II SA/Łd 716/04

Dnia 31 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystentka sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi H. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowa- nych na rzecz H. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Nr [...] podjętą na podstawie art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm. ) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił H. W. przyznania uprawnienia do świadczenia. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż strona nie spełnia wymaganego przepisami warunku deportacji do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. W. podniosła, iż w 1941 r. wraz z rodzicami i rodzeństwem została wysiedlona z gospodarstwa rolnego rodziców. W 1944 r. zostali przewiezieni do obozu przejściowego w P., a 17 kwietnia 1944 r. deportowani do pracy przymusowej na tereny okupowanej Francji. We Francji przebywali do końca wojny, a do Polski wrócili pod koniec listopada 1945 r. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( DZ. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ) oraz art. 2 pkt. 2 lit."a" i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR po rozpoznaniu wniosku H. W. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] W uzasadnieniu organ administracji wyjaśnił, że zgodnie z przedstawionym dowodem w postaci zaświadczenia z Archiwum Państwowego w Ł. z dnia 10 stycznia 2001r. skarżąca rozpoczęła pracę w dniu 17 kwietnia 1944 r. W ocenie organu zakończyła ją w dniu 15 września 1944 r., ponieważ zajęcie Sedan przez wojska koalicji antyhitlerowskiej według opracowania: "United States Army In World War II. Special Studies. Chronology 1941/1945" pod red. Mary H. Williams, Washington 1960, nastąpiło 15 września 1944r. Ponadto organ administracji stwierdził, że nie można zaliczyć stronie okresu pracy po 15 września 1944 r., gdyż praca po tej dacie nie stanowi już represji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a w/w ustawy. W związku z powyższym organ przyjął, że okres pracy skarżącej wynosił 5 miesiące i 15 dni ( od 17 kwietnia 1944 r. do 15 września 1944 r. ), gdyż z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej praca wykonywana tam przez deportowanych pracowników, choćby nadal była wykonywana, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 tejże ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Na wstępie należy podnieść, iż organ w zaskarżonej decyzji wskazał między innymi jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 2 zamiast pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże zważywszy na treść komparacji i uzasadnienia decyzji, należy potraktować to jedynie jako oczywistą omyłkę, nie mającą wpływu na treść wyroku. Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a nadto doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, co w myśl wskazanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c wymienionej wyżej ustawy, skutkuje uchyleniem decyzji. W niniejszej sprawie poza sporem jest, iż skarżąca wraz z rodzicami i rodzeństwem została wywieziona na roboty przymusowe. Z załączonego do wniosku zaświadczenia z Archiwum Państwowego z dnia 10 stycznia 2001 r. wynika, iż było to wywiezienie na roboty do III Rzeszy. W kwestionariuszu - wniosku o przyznanie świadczenia skarżąca podaje, iż była wywieziona do wioski Fosa we Francji, w odległości około 60 km od miasta Sedan. Organ, odmawiając przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia, uznał, że nie spełnia ona ustawowego 6-miesięcznego okresu deportacji. Powołał się przy tym na opracowanie mówiące o wyzwoleniu Sedan. Zdaniem Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, niedopuszczalne jest by organ czynił istotne dla sprawy ustalenia w oparciu o wskazane w uzasadnieniu decyzji opracowania, których kserokopii wraz z tłumaczeniem nie załącza do akt, a które nie należą do powszechnie dostępnych. Czyni to niemożliwym dokonanie oceny legalności zaskarżonej decyzji. Ponadto, przyjęty przez organ okres wyzwolenia Sedan nie przesądza o okresie wyzwolenia miejscowości, do której deportowana była skarżąca wraz ze swymi bliskimi, a która - jak wynika z wniosku - znajdowała się w odległości około 60 km od Sedan. Organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń, czym naruszył art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Sąd stwierdza także, iż podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1999r. sygn. III RN 158/98 ( OSNP nr 3 z 2000 r., poz. 86 ), w którym przyjęto, że pojęcie "deportacji" użyte w art. 2 pkt 2 lit. "a" wskazanej wyżej ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...) odnosi się wyłączenie do czasu trwania II wojny światowej na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych, a więc obejmuje okres od dnia 1 września 1939 r. do dnia 8 maja 1945 r. Wynika z niego, że tylko data 8 maja 1945r. może być pewną datą graniczną, do której deportacja do pracy przymusowej winna być uznana za spełniającą dyspozycję art. 2 pkt 2 lit. "a" w/w ustawy. W ocenie Sądu ustawodawca położył w tym przepisie nacisk na samo wywiezienie do pracy przymusowej, a więc okres przymusowego pozostawania poza miejscem zamieszkania. Nie można bowiem przyjąć, aby przed ostatecznym zakończeniem wojny istniały szanse i warunki na powrót z deportacji do Polski, skoro w dużej części Europy nadal trwały działania wojenne uniemożliwiające powrót, a ponadto nie można było przewidzieć, jak ostatecznie potoczą się losy wojny. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w punkcie 1-szym sentencji wyroku. Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 w/w ustawy za bezprzedmiotowe. W przedmiocie zwrotu kosztów sądowych Sąd wyrokował w oparciu o art. 200 powołanej ustawy.