II SA/Łd 705/10

Dnia 5 sierpnia 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B.M. i R.M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.M. i R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 705/10 Uzasadnienie B.M. i R.M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 lipca 2010 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w wysokości 292 złotych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z trojgiem dzieci. Skarżący deklaruje osiąganie wynagrodzenia za pracę w wysokości 2500 złotych, zaś skarżąca otrzymuje rentę w wysokości 706 złotych. Strona posiada dom o powierzchni 100 m kw. oraz nieruchomości rolne o powierzchni 4,50 ha. Skarżący nie zadeklarowali posiadania wartościowych przedmiotów, oszczędności ani papierów wartościowych. W uzasadnieniu skarżący podali, że po pokryciu wydatków na utrzymanie i leki "niewiele zostaje na pokrycie innych potrzeb".. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). Ustosunkowując się do wniosku skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych, należy stwierdzić, iż wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności warto wskazać, iż deklarowane przez skarżących miesięczne dochody kształtują się na poziomie 3.206 złotych, zatem średni dochód przypadający na członka rodziny to kwota ok. 640 złotych. Wysokość średniego dochodu przypadającego na członka rodziny nie może jednak stanowić jedynej okoliczności branej pod uwagę przy rozważaniu zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Na uwadze należy mieć i tę okoliczność, że skarżący posiadają majątek w postaci domu o powierzchni 100 m kw. oraz nieruchomości rolne o powierzchni 4,50 ha, które jak wynika z oświadczenia nie stanowią źródła dochodów. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż jak wynika z akt sprawy, w sierpniu 2008 r. skarżący uzyskali kwotę 155.000 złotych z tytułu zbycia części nieruchomości. Gospodarowanie otrzymaną kwotą, nie daje podstaw do twierdzenia, że wnioskodawcy są osobami ubogimi. Ponadto nie można abstrahowac od faktu, iż wymagany na obecnym etapie postępowania wpis sądowy wynosi 292 złotych. Wysokość wpisu sądowego uprawnia do twierdzenia, że skarżący są w stanie wygospodarować środki na jego uiszczenie. Mając na uwadze przedstawioną przez skarżących sytuację materialną należy uznać, iż wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie została spełniona przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG