II SA/Łd 694/05

Dnia 24 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 24 października 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. C., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie przyznania Z. C. zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb w miesiącu marcu 2005 roku w kwocie 100 (sto) złotych z przeznaczeniem na potrzeby bytowe. Jak wynika z treści decyzji I instancji, zasiłek celowy przyznano na podstawie przeprowadzonego wywiadu rodzinnego stwierdzającego trudną sytuację materialną Z. C. z uwagi na bezrobocie. Zatem organ ocenił, iż materiał dowodowy potwierdził, iż spełnione zostały kryteria do udzielenia pomocy zgodnie z treścią art. 8 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W konkluzji organ podał, iż wysokość świadczenia jest adekwatna do możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. W odwołaniu od powyższej decyzji, Z. C. dowodząc, iż jej sytuacja zdrowotna i finansowa jest bardzo zła, wniosła o przyznanie zasiłku okresowego, chociaż do czasu otrzymania jakiejkolwiek pracy. Przyznanie zasiłku okresowego uwzględniając zerowy dochód pozwoli stronie na otrzymanie pomocy raz w miesiącu i to w wysokości nie niższej niż określona w art. 37 i 38 ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ podał, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 2 ust. l i art. 3 ust. l, definiują pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa, powołaną do niesienia pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, w jakich się znalazły. Pomocy społecznej udziela się, zgodnie z art. 7, m. in. osobom dotkniętym ubóstwem, bezdomnością, bezrobociem, niepełnosprawnością, długotrwałą lub ciężką chorobą, przemocą w rodzinie, alkoholizmem i narkomanią. Podstawowym zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie tych osób i rodzin w zakresie umożliwiającym im zaspokojenie niezbędnych potrzeb i życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby może być przyznany, zgodnie z art. 39 ust. 2, zasiłek celowy na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznawana w tej formie pomoc jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, co oznacza, że fakt jego przyznania jest uzależniony od sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, jak wskazał organ odwoławczy, w myśl art. 8 ust. l pkt l, z zastrzeżeniem przepisu art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 złotych, czyli "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Jak wskazał organ odwoławczy, bezspornym w sprawie jest to, iż Z. C., prowadzi samotnie gospodarstwo domowe w drewnianym domu jednorodzinnym, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie posiada własnego dochodu i w związku z tym spełnia ustawowe kryterium dochodowe warunkujące uzyskanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Dlatego też otrzymała w miesiącu marcu 2005 roku bezzwrotny zasiłek celowy w wysokości 100 złotych z przeznaczeniem na "zaspokojenie innych potrzeb". Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, kwestionowanie przez stronę wysokości i rodzaju przyznanego świadczenia ma z pewnością uzasadnienie w jej trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej, jednak potrzeby osób występujących o wsparcie, mogą zostać uwzględnione stosownie do możliwości pomocy społecznej, co potwierdza przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Z informacji uzyskanej od organu I instancji wynika, że średnia wysokość kwot przyznanych zasiłków celowych jednorazowych kształtuje się w granicach 80 - 150 złotych. Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku celowego bezzwrotnego w wysokości 100 złotych jest zgodna z prawem i organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z. C. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] i wydanie decyzji przyznającej jej zasiłek okresowy. W motywach skargi napisała, że jest osobom samotną, ma 52 lata, 32 letni staż pracy i III grupę inwalidzką, co uniemożliwia jej znalezienie pracy. Uważa, iż jej prawem jest ubiegać się o zasiłek okresowy, a organy winny jej takiej pomocy udzielić. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując uzasadnienie kontestowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania wnioskowanego świadczenia dla skarżącej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § l pkt l lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na wstępie wyjaśnić należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadząc postępowanie odwoławcze związane jest ogólnymi regułami postępowania administracyjnego. W szczególności, stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ ma obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Zobowiązany jest również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ czuwa nad tym, aby strony i inne osoby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udziela im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Pogląd taki znajduje uzasadnienie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 roku, I SA 2188/00, Lex Nr 81741; wyrok NSA z dnia 5 maja 1999 roku, V SA 1568/98, nie publ.; wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 roku, V SA 397/93, ONSA 1995/3/143). Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego to również ustalenie treści żądania strony. Jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony uwzględniając przy tym wiek, stan zdrowia i sytuację życiową danej osoby (por. np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 roku, V SA 552/01, Lex Nr 84484; wyrok NSA z dnia 24 lipca 2001 roku, IV SA 1091/99, Lex Nr 78924; wyrok NSA z dnia 26 listopada 1999 roku, I SA/Łd 1592/97, Lex Nr 40547; wyrok NSA z dnia 17 marca 1995 roku, III SA 1054/94, Mon. Pod. 1995/9/278; wyrok NSA z dnia 18 lutego 1994 roku, SA/Wr 1587/93, nie publ.; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1994 roku, SA/Po 2889/93, nie publ.; wyrok z dnia 23 kwietnia 1993 roku, SA/Kr 2342/92, nie publ.; wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1992 roku, SA/Gd 1806/92, nie publ.; wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1986 roku, SA/Ka 22/86, GAP 1988/11/45; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1984 roku, III SA 729/84, ONSA 1984/2/117). Przechodząc od ogólnych rozważań na grunt rozpatrywanej sprawy, wyjaśnić należy, iż skład orzekający stwierdził, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. naruszyło przepisy procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wyjaśnił, zdaniem Sądu, rzeczywistych intencji strony. W konkluzji odwołania Z. C. wyraźnie wniosła o przyznanie zasiłku okresowego. Napisała bowiem, iż "nadzieja na znalezienie jakiejkolwiek pracy jest żadna, uprzejmie proszę o przyznanie zasiłku okresowego chociaż do czasu otrzymania jakiejkolwiek pracy". Następnie skarżąca wyraźnie wniosła o przyznanie zasiłku okresowego. Zdaniem Sądu, organ winien precyzyjnie określić żądanie skarżącej, wzywając ją na przykład do wyjaśniania treści swojego odwołania. W odniesieniu do treści odwołania, a w szczególności wniosku o przyznanie zasiłku okresowego, organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, iż wniosek strony o przyznanie pomocy zawierał wyłącznie prośbę "o udzielenie pomocy finansowej w związku z trudną sytuacją", która nie była w żaden sposób skonkretyzowana, dlatego organ I instancji przyznał zasiłek celowy. Stwierdzenie takie, zdaniem Sądu, nie ma poparcia w materiale dowodowym, wydaje się nosić znamiona dowolności. Dlatego zasadnym wydaje się ustalenie rzeczywistych intencji strony, a w szczególności ustalenie czy w odwołaniu skarżąca zawarła wniosku o przyznanie zasiłku okresowego. Ustosunkowując się do żądania zawartego w skardze o przyznanie zasiłku okresowego, wyjaśnić należy, iż z uwagi na ograniczoną kognicję sądu (w sprawie jedynie do badania legalności decyzji o przyznaniu zasiłku celowego w miesiącu marcu 2005 roku), Sąd nie mógł przyznać Z. C. żądanego świadczenia. Kompetencje w tym zakresie przysługują organom pomocy społecznej. Konkludując, Sąd spostrzegł, iż organ orzekający naruszył regulację prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § l pkt l lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.