II SA/Łd 699/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.), del. Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. B. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienie uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję a także poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] 2. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. II SA/Łd 699/01 UZASADNIENIE Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art.. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U.z 1997 r. nr 142, poz 950 z późn. zm.) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] nr [...] o pozbawieniu J. B. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu stwierdził m.in., że J. B. otrzymał w ZBoWiD uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej". W okresie uznanym za działalność kombatancką pełnił służbę w organach MO. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZBoWiD, a także informacji podanych przez J. B. w toku postępowania weryfikacyjnego i zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tego powodu ustalono, że składający wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w 1945 r. w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt. 2 powołanej ustawy. Na mocy tego przepisu pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Wobec podniesionej kwestii działalności w Armii Krajowej, o której brak jest wzmianki w dokumentacji b. ZBoWiD. Wyjaśniono, że ustawowy termin składania nowych wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 powołanej ustawy, upłynął w dniu 31 grudnia 1998 r. Nie jest zatem możliwe rozpoznanie wniosku, o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu tej działalności i nie może mieć ona wpływu na przebieg postępowania w sprawie posiadanych przez J. B. uprawnień kombatanckich. W swojej skardze J. B. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji tego samego organu z dnia [...]. Podnosi, że w sposób formalistyczny dokonano oceny wskazanej przez niego podstawy ubiegania się o uprawnienia kombatanckie. Gdy ubiegał się on o takie uprawnienia przyjęte było, że trzeba mieć status albo byłego więźnia politycznego albo też wskazać na najprostszy pod względem dowodowym stan, który w tym czasie był objęty pojęciem uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Tak też było w jego przypadku, gdzie okres od końca stycznia 1945 do marca 1945 r., gdy był wraz z wieloma kolegami także z ZWZ-AK uczestnikiem straży porządkowej w okresie po przejściu frontu, gdy nie było jeszcze żadnej władzy. Z inicjatywy Komitetu Obywatelskiego powołano straż porządkową, której był od marca 1945 r. W czasie jak składał wniosek do ówczesnego "ZWoWiD" Prezes ZWoWiD odrzucił jego dane, co do konspiracji w ZWZ/AK, i skłonił go do ograniczenia wniosku do podstawy, jaką był jego udział w "walce o ustanowienia władzy ludowej". To, że straż porządkową przemianowano od razu na Milicję Obywatelską nie jest jego winą. Z tej racji uznano go za byłego milicjanta zwalczającego podziemie antykomunistyczne i terroryzujące Naród. Takie określenie jest dla niego krzywdzące. Jest on inwalidą I grupy, i posiada utratę wzroku w 98%. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W aktach administracyjnych znajduje się dołączona do oświadczenia J. B. z dnia 12 kwietnia 2000 r. kserokopia kilku stron pracy wydanej przez Towarzystwo Przyjaciół S. w 1988 r., autorstwa J. M.: Eksterminacja ludności polskiej i ruch oporu w S. w okresie okupacji hitlerowskiej, w której wśród wykazu członków ZWZ-AK w S. w okresie okupacji hitlerowskiej wymieniony jest J. B. (...) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie można zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż termin składania nowych wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich upłynął w dniu 31 grudnia 1998 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02, opublikowanym w OTK ZU 2003, nr 4 poz. 31 orzekł, iż art.. 22 ust. 3 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. nr 142, poz. 950 ze zm.), który to przepis zakreślał wspomniany termin składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę miedzy innymi na to, iż ustawa o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w pierwotnym kształcie nie zawierała żadnego granicznego terminu składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich. Dopiero w roku 1997 ustawodawca postanowił taki termin wprowadzić – na koniec roku 1997. Jednocześnie została rozszerzona lista tytułów uprawniających do uzyskania miana kombatanta. Spowodowało to konieczność przedłużenia terminu do końca 1998 r. Ustawodawca nie wprowadził jednak dla nowych kategorii kombatantów nowego terminu ograniczającego uzyskanie tytułu kombatanckiego, co czyniło de iure nowe przepisy niewykonalnymi. Dopiero wykładnia art. 22 ust. 3 ustawy dokonana przez Kierownika Urzędu przyjęła, iż dla tych nowych kategorii uprawnień kombatanckich nie obowiązuje żaden termin składania wniosków o ich przyznanie. Doszło więc w praktyce do podziału kombatantów na tych, którzy utracili termin do dochodzenia swych praw i na tych, którzy w wyniku "nieuprawnionej wykładni" żadnym terminem nie są objęci. Trybunał uznał, że w stosunku do osób objętych szczególną ochroną wynikającą z art. 19 Konstytucji wprowadzenie takiego terminu stanowi naruszenie art. 2 i 32 Konstytucji. Stosownie do przepisu art. 145a §1 k.p.a., można żądać wznowienia postępowania administracyjnego, poza wypadkami, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a., również w przypadku gdy trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją (umową międzynarodową lub ustawą), na podstawie którego została wydana decyzja. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Nie można podzielić też poglądu Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, iż w postępowaniu weryfikacyjnym nie jest możliwe badanie czy strona nie posiada uprawnień kombatanckich z innych tytułów. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że wniosek wskazujący na zachowanie uprawnień kombatanckich z innych tytułów powinien być rozpoznany w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich – Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2002 r. OPS 13/01, ONSA 2002, z. 4, poz. 132. Obowiązkiem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było sprawdzenie wiarygodności oświadczenia strony o przynależności do ZWZ/AK. Postępowanie administracyjne musi, bowiem toczyć się z zachowaniem wymogów postępowanie wyjaśniającego określonych w przepisach art.7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Rozpoznając sprawę ponownie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów winien ustalić, czy skarżący rzeczywiście działał w konspiracji w Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej. Mając na uwadze podniesione wyżej względy, a zwłaszcza treść wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c) ustawy z 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) orzekł, jak w sentencji.