II SA/Łd 703/10

Dnia 10 sierpnia 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.Ł. i S.Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.Ł. i S.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy. LF II SA/Łd 703/10 Uzasadnienie J.Ł. i S.Ł. zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie ich z kosztów sądowych, w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z czwórką dzieci w wieku od 7 do 16 lat. Jedynym zadeklarowanym dochodem rodziny jest wynagrodzenie za pracę S.Ł. w kwocie 1500 zł. Małżeństwo posiada dom o powierzchni 150 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 7,64 ha. Skarżący nie zadeklarowali posiadania wartościowych przedmiotów, oszczędności ani papierów wartościowych. W uzasadnieniu podali, że posiadają 20000 zł zadłużenia w banku, a od września dzieci idą do szkoły, co pociągnie za sobą znaczne wydatki. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). Ustosunkowując się do wniosku skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych, należy stwierdzić, iż wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza złożonego przez skarżących oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazuje, iż nie sposób jest uznać, iż strona spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż deklarowane przez skarżących dochody kształtują się na poziomie 1500 zł. Jednakże wysokość dochodu nie może stanowić jedynej okoliczności branej pod uwagę przy rozważaniu zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Na uwadze należy mieć i tę okoliczność, że skarżący posiadają majątek w postaci domu o powierzchni 150 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 7,64 ha, która, jak wynika z oświadczenia, nie stanowią źródła dochodów. Podstawowe jednak znaczenie dla negatywnego rozpatrzenia wniosku skarżących ma fakt, że jak wynika z akt sprawy, w lipcu 2008 r. skarżący uzyskali kwotę 370 000 zł z tytułu warunkowej umowy zbycia należących do nich nieruchomości, a w sierpniu 2008 r. nastąpiło przeniesienie własności tych nieruchomości na nabywcę. Fakt gospodarowania tak dużą kwotą nie daje podstaw do twierdzenia, że wnioskodawcy są osobami ubogimi. Ponadto nie można abstrahować od faktu, iż wymagany na obecnym etapie postępowania wpis sądowy wynosi 506 złotych. Wysokość wpisu sądowego, w zestawieniu z kwotą otrzymaną za zbycie nieruchomości, uprawnia do twierdzenia, że skarżący są w stanie wygospodarować środki na jego uiszczenie. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. LF