na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony w drodze przyznania prawa pomocy popierał skargę, zarzucając naruszenie art. 8 ust. 3 oraz art. 106 ust. 2 i 5 ustawy i wnosił o przyznanie wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Zdaniem sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2016 r., zmieniającą decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2005r. poprzez ograniczenie okresu, na który został przyznany stronie zasiłek stały do dnia 31 marca 2016 r. Materialnoprawą podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a w szczególności art. 106 ust. 5 ustawy stanowiący, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5 ustawy, przy czym zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo ustaliły i wywiodły, że w miesiącu marcu 2016 r. sytuacja dochodowa strony uległa zmianie, skutkując przekroczeniem kryterium dochodowego. Dokumenty zgromadzone w sprawie jednoznacznie potwierdzają fakt uzyskania przez skarżącego dochodu w wyniku spadkobrania i działu spadku (postanowienie SR dla Ł.–W. z dnia [...] stycznia 2016 r. sygn. akt [...]), a następnie sprzedaży uzyskanych akcji PGE SA. Fakt zadysponowania uzyskanego dochodu na rzecz innych osób, nie ma wpływu na ustalenie zwiększenia dochodu skarżącego. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Niewątpliwie więc środki pochodzące ze sprzedaży akcji stanowią dochód strony, nie są bowiem objęte pomniejszeniem określonym w ust. 3, jak również odliczeniami przewidzianymi w ust. 4 tegoż przepisu. Zgodnie z kolei z treścią art. 8 ust. 11 ustawy w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Stosownie do wskazanych przepisów organ dokonał prawidłowego wyliczenia, szczegółowo przedstawionego w uzasadnieniu rozstrzygnięcia ustalając, że wobec uzyskania od miesiąca marca 2016 r. dochodu (967,15 zł miesięcznie) przekraczającego kryterium dochodowe (634,00 zł), zaistniała okoliczność uzasadniająca weryfikację przyznanego stronie prawa do świadczenia z pomocy społecznej. Tym samym spełnione zostało kryterium zastosowania przepisu art. 106 ust. 5 ustawy, zezwalającego na zmianę się lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody wobec zmiany sytuacji dochodowej. Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela pogląd prezentowany przez Kolegium a także aprobowany w orzecznictwie, że deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza jeszcze o skutkach z niej wynikających. Niewątpliwie każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Należy więc uznać, iż akt konstytutywny, jakim jest decyzja wydana w oparciu o art. 106 ust. 5 ustawy, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych (vide: orzecznictwo i piśmiennictwo przywołane w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia, a także orzeczenia NSA: z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 221/16, z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 922/16, z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 855/16 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie taką okolicznością była niewątpliwie zmiana sytuacji dochodowej strony (sprzedaż akcji) i z momentem jej zaistnienia nastąpił skutek prawny w postaci utraty uprawnienia do wcześniej przyznanego świadczenia z pomocy społecznej. Tym samym zmianę wcześniejszej decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy ze skutkiem ex tunc od momentu zaistnienia zdarzenia skutek ten powodującego, uznać należy za prawidłową. Powyższe argumenty czynią niezasadnymi zarzuty skargi. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., skargę należało oddalić. W przedmiotowej sprawie brak było podstaw do odrzucenia skargi, szczególnie wobec sprecyzowania jej zarzutów przez pełnomocnika strony. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji, stosownie do art. 200 p.p.s.a. i § 4 ust. 1 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801) i § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz.U z 2016 r., poz. 1714). dc