II SA/Łd 711/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski (spr.), del. Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. S. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję a także poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] II SA/Łd 711/01 Uzasadnienie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § l pkt l i art. 105 § l k.p.a. oraz art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...] umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o przyznanie B. S. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. W uzasadnieniu stwierdził m. in., że zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich wnioski o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego osoby zainteresowane mogły składać do Kierownika Urzędu do dnia 31 grudnia 1999 r. Strona nie przedstawiła dowodów, iż wniosek o przyznanie ww. uprawnienia złożyła w ustawowym terminie. Z akt administracyjnych wynika, że wniosek został złożony w dniu 18 kwietnia 2000 r. W swojej skardze B. S. wnosi o przywrócenie terminu do złożenia wniosku bądź o nakazanie wznowienia postępowania. Przyznaje, że wniosek złożył z uchybieniem terminu. Jednak podnosi, że starania o udokumentowanie wniosku podjął jeszcze w 1994 r. Dopiero 6 stycznia 2000 r. otrzymał z Międzynarodowej Służby Poszukiwawczej informację, że jego rodzice B. i C. małż. S. od 10 sierpnia 1943 r. byli zameldowani w miejscowości M. Podobną informację otrzymał w czerwcu 2000 r. z PCK. Brak tych dokumentów uniemożliwiał mu złożenie wniosku. Jego roszczenie zostało uznane przez Fundację Polsko-Niemieckie Pojednanie. Informuje, że jest członkiem Stowarzyszenia Polaków poszkodowanych przez III Rzeszę. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 145a § 1 k.p.a., można żądać wznowienia postępowania administracyjnego, poza wypadkami, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a., również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją (umową międzynarodową lub ustawą), na podstawie, którego została wydana decyzja. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003 r. sygn. akt P 24/02, opublikowanym w OTK 2003, nr 6, poz. 55 orzekł, iż art. 4 ust. 5 ustawy z ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm.) jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny zwrócił między innymi uwagę na to, iż przedmiotowa ustawa w pierwotnym kształcie nie zawierała żadnego granicznego terminu składania wniosków o przyznanie wymienionego świadczenia Dopiero w roku 1999 ustawodawca postanowił taki termin wprowadzić – koniec roku 1999. Diametralnie zmieniono w ten sposób sytuację pewnej grupy osób, która pod rządami ustawy w brzmieniu pierwotnym podjęła starania o skompletowanie dokumentacji niezbędnej do uzyskania świadczenia pieniężnego, a następnie została zaskoczona nowelizacją, która uczyniła te starania bezcelowymi. Trybunał podkreślił, że dopiero w wyniku nowelizacji ustawodawca wprowadził graniczny termin składania wniosków określony w przepisie art. 4 ust. 5 ustawy. Uznał jednocześnie, że sytuacja, w której zainteresowany nie ma możliwości uzyskania ustawowo zagwarantowanych uprawnień wskutek nieracjonalnych działań ustawodawcy podjętych w czasie obowiązywania ustawy oraz zaniedbań administracji publicznej nie może mieć miejsca w systemie demokratycznego państwa prawnego. W tej sytuacji, zważywszy na treść wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzekł, jak w sentencji. Orzekanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na brak przymiotu jej wykonalności było bezprzedmiotowe.