II SA/Łd 708/17

Dnia 30 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 roku sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...], nr [...] znak: [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Z. B. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] roku, nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. B., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] roku, Nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Starosta [...] decyzją z dnia [...] roku, zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi – G. M. pozwolenia na budowę obejmującego: budowę obory dla krów mlecznych w liczbie 130 DJP wraz z obiektami towarzyszącymi (szambem), według projektu indywidualnego, położonej na działce nr ewid. 22, obręb [...], w miejscowości K. 3 w gminie L. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 28, art. 33 ust. 1, art. 24 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 290 ze zm.). Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniósł Z. B. zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, czyli § 152 ust. 9 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 roku, poz. 1422, dalej jako: "rozporządzenie"), art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2014 roku, poz. 81, dalej jako: "rozporządzenie z 1997 roku"). Ponadto odwołujący wskazał na naruszenie przepisów proceduralnych tj.: art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm., dalej jako: "K.p.a."). Z opisanych powodów autor odwołania wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie tej decyzji w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi pierwszej instancji. W motywach odwołania jego autor szeroko je uzasadnił ze szczególnym naciskiem na ewentualne odory i hałas związany z inwestycją oraz obawy wobec przyszłych zamierzeń odwołującego, czyli możliwości rozpoczęcia na swojej działce (nr ewid. 22) działalności agroturystycznej. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż inwestor przedłożył wraz z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] roku ustalającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia oraz wydaną w dniu [...] roku decyzję o warunkach zabudowy. Dla projektowanej inwestycji został sporządzony, przed wydaniem decyzji środowiskowej, raport oddziaływania na środowisko zaopiniowany pozytywnie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł. Organ odwoławczy w toku postępowania wystąpił pismem z dnia 11 stycznia 2017 roku do Wójta Gminy L. z prośbą o zajęcie stanowiska, czy rozwiązania przyjęte w zatwierdzonym projekcie budowlanym, dotyczące przechowywania i gromadzenia gnojowicy oraz przechowywania kiszonek spełniają wymogi określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wskazując na zapisy zawarte w decyzji i związane z nimi wyjaśnienia złożone przez projektanta w toku postępowania pierwszo instancyjnego. Do pisma załączone zostały kopie projektu technologicznego i odpowiedzi autora projektu na postanowienie z dnia [...] roku, zobowiązujące inwestora do usunięcia nieprawidłowości. W dniu 27 marca 2017 roku Wojewoda otrzymał odpowiedź na ww. wystąpienie, w której Wójt potwierdził, że zmiany wprowadzone przez projektanta w projekcie budowlanym nie prowadzą do pogorszenia oddziaływania na środowisko. Wojewoda [...] zawiadomieniem z dnia 25 kwietnia 2017 roku poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się, przed wydaniem decyzji, ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz składania wniosków i uwag. Rozpatrując zarzuty odwołania Wojewoda wyjaśnił, iż przepis § 152 ust. 9 pkt 1 rozporządzenia wskazujący, że dopuszcza się sytuowanie wyrzutni powietrza w ścianie budynku, pod warunkiem że powietrze wywiewane nie zawiera uciążliwych zapachów oraz zanieczyszczeń szkodliwych dla zdrowia, odnosi się do wentylacji mechanicznej. W inwestycji zastosowana została wentylacja grawitacyjna. W oborze będą to nawiewy poprzez otwory w ścianach bocznych, wywiew zaś odbywać się będzie poprzez otwór w świetliku kalenicowym. Inwestycja powstać ma na terenach zabudowy zagrodowej, dla której charakterystyczna jest budowa budynków inwentarskich, a związana z tego typu obiektami możliwość powstania uciążliwości emitowanych zapachów nie jest uregulowana przepisami prawa. Samo domniemanie powstania uciążliwości zapachów, nie może stanowić potwierdzenia ich zaistnienia jeszcze przed powstaniem budynku inwentarskiego. Sprawę dopuszczalnego poziomu hałasu, na który również zwraca uwagę odwołujący obrazuje załącznik nr 5 raportu oddziaływania na środowisko i potwierdza, że poziom hałasu nie przekroczy dopuszczalnych norm dla zabudowy zagrodowej dla działek położonych na południowy – zachód od terenu inwestycji. Kolejnym, naruszonym w wydanej decyzji zdaniem odwołującego, przepisem jest art. 66 ust 1 pkt 3 Prawa budowlanego znajdujący się w Rozdziale VI zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". Przepis ten – jak wskazał organ – nie ma zastosowania na etapie projektowania i udzielania pozwolenia na budowę, a tym samym nie mógł zostać naruszony poprzez wydanie decyzji. Z. B. w odwołaniu wskazał również na naruszenie § 1 ust. 2 rozporządzenia z 1997 roku określającego warunki, które przy zachowaniu przepisów prawa budowlanego oraz odrębnych przepisów, a także ustaleń Polskich Norm, zapewniają spełnienie przez projektanta enumeratywnie wymienionych wymogów. Jak podkreślił Wojewoda, do projektu budowlanego dołączone jest oświadczenie projektantów, zgodnie z wymogiem art. 20 ust. 4 Prawa budowlanego, że projekt budowlany sporządzony został zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Z opisanych powodów – jak napisał Wojewoda – zarzuty odwołania dotyczące naruszenia prawa materialnego nie znajdują potwierdzenia. Zarzuty dotyczące naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. są – w ocenie organu odwoławczego – w części zasadne i dotyczą udzielenia pozwolenia na budowę bez czynnego udziału jednej ze stron postępowania, choć możliwym było ustalenie jej miejsca zamieszkania. Uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie wypełnia wszystkich wymogów z art. 107 § 3 K.p.a. przedstawiając jedynie tok postępowania. W dalszej części uzasadnienia Wojewoda podkreślił, iż inwestycja polega na budowie budynku inwentarskiego – obory dla krów mlecznych w liczbie 130 DJP, zalicza się więc – zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 71, dalej jako: "rozporządzenie z 2010 roku") – do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W związku z tym Wójt Gminy L., po zasięgnięciu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W., postanowieniem z dnia [...] roku nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. W toku postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zaopiniował pozytywnie pod względem wymagań higieniczno – sanitarnych warunki realizacji przedsięwzięcia zawarte w opracowanym raporcie, a Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska ostatecznie uzgodnił realizację przedsięwzięcia i w postanowieniu z dnia [...] roku określił warunki jego realizacji. Na tej podstawie Wójt Gminy L. decyzją z dnia [...] roku ustalił środowiskowe uwarunkowania dla projektowanego zamierzenia uznając, iż zgodnie z zaproponowanymi w raporcie rozwiązaniami techniczno – technologicznymi i organizacyjnymi, nie będzie stwarzało zagrożenia dla środowiska. Jednak, jak dostrzegł Wojewoda, rozwiązania przyjęte w raporcie uległy w fazie projektowania modyfikacji na co zwrócił uwagę Starosta W. w postanowieniu z dnia [...] roku. Zmiany te dotyczą ujętego w raporcie zewnętrznego zbiornika na gnojowicę (nie wskazanego w decyzji o warunkach zabudowy). Projektant wyjaśnił, że nawozy naturalne w postaci stałej i płynnej będą magazynowane w szczelnych wannach/kanałach pod rusztami w budynku inwentarskim, gdzie planowana pojemność kanałów zgodnie z projektem wynosi 1.297,19 m3 i jest większa niż określona w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla szczelnych wanien i zbiornika, gdzie pada sumaryczna wielkość – nie mniejsza niż 962 m3. W związku z brakiem zewnętrznego zbiornika na gnojowicę, nie istnieje konieczność projektowania do niego rurociągów, o jakich mowa w decyzji środowiskowej. Organ odwoławczy uznał, iż powyżej opisany zakres zmian jest rozwiązaniem korzystniejszym od wskazanych w decyzji środowiskowej i nie wiąże się z pogorszeniem oddziaływania inwestycji na środowisko, zatem nie jest w sprawie wymagana zmiana decyzji środowiskowej. Po przeprowadzeniu postępowania Wojewoda stwierdził, że inwestor wypełnił wymogi obowiązującego prawa, bowiem złożył wniosek o pozwolenie na budowę załączając oświadczenie o prawie do dysponowaniu terenem na cele budowlane oraz cztery egzemplarze projektu budowlanego z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oraz z decyzją o warunkach zabudowy, co stanowi o wywiązaniu się inwestora z obowiązków wynikających z art. 33 ust. 2 Prawa budowlanego koniecznych do spełnienia przy ubieganiu się o pozwolenie na budowę. Cytując treść art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego Wojewoda napisał, iż decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji obejmuje budowę budynku inwentarskiego (obory dla krów mlecznych) w liczbie 130 DJP wraz z obiektami towarzyszącymi oraz budowę silosów na kiszonki. Projektowana obora usytuowana jest w odległości 11,74 m, a hala udojowa 8 m od najbliższej granicy (tj. z działką nr ewid. 21). Ustalona powierzchnia zabudowy dla obory wynosi 1.300 m2, a hali udojowej z zapleczem 290 m2. W przedłożonym projekcie budowlanym obora ma powierzchnię zabudowy 1.272,71 m2, a hala udojowa z zapleczem – 222,41 m2, zatem wielkości te mieszczą się w ramach wyznaczonych decyzją o warunkach zabudowy. Zaprojektowano dach dwuspadowy o kącie nachylenia 22°(wg wskazań decyzji dopuszcza się dach dwuspadowy o kącie nachylenia do 30°) Wskazana w projekcie budowlanym wysokość obory mierzona od poziomu gruntu do najwyższego punktu pokrycia dachu to 9,51 m (dopuszczona w decyzji o warunkach zabudowy – 12 m), a hali udojowej – 4,35 m (dopuszczona w decyzji o warunkach zabudowy – 7 m). Silos na kiszonki ze zbiornikiem na odcieki, został wskazany na projekcie zagospodarowania terenu wraz z adnotacją projektanta, że zostanie ujęty w oddzielnym opracowaniu i jego powierzchnia zabudowy wynosi 490 m2 (dopuszczona w decyzji o warunkach zabudowy – do 490 m2). Na etapie do wybudowania silosów planuje się, jak wyjaśnił projektant w piśmie z dnia 18 października 2015 roku, przechowywanie kiszonek w belach (hermetycznie owinięte bele taśmą z folii polietylenowej). Organ odwoławczy w tej sytuacji stwierdził, iż zatwierdzony projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bowiem zaprojektowano budynek inwentarski – oborę o maksymalnych wymiarach 26 m x 50 m, przeznaczony do hodowli krów mlecznych i jałówek o obsadzie maksymalnej 130 DJP, do utrzymywania ich bez uwięzi w grupach, wolno stanowiskowo, bezściółkowo, na rusztach z wydzielonymi legowiskami w postaci mat, z dostosowaniem liczby legowisk do wielkości utrzymywanej grupy zwierząt. Projektowana obora wyposażona jest w wydzielone pomieszczenie dla krów mlecznych, które wyposażone jest w korytarz paszowy wzdłuż obory z umieszczonymi po bokach drabinami paszowymi umożliwiającymi oddzielenie korytarza od części legowiskowej, korytarz spacerowo – gnojowy związany z usuwaniem odchodów z miejsc przebywania zwierząt, przegrody (boksy) legowiskowe wyposażone w maty zapewniające komfort utrzymywanych zwierząt, poidła wannowe, do których woda doprowadzana jest systemem rur łączących poidła z wodociągiem gminnym, halę udojową z odpowiednią instalacją udojową i urządzeniami do przechowywania mleka (zbiornikiem schładzającym), wydzielone pomieszczenie dla jałówek. Ponadto zaprojektowano agregat chłodniczy w pomieszczeniu zlewni, szczelne zbiorniki pod rusztami do gromadzenia gnojowicy, wyloty wentylacyjne w kalenicy i dwukomorowy, niezadaszony silos przejazdowy. Ponadto projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy, bowiem projekt zagospodarowania terenu stanowiący integralną część projektu budowlanego obejmuje całość etapowanej inwestycji i jest zgodny z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi oraz projekt budowlany, po jego uzupełnieniu, jest kompletny i posiada wymagane opinie, uzgodnienia, pozwolenia i sprawdzenia oraz informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b Prawa budowlanego. Projekt budowlany został wykonany przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane i legitymujące się aktualnym na dzień opracowania projektu zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego. Ponadto projektanci i sprawdzający do projektu budowlanego dołączyli oświadczenia o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, o których mowa w art. 20 ust. 4 Prawa budowlanego. Sięgając do treści art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego Wojewoda wskazał, że w razie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust 4 Prawa budowlanego (co zostało stwierdzone w postępowaniu odwoławczym) właściwy organ administracji architektoniczno – budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto, jak stanowi art. 4 Prawa budowlanego, każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Wydanie pozwolenia na budowę przy spełnieniu warunków określonych w Prawie budowlanym nie jest uzależnione od uznania organu. W skardze na powyższą decyzję Z. B. domagając się uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości, ewentualnie uchylenia w całości tej decyzji i przekazania do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji wskazał na naruszenie: a) § 152 ust. 9 pkt 1 rozporządzenia; b) § 1 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia z 1997 roku; c) art. 222 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska; d) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, czyli art. 7, art. 9, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 punkt 6 K.p.a. W motywach skargi jej autor podkreślił, iż skoro organ odwoławczy wystąpił do Wójta Gminy L. z prośbą o zajęcie stanowiska, czy rozwiązania przyjęte w zatwierdzonym projekcie budowlanym, dotyczące przechowywania i gromadzenia gnojowicy i przechowywania kiszonek spełniają wymogi określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wskazując na zapisy zawarte w decyzji i związane z nimi wyjaśnienia złożone przez projektanta w toku postępowania, to sam nie dokonał oceny raportu oddziaływania na środowisko, jak również nie przeprowadził należytej analizy i nie dopuścił dowodów, które pozwoliłyby wskazać, czy inwestycja na etapie jej realizacji, a potem eksploatacji rzeczywiście spełni wymagania w zakresie ochrony interesów osób trzecich. Organ w żadnej mierze nie dokonał analizy decyzji środowiskowej i raportu oddziaływania na środowisko stwierdzając jedynie, iż dokumenty te były pozytywnie zaopiniowane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Tymczasem organ nie jest zwolniony z przeprowadzenia wnikliwego postępowania, zmierzającego do ustalenia czy decyzja ustalająca warunki zabudowy pozostaje zgodna z przepisami odrębnymi. W decyzji organ powołał się na stanowisko Wójta Gminy L., że zmiany wprowadzone przez projektanta w projekcie budowlanym nie prowadzą do pogorszenia oddziaływania na środowisko, ale – zdaniem skarżącego – skoro organ przyjął te wyjaśnienia za wystarczające, zgodnie z art. 9 i art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. winien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji zmiany jakie zostały podjęte przez inwestora i na podstawie jakich przepisów prawa zmiany te "nie prowadzą do pogorszenia oddziaływania na środowisko". Uzasadniając naruszenie § 152 ust. 9 pkt 1 rozporządzenia skarżący napisał, iż istotnie uciążliwość emitowanych zapachów nie jest regulowana, jednakże art. 222 Prawa ochrony środowiska wskazuje, że w razie braku standardów emisyjnych i dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu ilości gazów lub pyłów dopuszczonych do wprowadzania do powietrza ustala się na poziomie niepowodującym przekroczeń wartości odniesienia substancji w powietrzu, lub wartości odniesienia substancji zapachowych w powietrzu. Zatem mając na uwadze poziom standardów emisyjnych organ winien określić wartość odniesienia substancji zapachowych w powietrzu. Ponadto organy w sposób niewystarczający wykazały, że sprawdziły przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę przesłanki zawarte w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. W odwołaniu skarżący wszak napisał, że inwestor w piśmie z dnia 18 października 2016 roku w piśmie stanowiącym odpowiedź na postanowienie z dnia [...] roku, w punkcie 14 wskazał: "brak informacji na temat izolacyjności akustycznej ścian projektowanego budynku obory", zatem odniósł się wyłącznie do działek zlokalizowanych w kierunku zachodnim, północnym oraz wschodnim, nie uwzględniając działek położony na południowy – zachód. Wnioskodawca nie odniósł się zarówno w ww. piśmie, jak i w opinii o klasyfikacji akustycznej z dnia 29 lipca 2014 roku, do budynków położonych na południowy – zachód od terenu inwestycji, w tym zabudowań skarżącego, który posiada tam budynek mieszkalny i zagrody dla zwierząt. Tym samym występuje istotny brak w postaci zapewnienia, że normy hałasu w stosunku do działki skarżącego będą zachowane. Organ odwoławczy dopuścił się zatem naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. Dalej Wojewoda nie odniósł się do braku projektu instalacji wentylacji. Inwestor w ww. piśmie dotyczącym uzupełnienia projektu budowlanego w punkcie 23 "brak projektu instalacji wentylacji" oświadczył, że projekt obory nie wymagają zastosowania wentylacji mechanicznej w związku z czym w oborze i hali udojowej zaplanowano wentylację grawitacyjną – wywietrzaki dachowe. Zatem uznać należy, że zarówno w oborze i hali udojowej zastosowane będą wywietrzaki dachowe. W dokumencie pn. "Opis technicznym projektu budowy budynku inwentarskiego (obory)" na stronie 28 A wywietrzaki dachowe są jedynie w części z halą udojową oraz zapleczem. Natomiast w przypadku obory będą to nawiewy poprzez otwory w ścianach bocznych (gdzie kurtyny powietrzne) oraz wywiew poprzez otwór w świetliku kalenicowym. Organ nie odniósł się do ww. różnicy w dokumentach. Tymczasem § 152 ust. 9 pkt 1 rozporządzenia wskazuje, że dopuszcza się sytuowanie wyrzutni powietrza w ścianie budynku, pod warunkiem że powietrze wywiewane nie zawiera uciążliwych zapachów oraz zanieczyszczeń szkodliwych dla zdrowia. Organ przeoczył rozbieżność ww. założeń projektu, które w znacznym stopniu wpłyną na emisję w ww. inwestycji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda nie odniósł się w pełni do tego zarzutu stwierdzając, że § 152 ust. 9 pkt 1 rozporządzenia odnosi się jedynie do wentylacji mechanicznej. Jednak, w ocenie skarżącego, żaden z przepisów rozporządzenia nie wskazuje, iż chodzi w tym przepisie jedynie o wentylację mechaniczną. Problem wentylacji i immisji nieprzyjemnych zapachów jest niezwykle istotny. W powietrzu wentylacyjnym obory może znajdować się szereg różnych zanieczyszczeń – zwłaszcza lotne związki organiczne (LZO), wśród których pojawią się związki chemiczne z grupy amin, estrów, merkaptanów, fenoli, kwasów organicznych, alkoholi, ketonów, aldehydów, metanu oraz nieorganiczne: amoniak, siarkowodór, dwutlenek węgla. Wymienione substancje mają właściwości złowonne, zwłaszcza siarkowodór charakteryzuje się wysoce uciążliwym odorem przypominającym "zgniłe jajo". Ze względu na prace związane z opieką i utrzymaniem zwierząt oddziaływanie przedsięwzięcia w postaci nieprzyjemnych i szkodliwych zapachów zwiększone będzie w porze dziennej, przy czym należy mieć także na względzie miesiące letnie, w których czynności związane z porą dzienną zostaną znacznie wydłużone. W ocenie skarżącego największy wpływ na powietrze atmosferyczne wystąpi w najbliższym otoczeniu obory. Najbardziej uciążliwe będą tu zanieczyszczenia odorowe (amoniak, siarkowodór, merkaptany). Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo nieruchomości skarżącego, a także to, że nawiewy znajdą się również w ścianach bocznych obory oraz to, że przewidywana jest duża liczba zwierząt przebywających w budynkach, intensywność zapachów będzie bez wątpienia wysoka. W opisanym zakresie organ odwoławczy naruszył przepis art. 7 i art. 77 K.p.a. Powołując się na pogląd judykatury skarżący napisał, iż nieprawidłowe jest stanowisko, że badanie uciążliwości zapachów pozostaje poza kompetencjami organów nadzoru budowlanego. Fakt braku norm w tym zakresie nie zwalnia organów nadzoru budowlanego od badania uciążliwości zapachów w inny dostępny sposób, np. przesłuchania mieszkańców lokali mieszkalnych usytuowanych w bezpośrednim sąsiedztwie. Dla stwierdzenia uciążliwości zapachu nie jest konieczne istnienie norm określających dopuszczalny poziom substancji zapachowych, wystarczy stwierdzenie oczywiście w miarę obiektywne, iż zapach powoduje uciążliwość dla konkretnej osoby lub kręgu osób. Do stwierdzenia uciążliwości zapachu wystarczy subiektywne odczucie podmiotu, któremu to przeszkadza, dlatego mając na względzie, że w projektowanych obiektach znajdzie się duża liczba zwierząt, należy przyjąć, że poziom natężenia wysoce nieprzyjemnych zapachów będzie znaczny. Organ nie zbadał jaki poziom natężenia zapachów emitują inwestycje takiego rodzaju. Ochrona interesów osób trzecich, uzasadniona wymaganiami prawa budowlanego poprzez m.in. zbadanie, czy realizacja inwestycji nie spowoduje ograniczenia możliwości zagospodarowania działek sąsiednich wymagana jest na etapie decyzji o pozwoleniu na budowę, a organ nie może powoływać się w tym względzie na art. 4 Prawa budowlanego. W toku postępowania został wydany raport oddziaływania na środowisko z października 2014 roku, sporządzony na zlecenie inwestora. Analiza raportu wykazała szereg nieprawidłowości, na które organ odwoławczy nie zwrócił uwagi. Na str. 6 raportu wskazano, że inwestycja nie będzie negatywnie oddziaływać na bezpośrednie otoczenie inwestycji, w tym nie spowoduje przekroczeń na działkach sąsiednich, w szczególności w przedmiocie zapewnienia ochrony życia i zdrowia ludzi, a także możliwości wystąpienia ewentualnych konfliktów społecznych. Twierdzenia zawarte w raporcie – zdaniem skarżącego – są dalekie od prawdy. Skarżący niejednokrotnie informował o nieprawidłowościach w ramach prac inwestycyjnych i nie zgadza się na posadowienie budynków inwestora w związku m.in. z intensywnością zapachów, nachylenia w jego stronę dachu budynku oraz obawami co do zdrowia własnych zwierząt i wnuków, dlatego też teza postawiona w raporcie jest niewłaściwa. Skarżący obawia się o spadek wody na polu, na którym znajduje się oczko wodne. Skarżący w tym miejscu planuje budowę domu jednorodzinnego. Od drugiej strony działki są tereny podmokłe, dlatego też budowa tam nie jest możliwa. Inwestor ograniczał hodowlę zwierząt skarżącego przed podtruwanie ich od roku 2002. Gdy nie było kamer zdychały najlepsze sztuki w oborze. Ponadto pod nieobecność Z. B. inwestor wchodził do jego domu. C. M. powiedział Z. B., że "będzie miał tyle sztuk ile on będzie chciał i w takiej kondycji jakiej on chce". Natomiast J.M. (dziadek inwestora) powiedział do skarżącego, "żeby wyprzedał konie, bo i tak sobie pomarnuje, bo jak przyjdzie ktoś do zwożenia siana bądź słomy, podrzuci szpilki w stodole, to sam sobie je skarżący pomarnuje". Bardzo ważnym aspektem, nie wyjaśnionym przez organ drugiej instancji jest kwestia gnojowicy. Zgodnie z raportem i ww. pismem z dnia 18 października 2016 roku inwestor planuje przetrzymywać gnojowicę przez okres 4 miesięcy, jednakże żaden z organów nie wziął pod uwagę, w jaki sposób będzie można zweryfikować, czy przetrzymywane odpady rzeczywiście będą tam 4 miesiące czy też dłużej. Poza ryzykiem zwiększenia intensywności odoru należy również uwzględnić, że składowane odchody wydzielają gazy, które mogą być łatwopalne, a ze względu na bliskość działek skarżącego, istnieje ryzyko przeniesienia ognia także na jego teren. W świetle przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w celu oceny, czy nie zostały naruszone uzasadnione interesy osób trzecich, konieczne jest ustalenie, czy wzniesienie danego obiektu budowlanego odpowiada warunkom techniczno – budowlanym i czy nie powoduje pogorszenia warunków sanitarnych oraz uciążliwości dla otoczenia. Zbyt bliskie usytuowanie inwestycji względem siedlisk niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne dla ludzi i zwierząt. Inwestycja spowoduje nieodwracalną zmianę charakteru sąsiedztwa i uniemożliwi zmianę przeznaczenie gruntów m.in. pod działalność agroturystyczną. Sąsiedztwo inwestycji spowoduje spadek cen nieruchomości. Nadto, w ocenie skarżącego, dojdzie do naruszenia interesu społecznego. Ocena, czy istnieje zagrożenie tych interesów powinna zostać dokonana na podstawie obiektywnych i niezależnych dowodów, w toku postępowania, które winien przeprowadzić Wojewoda. Oznacza to, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. Oprócz tego naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. przejawia się także poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i poprzez naruszenie obowiązku zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu tego materiału. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia inwestorowi – G. M. (uczestnik postępowania sądowego) pozwolenia na budowę obejmującego: budowę obory dla krów mlecznych w liczbie 130 DJP wraz z obiektami towarzyszącymi (szambem), według projektu indywidualnego, położonej na działce nr ewid. 22, obręb [...], w miejscowości K. 3 w gminie L. Tytułem wstępu należy wskazać, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.) oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Organy są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Ustalenia organów administracji powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych, a ponadto wynik postępowania wyjaśniającego powinien być przedstawiony w uzasadnieniu decyzji skonstruowanym zgodnie z wymogami zawartymi w art. 107 § 3 K.p.a. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy Prawa budowlanego. Co istotne, zgodnie z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organ, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno – budowlanej sprawdza: 1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi; 3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7; 4) wykonanie – w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu – przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu – lub jego sprawdzenia – zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7. W świetle powołanych regulacji uprawnienia kontrolne organu administracji architektoniczno – budowlanej w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę i zatwierdzenie projektu budowlanego zostały ograniczone do sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (lub decyzji o warunkach zabudowy), wymaganiami ochrony środowiska oraz kompletności projektu budowlanego i posiadania dokumentów wskazanych w art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W razie stwierdzenia naruszeń w powyższym zakresie właściwy organ uprawniony został do nałożenia postanowieniem (art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego) na inwestora obowiązku usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie do wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę. W razie natomiast spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Kwestią sporną i jednocześnie mającą podstawowe znaczenie dla sprawy jest ustalenie zgodności planowanej inwestycji z wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Niewątpliwie planowana inwestycja została zaliczona do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 103 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko). W związku z tym Wójt Gminy L., po zasięgnięciu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Ł. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W., postanowieniem z dnia [...] roku nałożył na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. W toku postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zaopiniował pozytywnie pod względem wymagań higieniczno – sanitarnych warunki realizacji przedsięwzięcia zawarte w opracowanym raporcie, a Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska ostatecznie uzgodnił realizację przedsięwzięcia i w postanowieniu z dnia [...] roku określił warunki jego realizacji. Na tej podstawie Wójt Gminy L. decyzją z dnia [...] roku ustalił środowiskowe uwarunkowania dla projektowanego zamierzenia uznając, iż zgodnie z zaproponowanymi w raporcie rozwiązaniami techniczno – technologicznymi i organizacyjnymi, nie będzie stwarzało zagrożenia dla środowiska. W tej sytuacji organ administracji architektoniczno – budowlanej otrzymawszy wniosek o wydanie pozwolenia na budowę powinien dokonać oceny planowanej inwestycji w kontekście wymagań ochrony środowiska, w tym w szczególności wydanej dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W ocenie składu orzekającego, załączone do akt administracyjnych dokumenty nie potwierdzają twierdzeń organu o zgodności planowanej inwestycji z wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności w obliczu tego, że inwestor dokonał zmiany rozwiązań technicznych zaakceptowanych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Stanowisko organów w zakresie zgodności planowanej inwestycji z wymaganiami ochrony środowiska (w szczególności decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach), w kontekście dokumentów załączonych do akt administracyjnych, jest przynajmniej przedwczesne. Lektura akt administracyjnych nie pozwala na odszukanie chociażby decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie wspominając o raporcie poprzedzającym jej wydanie. Owszem, żaden przepis prawa nie stanowi wymogu dołączania do akt administracyjnych w sprawie pozwolenia na budowę raportu środowiskowego (sporządzonego na potrzeby postępowania środowiskowego), ale w przedmiotowej sprawie (wobec zmian w projekcie budowlanym w zakresie rozwiązań technicznych zaakceptowanych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach) twierdzenie o zgodności planowanej inwestycji (w zakresie rozwiązań technicznych) nie może zostać ocenione. W ocenie składu orzekającego załączenie do akt administracyjnych wspomnianego raportu lub chociażby decyzji środowiskowej pozwoliłoby na weryfikację twierdzeń organów w zakresie zgodności planowanej inwestycji z wymaganiami ochrony środowiska. Załączone do akt elementy raportu nie pozwalają na dokonanie wspomnianej oceny twierdzeń organów, szczególności wobec argumentów podniesionych w skardze w zakresie szkodliwego oddziaływania planowanej inwestycji. Organy w zakresie oceny zgodności planowanej inwestycji z wymaganiami ochrony środowiska oparły się na twierdzeniach projektanta, podczas gdy art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w tym zakresie wymaga dokonania wspomnianej oceny przez organ. Autor projektu budowlanego ponosi odpowiedzialność w zakresie zgodności przyjętych w projekcie rozwiązań technicznych z wymaganiami techniczno – budowlanymi. Organ drugiej instancji natomiast w toku postępowania odwoławczego skierował stosowne zapytanie w zakresie zgodności przyjętych w projekcie budowlanych rozwiązań technicznych z wymaganiami ochrony środowiska do organu pierwszej instancji. Działania takie nie pozwalają na przyjęcie, że w sprawie spełniony jest wymóg z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W toku ponownie prowadzonego postepowania organy administracji architektoniczno – budowlanej powinny sięgnąć do dokumentów z postępowania środowiskowego, czyli – co niezbędne – do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i – co może okazać się pomocne – do raportu środowiskowego. Dopiero po lekturze tych dokumentów organy będą mogły przystąpić do oceny czy w sprawie spełniony został wymóg z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutów skargi – w kontekście powyższych uwag – wyjaśnić wypada, iż wszelkie zarzuty związane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie, zyskały uznanie składu orzekającego. Natomiast odniesienie się do pozostałych argumentów w kontekście istotnych braków w aktach administracyjnych nie jest możliwe. Wszelkie argumenty wskazujące na szkodliwość planowanej inwestycji, jej szkodliwe oddziaływanie, będą przedmiotem uwagi organów administracji architektoniczno – budowlanej w toku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Konkludując Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 P.p.s.a. O zwrocie koszów postępowania Sąd natomiast postanowił w punkcie drugim wyroku czyniąc za podstawę rozstrzygnięcia art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 500 zł złożył się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi. A.B.