II SA/Łd 708/07

Dnia 8 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Protokolant Asystent sędziego Adrian Król po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2007 roku sprawy ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. wznowił z urzędu postępowanie zakończone ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], którą przyznał B.D. zasiłek pielęgnacyjny od 1 czerwca 2004r do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność Decyzją z dnia [...] organ uchylił własną decyzję z dnia [...] i przyznał B.D. zasiłek pielęgnacyjny na dziecko Ł.G. na okres od 1 czerwca 2004 roku do 21 czerwca 2004 roku w wysokości 144 zł. Organ ustalił, iż M.G. od dnia 22 czerwca 2004 roku przebywał u swojego ojca A.G., co spowodowało konieczność wznowienia postępowania i wydania nowego rozstrzygnięcia sprawy. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia 22 marca 2006 roku sygn. akt II SA/Łd 1090/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi B.D., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Sąd uznał za zasadne wznowienie przez organy postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], jednakże wskazał, iż postępowanie zmierzające do wyjaśnienia nowych istotnych dla sprawy okoliczności, było przeprowadzone wadliwie z naruszeniem art. 7, 10 § 1, 15, 75 § 1, 77 § 1, 149 § 1 kpa. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż nie można podzielić zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organy art. 27 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, iż nie przysługuje jej zasiłek od dnia zabrania dziecka przez ojca, skoro dopiero postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 27 kwietnia 2005 roku uregulowało prawnie kwestię opieki nad dzieckiem M.G.. Sąd podkreślił, iż świadczenie rodzinne przysługuje temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje i u którego faktycznie zamieszkuje. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] z uwagi na nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego przed wydaniem decyzji, a także z wagi na niezastosowanie się przez Prezydenta Miasta Ł. do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Łodzi z dnia 22 marca 2006 roku sygn. akt II SA/Łd 1090/05. Prezydent Miasta Ł., mając na względzie wytyczne wskazane w powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., pismem z dnia [...] wezwał B.D. do przedstawienia wniosków dowodowych mogących mieć wpływ na wynik sprawy, natomiast pismem z dnia 18 stycznia 2007 roku zawiadomił stronę o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 104, 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 kpa, art. 3 pkt 16, art. 16, art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) po wznowieniu postępowania, uchylił w całości ostateczną decyzję własną z dnia [...]. znak [...] przyznającą B.D. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko M.G. Jednocześnie organ orzekł o przyznaniu B.D. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na M.G. w wysokości 144 zł na okres od 1 czerwca 2004r. do 21 czerwca 2004r. oraz odmówił stronie przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko M.G. na okres od 22 czerwca 2004r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność, tj. do dnia 31 grudnia 2004 roku. Prezydent Miasta Ł. ustalił, że faktyczny pobyt dziecka u ojca rozpoczął się w dniu 22 czerwca 2004 roku. Organ wskazał, iż nie dał wiary wyjaśnieniom strony dotyczącym pobytu dziecka M.G. u ojca A.G. od dnia 27 kwietnia 2005 roku, gdy z są one sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, na który składają się: - postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 16 sierpnia 2004 roku sygn. akt VII R Nsm 465/04 o zmianie wyroku rozwodowego poprzez ustalenie, że miejscem zamieszkania syna M.G. będzie miejsce zamieszkania ojca A.G., z uzasadnienia którego wynika, że M.G przebywa u swojego ojca od dnia 22 czerwca 2004 roku, - postanowienie Prokuratury Rejonowej Łódź – Śródmieście z dnia 31 sierpnia 2004 roku, sygn. akt 2 Ds. 3147/04 o umorzeniu dochodzenia, z którego również wynika, że A.G. przebywał u ojca od dnia 22 czerwca 2004 roku, - pismo A.G. z dnia 17 stycznia 2005 roku, - wywiady środowiskowe przeprowadzone w dniu 1 i 9 lutego 2005 roku. Zdaniem organu, w świetle ustawy o świadczeniach rodzinnych dla ustalenia prawa do świadczeń istotna jest okoliczność faktycznego miejsca pobytu dziecka, gdyż wolą ustawodawcy było przekazanie należnych świadczeń dziecku do rąk jego rzeczywistego opiekuna. Wobec faktu, iż okoliczność ta nie była znana organowi w dacie wydawania decyzji przyznającej świadczenie na rzecz B.D., należało w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowić postępowanie, a następnie wydać nowe rozstrzygnięcie w sprawie. Ponadto organ podkreślił, iż postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 marca 2006 roku sygn. akt II SA/Łd 1090/05 oraz wytycznymi Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.. Wywiady środowiskowe zostały przeprowadzone zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 213, poz. 2162 ze zm.), a ponadto strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu. Od powyższej decyzji B.D. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.. Odwołująca się zarzuciła zaskarżonej decyzji: - niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 marca 2006 roku sygn. akt II SA/Łd 1090/05, naruszenie wskazanych w odwołaniu przepisów k.p.a., w tym art. 7, 8, 9 i 10 § 1 art. 77 § 1 i 2, 79 § 1 i 280, 83, 86 kpa. W odwołaniu skarżąca stwierdziła, że jej syn faktycznie przebywał z nią do dnia 27 kwietnia 2005 roku i dopiero po tym dniu zamieszkał wraz ze swoim ojcem, W ocenie B.D. organ I instancji nie wykazał, iż nie przysługiwały jej w 2004 roku świadczenia rodzinne, ponieważ nie znalazł nowych dowodów potwierdzających zakwestionowane przez Sąd ustalenia faktyczne. Decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 16 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu i instancji. Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta Miasta Ł. stwierdzając, iż nie można dać wiary wyjaśnieniom strony, iż jej syn M.G. przebywa u swojego ojca dopiero od dnia 27 kwietnia 2005 roku. Organ odwoławczy wskazał, iż organ i instancji opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym zasadnie przyjął, iż syn odwołującej się przebywa u swojego ojca od dnia 22 czerwca 2004 roku. Fakt ten powoduje, iż B.D. z dniem 22 czerwca 2004 roku przestała być opiekunem M.G. i tym samym od tej daty nie przysługiwało jej świadczenie rodzinne. Ponadto organ odwoławczy nadmienił, iż strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji zostało zawiadomiona o możliwości wypowiedzenia się na temat zebranego w sprawie materiału dowodowego. W dniu 28 czerwca 2007 roku B.D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 marca 2006 roku sygn. akt II SA/Łd 1090/05, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego po wznowieniu postępowania i oparcie się wyłącznie na dowodach znajdujących się w aktach sprawy oraz brak doręczenia postanowienia o wznowieniu postępowania wszystkim stronom postępowania, - naruszenie art. 7, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa polegające na nieprzeprowadzeniu, wbrew stanowisku Sądu, jakichkolwiek nowych dowodów w sprawie. Ponadto skarżąca oświadczyła, że jej syn M.G. został podburzony przez swojego ojca, a następnie podstępnie przez niego zabrany, co spowodowało zmianę miejsca jego pobytu. Skarżąca od dnia 22 czerwca 2004 roku podjęła szereg działań mających na celu powrót syna pod jej opiekę. W tym okresie M.G. nadal jednak przebywał pod jej opieką prawną. Zdaniem skarżącej dopiero od daty postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia z dnia 27 kwietnia 2005 roku usankcjonowana prawnie została kwestia miejsca pobytu jej syna i od tej daty należy uznać, że A.G. przejął faktyczną i prawną opiekę nad M.G.. - naruszenie art. 83, 86 i 77 § 2 kpa poprzez oparcie się na zeznaniach odwołującej się oraz jej obecnego męża A.D., które odebrane zostały bez pouczenia o treści art. 83 § 1 i 2 kpa, - naruszenie art. 79 § 1 i 2 kpa poprzez niezawiadomienie strony o miejscu i terminie przeprowadzenia w toku postępowania dowodów, - naruszenie art. 107 § 3 kpa polegającym na błędnym uzasadnieniu decyzji oraz - naruszenie art. 8, 9 i 10 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny kontroluje legalność wydanych przez organy administracji publicznej decyzji, tj. ich zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa przez organ. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a) skarga podlega oddaleniu. Nadto zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi. Związanie to oznacza, iż ani organ administracyjny ani sąd ponownie rozpoznający sprawę, nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z oceną zaprezentowaną w zapadłym wyroku. Zatem sąd, badając legalność zaskarżonych decyzji odnieść się musi i do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 marca 2006 roku sygn. akt II SA/Łd 1090/05. W uzasadnieniu powołanego wyroku sąd wskazał na uchybienia procesowe, które należy wyeliminować w toku ponownego rozpatrywania sprawy , jak powiadomienie strony w trybie art. 10 k.p.a., wyjaśnienie okoliczności faktycznych i ocena zebranego materiału dowodowego. Jednocześnie Sąd podniósł, iż nie można podzielić zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organy art. 27 ust 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, iż nie przysługuje jej zasiłek od dnia zabrania dziecka przez ojca, skoro dopiero postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 27 kwietnia 2005 roku uregulowało prawnie kwestię opieki nad dzieckiem M.G.. Sąd podkreślił, iż świadczenie rodzinne przysługuje temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje i u którego faktycznie zamieszkuje. Sąd, w tym składzie jest nie tylko związany oceną prawną wyrażoną we wskazanym wyroku, ale również w pełni ją podziela. Stosownie bowiem do treści art. 27 ust. 1 i 2 ustawy, jeżeli dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenia rodzinne wypłaca się temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje. Powyższe stanowi, iż o prawie do zasiłku pielęgnacyjnego, wbrew stanowisku skarżącej, nie może decydować treść postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 27 kwietnia 2005r. wydanego w sprawie VIII Nsm 465/04 dotyczącego zmiany wyroku rozwodowego w zakresie miejsca zamieszkania M.G., lecz okoliczność faktycznego miejsca jego pobytu. Należy bowiem podkreślić, iż beneficjentem zasiłku pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 16 ust 2 pkt 1 ustawy, jest niepełnosprawne dziecko, a sam zasiłek ma na celu częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z jej niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Realizacja celu, na który zasiłek pielęgnacyjny jest przyznawany jest zatem możliwa wyłącznie poprzez zapewnienie osobie niepełnosprawnej faktycznej opieki drugiej osoby. Pobieranie przez skarżącą zasiłku pielęgnacyjnego w okresie pobytu jej dziecka u A.G., a więc w okresie kiedy nie sprawowała faktycznej opieki nad M.G. było wbrew dyspozycji art. 16 ust 1 ustawy. W tej sytuacji stwierdzić należy, że powzięcie informacji, iż faktyczną opiekę nad dzieckiem M.G. od dnia 22 czerwca 2004 roku objął A.G. obligowało organy do wzruszenia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] i podjęcia stosownego rozstrzygnięcia zgodnego ze stanem faktycznym sprawy. Konkludując podnieść należy, iż wystąpienie przez B.D. w dniu 17 czerwca 2004 roku z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko i sprawowanie przez nią faktycznej opieki nad M.G. do dnia 22 czerwca 2004 roku uprawniało wyłącznie do uzyskania wnioskowanego świadczenia na miesiąc czerwiec 2004, natomiast brak było podstaw przyznania stronie zasiłku pielęgnacyjnego w okresie faktycznego pobytu niepełnosprawnego dziecka u drugiego z rodziców. Organy w sposób wyczerpujący uzasadniły, na jakiej podstawie przyjęły, iż syn skarżącej przebywał z ojcem od 22.06. 2004r. Ocena ta odpowiada zasadom logiki i doświadczenia życiowego Okoliczność ta niewątpliwie wynika m.in. z powołanych uzasadnień orzeczeń Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 16.08. 2004 i Prokuratury Rejonowej Łódź –Śródmieście a także z oświadczeń składanych przez samą skarżącą- np. w dniu 9.02.2005r, gdy B.D., pouczona w toku przesłuchania o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań potwierdziła, że syn przebywał z nią do dnia 21.06.2004r. Podnoszony przez skarżącą zarzut niepouczenia jej i świadka A.D. o treści art. 83 k.p.a. nie może mieć wpływu na ocenę prawdziwości jej zeznań. Trudno byłoby bowiem przyjąć, iż skarżąca złożyłaby innej treści oświadczenie niż to, które składała pod rygorem odpowiedzialności karnej. Nadto dowód ten jest tylko jednym z dowodów, na których oparły się organy. Powyżej przywołane dowody, jak i fakt, że skarżąca w toku postępowania przez długi czas przyznawała fakt zamieszkiwania syna z ojcem od dnia 22.06. przesądza o trafności powyższego ustalenia organów. Późniejszą zmianę tej daty w kolejnych pismach skarżącej trafnie organy odrzuciły jaką niewiarygodną, uczynioną jedynie na potrzeby postępowania. Zebrany w toku postępowania wyczerpujący materiał dowodowy w sposób jednoznaczny uprawniał organy do zajęcia takiego stanowiska. Organy w uzasadnieniach swoich decyzji, zgodnie z wyrażoną w art. 80 kpa zasadą "swobodnej oceny dowodów", w sposób szczegółowy wskazały fakty uznane za udowodnione, dowody, na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej. W tym kontekście zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa należy uznać za nieuzasadnione. Za nieuprawnione należy także uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy procedury administracyjnej, tj. art. 8, 9 i 10 § 1 kpa. Pomimo uchybień w początkowym stadium postępowania, ostatecznie skarżąca miała zapewniony udział w jego przebiegu, została poinformowana o okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy, miała możliwość przeglądania akt postępowania, a przed wydaniem decyzji, pismem z dnia 18 stycznia 2007 roku została powiadomiona o możliwości zapoznania się z aktami i wypowiedzenia się na temat materiału dowodowego zebranego w sprawie. Niezasadnym są także zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowości związanych z przeprowadzony w toku postępowania wywiadem środowiskowym przez organ I instancji. Należy bowiem podzielić stanowisko organów, iż przeprowadzenie wywiadu było zgodne z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne .(Dz. U. Nr 213, poz. 2162). W szczególności istotą wywiadu jest ustalenie stanu faktycznego zastanego w danej chwili, zatem trudno mówić o konieczności i celowości uprzedzania osób badanych o jego przeprowadzeniu. W tym stanie rzeczy, Sąd nie dopatrzył się ani w materiałach sprawy, ani we wskazanej wyżej argumentacji skarżącej podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę jako nieuzasadnioną. P.Pie.