II SA/Łd 684/09

Dnia 27 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA: Anna Stępień Sędzia WSA: Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 roku przy udziale --- sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], Nr [...]; 2. zasądza od organu – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej – W. D. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. T. – P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną wcześniejszą decyzję z dnia [...] roku, Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy C. z dnia [...] roku. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Naczelnik Gminy C. decyzją z dnia [...] roku orzekł o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń nieruchomości rolnej figurującej na spadkobierców W. K. o obszarze 6,289 ha, położonej we wsi S., gm. C. oznaczonej Nr [...] i [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 roku (Dz. U. Nr 32, poz. 161). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] roku, po rozpatrzeniu wniosku W. D., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy C. z dnia [...] roku. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w sprawie nie zachodzą żadne z okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego, ani do wznowienia tego postępowania. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. D. wskazała, że powodem do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] roku, były nieprawidłowości do jakich doszło przy jej wydaniu, w szczególności gospodarstwo rolne nie było mieniem opuszczonym. Całe postępowanie toczyło się bez udziału stron. Zdaniem strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wzięło pod uwagę jej argumentów, przytaczając ustawowe przesłanki do wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji, a następnie uznało, że w sprawie nie zachodzą żadne z nich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] roku utrzymało w mocy własne wcześniejsze rozstrzygnięcie. W motywach organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że nie ulega wątpliwości, iż przedmiotowa decyzja o przejęciu na własność państwa nieruchomości rolnej zawiera wady z punktu widzenia obowiązujących kryteriów prawnych, szczególnie lakoniczne jest jej uzasadnienie i ograniczona liczba dowodów wykorzystanych w sprawie. Tym niemniej, uwzględniając stan prawny – nie można uznać, że omawiana decyzja rażąco narusza prawo, jak twierdzi strona. Niewskazanie w decyzji wielkości gospodarstwa, które nie było uprawiane, nie oznacza, iż jest to podstawa do uznania wystąpienia rażącego naruszenia prawa, bowiem kwestie te można wywieźć z innych dokumentów. Zdaniem organu, najbardziej przekonywającym dowodem o słuszności rozstrzygnięcia organu I instancji jest fakt, że przez kilkanaście lat (do 1991 roku) od dnia wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego, byli współwłaściciele nie reagowali na pozbawienie ich prawa własności gospodarstwa. Świadczy to o całkowitym porzuceniu tego gospodarstwa. Naruszenia prawa, mogące stanowić stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej zostały wymienione w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Żadna ze wskazanych w tym przepisie przesłanek nie zaistniała w sprawie. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 marca 2000 roku (sygn. akt I SA 621/99, Lex Nr 77610), w postępowaniu przewidzianym w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego i nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W skardze na powyższą decyzję W. D. wniosła o jej uchylenie w całości i poprzedzającej ją decyzji I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi strona wskazała argumenty merytoryczne odnoszące się do wadliwości postępowania przeprowadzonego przez Naczelnika Gminy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w jej treści. Na wstępie podać należy, że zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przedmiotowej sprawie, Sąd ocenił, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Poskutkowało to stwierdzeniem nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] roku. W treści postanowienia z dnia 26 września 2007 roku (I OW 51/07, Lex Nr 383739) Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że organem właściwym do weryfikacji ostatecznych decyzji, wydanych na podstawie art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, w brzmieniu nadanym nowelą z dnia 15 lipca 1961 roku (Dz. U. Nr 32, poz. 161), jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Pogląd ten znajduje swoje potwierdzenie także w innych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2007 roku, I OW 127/06, Lex Nr 339443; postanowienie NSA z dnia 28 lutego 2007 roku, I OW 96/06; Lex Nr 362145; postanowienie NSA z dnia 30 marca 2006 roku, I OW 269/05, Lex Nr 198364 i inne). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd. W stanie faktycznym sprawy, skarżąca wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy o przejęciu gospodarstwa rolnego na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 roku (Dz. U. Nr 32, poz. 161). Uwzględniając treść cytowanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego należy uznać, że strona wystąpiła ze swoim wnioskiem do niewłaściwego organu. W tej sytuacji, decyzje zapadłe w sprawie zostały wydana przez niewłaściwy organ. W ocenie Sądu niewłaściwy organ, do którego złożono wniosek, winien niezwłocznie przekazać go do organu właściwego w trybie art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności decyzji II, jak i I instancji będzie skutkować tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobligowane będzie przekazać wniosek skarżącej wraz z aktami sprawy do organu właściwego. Ten organ przystąpi do jego rozpoznania i będzie analizował argumenty wskazane we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. W tej sytuacji Sąd odstąpił od merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów skargi. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 135 i 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji. Natomiast, Sąd orzekł jak w punkcie drugim wyroku w oparciu o przepis art. 200 i 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. K.O.