II SA/Łd 712/02
WyrokWSA w Łodzi2004-03-18
Skład orzekający: Sędzia NSA Andrzej Kozerski, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w świetle przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, obowiązujących po zmianie wprowadzonej ustawą z dnia 22 czerwca 2001 r., można udowodnić wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze innymi środkami dowodowymi niż dokumenty lub prawomocne orzeczenie sądu, zwłaszcza w sytuacji, gdy pracodawca odmawia wydania świadectwa pracy, a poprzednie orzeczenia sądów pracy zapadły w innym stanie prawnym?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej prawidłowo uznały, że zgodnie z przepisami obowiązującymi od 12 września 2001 r., wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze można było udowodnić wyłącznie stosownymi dokumentami lub prawomocnym orzeczeniem sądu. Zmiana stanu prawnego, wprowadzona art. 37 j ust. 1 a ustawy o zatrudnieniu, ograniczyła środki dowodowe w tym zakresie. Jednakże, w sytuacjach szczególnych, gdy likwidacja zakładu pracy uniemożliwia uzyskanie świadectwa lub gdy pracodawca odmawia jego wydania, a sądy pracy oddaliły poprzednie powództwa z uwagi na możliwość udowodnienia faktu w postępowaniu administracyjnym, skarżący może mieć możliwość wykazywania tej okoliczności innymi środkami dowodowymi, a kolejne pozwy nie powinny być odrzucane z uwagi na powagę rzeczy osądzonej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania K. S. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Organy administracji dwukrotnie odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie wymogów dotyczących okresu pracy w szczególnych warunkach. Po uchyleniu decyzji przez NSA i kolejnych postępowaniach, ostatecznie Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty odmawiającą przyznania zasiłku. K. S. zaskarżyła decyzję, podnosząc, że pracodawca odmawia wydania prawidłowego świadectwa pracy, a sądy pracy nie uwzględniły jej powództwa z uwagi na brak interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę jako niezasadną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kozerski (spr.), Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska, WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant referent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2004 r na rozprawie przy udziale --- sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego oddala skargę
3 II SA/Łd 712 / 02
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w P. odmówił przyznania K. S. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzja ta podjęta została na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 , art. 6 ust. 2 pkt 2 ,art. 23 i art.37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. nr 25 , poz. 128 ) . W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż H. L. legitymuje się udokumentowanym okresem zatrudnienia wynoszącym łącznie 26 lat , 9 miesięcy i 12 dni , w tym niespełna 10-letnim okresem wykonywania pracy w warunkach szczególnych a także posiada status osoby bezrobotnej. Wnioskująca nie spełnia zatem warunków do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego bowiem posiada okres uprawniający do zasiłku krótszy niż 30 lat oraz okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych krótszy niż 15 lat .
W odwołaniu od tej decyzji K. S. podniosła , że posiada okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach dłuższy , niż 15 lat . Odwołująca się podkreśliła , że pracodawca odmawia wydania jej właściwego świadectwa pracy .
Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w P. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Decyzja ta wydana została na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 , poz. 1071). Organ odwoławczy podzielił wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego odwołująca się nie wykazała , że wykonywała pracę w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze w okresie co najmniej 15 lat.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 lutego 2001 r. uchylił zaskarżoną przez K. S. decyzję zarzucając organom niedostateczne wyjaśnienie sprawy oraz dowolną ocenę materiału dowodowego .
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w P. z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji .
Decyzją z dnia [...] Starosta [...] ponownie odmówił przyznania K. S. prawa do zasiłku przedemerytalnego . Decyzja ta podjęte została na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b) , art. 23 ust. 1 i 2 , art. 24 ust. 3 i 4 oraz art. 37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 6 , poz. 56 ) .
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji . W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie wykonał zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz organu odwoławczego. Konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego poprzez bardziej precyzyjne przesłuchanie świadków .
Decyzją z dnia [...] Starosta [...] ponownie odmówił przyznania K. S. prawa do zasiłku przedemerytalnego . Decyzja ta podjęta została na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b) , art. 23 ust. 1 i 2 , art. 24 ust. 3 i 4 oraz art. 37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 6 , poz. 56 ). W uzasadnieniu decyzji organ podniósł , że po zmianie stanu prawnego wprowadzonej ustawą z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie ustawy o pomocy społecznej okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji określonej w odrębnych przepisach lub w oparciu o prawomocne orzeczenie sądu .
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie wykonał zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz organu odwoławczego .
Decyzją z dnia [...] Starosta [...] po raz kolejny odmówił przyznania K. S. prawa do zasiłku przedemerytalnego . Decyzja ta podjęte została na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b) , art. 23 ust. 1 i 2 , art. 24 ust. 3 i 4 oraz art. 37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 6 , poz. 56 ). W uzasadnieniu decyzji organ ponowił argumenty zawarte w poprzedniej decyzji .
Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję . Organ odwoławczy podniósł , iż przepis art. 37 j ust. 1 a ustawy o zatrudnieniu ( ... ) wprowadził ograniczenia dowodowe w możliwości wykazywania, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze . Udowodnienie tej okoliczności może nastąpić jedynie w oparciu o dowody z dokumentów lub orzeczenie sądowe .
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. S. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] i ponowiła argumenty zawarte w odwołaniu . Podniosła także, że pracodawca odmawia wydania prawidłowego świadectwa pracy a sądy pracy nie uwzględniły jej powództwa z uwagi na brak interesu prawnego ( możliwość udowodnienia faktu wykonywania pracy w szczególnych warunkach w postępowaniu administracyjnym ) .
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Na wstępie należy podnieść , że stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. Nr 153 , poz. 1271 ) sprawy , w których skargi wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ) .
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 , poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wykonywania administracji publicznej oznacza sądową kontrolę zgodności z prawem ( legalności ) działalności administracji publicznej ( art. 1 § 2 powołanej ustawy ).
W ramach tej kontroli sąd administracyjny ocenia , czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono przepisów postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne .
Oceniając zaskarżoną decyzję w tych dwóch aspektach należy stwierdzić , że znajduje ona oparcie w obowiązującym prawie a w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy .
Organy obu instancji prawidłowo uznały , że w stanie prawnym obowiązującym od 12 września 2001 r. wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze można było udowodnić wyłącznie stosownymi dokumentami (świadectwo pracy lub zaświadczenie o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach) bądź prawomocnym orzeczeniem sądu .
Przepis art. 37 j ust. 1 a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wprowadził ustawowe ograniczenia dowodowe w udowadnianiu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze . Takie ograniczenie uznać należy za dopuszczalne jeśli wynika z aktu rangi ustawowej. Powołany przepis wyklucza możliwość wykazywania pracy w szczególnych warunkach np. osobowymi źródłami dowodowymi . Dlatego też nie może być uznany za zasadny zarzut, że organy nie wykonały zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zmiana stanu prawnego te zalecenia uczyniła nieaktualnymi .
W ocenie sądu nie można bezkrytycznie w każdym przypadku odmawiać zainteresowanemu możliwości wykazywania tej okoliczności również innymi środkami dowodowymi określonymi w art. 75 k.p.a. Dotyczy to jednak sytuacji szczególnych . Likwidacja zakładu pracy uniemożliwia przecież zarówno uzyskanie stosownego świadectwa pracy jak też wystąpienie z żądaniem ustalenia , że praca była wykonywana w szczególnych warunkach . W sytuacji , gdy istniejący zakład pracy odmawia skarżącej wydania satysfakcjonującego ją świadectwa pracy może ona wystąpić z roszczeniem o stosowne ustalenie przez sąd . Należy podkreślić , poprzednie orzeczenia sądowe wydane były w innym stanie prawnym . Sąd pracy oddalił powództwo K. S. stwierdzając brak interesu prawnego i możliwość wykazywania tego faktu w postępowaniu administracyjnym . Zmiana stanu prawnego wynikająca a z ograniczeń dowodowych wprowadzonych przepisem art. 37 j ust. 1 a ustawy o zatrudnieniu ( ... ) wyłącza możliwość odrzucenia kolejnego pozwu z uwagi na powagę rzeczy osądzonej .
Stwierdzić zatem należy, że zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa .
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ) oddalił skargę jako niezasadną .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło