II SA/Łd 720/11

WyrokWSA w Łodzi2011-08-05

Skład orzekający: Joanna Sekunda-Lenczewska, Jolanta Rosińska, Sławomir Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku okresowego z powodu braku środków finansowych jest zgodna z prawem, jeśli osoba spełnia przesłanki ustawowe do jego otrzymania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania zasiłku okresowego z powodu braku środków finansowych jest niezgodna z prawem. Zasiłek okresowy jest świadczeniem obligatoryjnym, co oznacza, że organ ma obowiązek go przyznać, jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe przesłanki. Brak środków finansowych jest okolicznością faktyczną, która nie może stanowić samodzielnej podstawy do odmowy przyznania świadczenia o charakterze obligatoryjnym, a powołanie się na art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w tym kontekście jest nieprawidłowe.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania M. C. zasiłku okresowego na miesiące październik i listopad 2010 r. przez Prezydenta Miasta Ł., co zostało utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Organy uzasadniły odmowę brakiem środków finansowych w budżecie MOPS oraz uznały, że decyzja w sprawie zasiłku okresowego ma charakter uznaniowy. M. C. odwołała się do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania M. C. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. oznaczonej nr [..], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 38 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] r. oznaczoną nr [...] odmówił skarżącej przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego w miesiącach październiku i listopadzie 2010 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji zaznaczył, że zgodnie z treścią art. 147 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej zasiłki okresowe w części gwarantowanej finansowane są z budżetu państwa. Organ wskazał również, iż "w 2010 r. na zaspokojenie potrzeb wszystkich mieszkańców miasta, kwalifikujących się do zasiłku okresowego niezbędna jest kwota 20.637.198 zł. Na dofinansowanie tej formy pomocy Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. pozyskał 17.930.932 zł, które już zostały wydatkowane. Według posiadanych informacji brakującej kwoty w roku bieżącym MOPS nie otrzyma". Zaznaczono też, że art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Ponieważ Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. nie dysponuje środkami przeznaczonymi na realizację świadczeń w formie zasiłków okresowych postanowiono jak w sentencji. Odwołanie od wskazanej decyzji złożyła M. C.. Strona wskazała, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej osobom, które kwalifikują się do pomocy społecznej nie można odmówić wypłaty zasiłku okresowego. Wspomnianą na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Kolegium wyjaśniło, iż nie mogło zbadać, czy wpłynęło ono w terminie, ponieważ w aktach sprawy brak dowodu doręczenia decyzji stronie, przyjęło więc, że strona zachowała termin do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy podniósł, że w sprawie M. C. ustalono, iż mieszka ona sama i nie ma żadnej rodziny. Jest właścicielką mieszkania (2 pokoje + kuchnia) w blokach, niemniej jednak jej zadłużenie wynosi ok. 30 tyś zł. Strona ma wyższe wykształcenie (chemik - technolog), jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, nie ma żadnych dochodów. Choruje, nie leczy się jednak, nie występuje też o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Kolegium zauważyło, że strona korzysta z pomocy MOPS: m.in.: decyzją z [...] r. (o nr [...]) przyznano jej zasiłek celowy w miesiącu październiku 2010 r. w wysokości 150,00 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania i zakup środków czystości; decyzją z dnia [..] r. (o nr [...]) przyznano jej zasiłek celowy w miesiącu listopadzie 2010 r. w wysokości 150,00 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania i zakup środków czystości; zaś decyzją z dnia [..] r. (o nr [...]) przyznano jej zasiłek celowy w wysokości 300,00 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów utrzymania, zakup środków czystości i ubrania na zimę, opłacenia rachunku za energię elektryczną i gaz w miesiącu grudniu 2010 r.; a nadto decyzją z dnia [...] r. (o nr [...]) przyznano jej zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w okresie od dnia 1 listopada do dnia 31 grudnia 2010 r. w wysokości 100,00 zł miesięcznie. W ocenie Kolegium - wbrew twierdzeniu zawartemu w odwołaniu - decyzja w sprawie przyznania zasiłku okresowego nie ma charakteru związanego. Ustawodawca przyznając organowi kompetencję do kształtowania rozstrzygnięcia sprawy według oceny celowości w ramach uznania administracyjnego może posłużyć się zwrotem "organ może", lecz także zwrotami niedookreślonymi, bądź otwartym katalogiem przesłanek rozstrzygnięcia. Zdaniem organu z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w mniejszej sprawie. Kolegium wskazało, iż co prawda przepis art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, iż "zasiłek okresowy przysługuje..", niemniej jednak dalsza część przepisu wskazuje, że katalog przyczyn uzasadniających przyznanie świadczenia jest otwarty - ustawa stanowi bowiem "w szczególności". Oznacza to, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę wyboru sposobu rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłku okresowego. Za takim ujęciem przemawia także brzmienie przepisu art. 3 ustawy o pomocy społecznej , który ustanawia ogólne kryterium przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 4 art. 3 ustawy o pomocy społecznej , potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kolegium stanęło na stanowisku, iż z powyższego wynika, że możliwości pomocy społecznej, w tym możliwości finansowe, muszą być brane pod uwagę przy ocenie dopuszczalności przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. Wszystko to świadczy o uznaniowym, a nie związanym charakterze decyzji w sprawie o zasiłek okresowy. Kolegium zauważyło, że organ I instancji dysponował w 2010 r. następującymi środkami finansowymi przeznaczonymi na zasiłki okresowe: w okresie styczeń - sierpień 2010 r. na pomoc finansową w formie zasiłków okresowych, ośrodek MOPS Filia Ł. dysponował kwotą 3.094.978,07 zł, z kolei w okresie wrzesień - grudzień 2010 r. kwota będąca w dyspozycji organu I instancji wynosiła 656.121,08 zł, a co za tym idzie na pokrycie potrzeb zabrakło 789.437,00 zł. Pismem z dnia [...]r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. zwrócił się do Wojewody [...] z prośbą o zwiększenie planu dotacji celowej z budżetu państwa na wypłatę zasiłków okresowych w 2010 r. W odpowiedzi pismem z dnia [...] r. o nr [...] [...] Urząd Wojewódzki w Ł. poinformował, iż dysponując ograniczonymi środkami z rezerwy celowej podjęto decyzję o podziale tej dotacji wyłącznie na dofinansowanie wypłat zasiłków stałych. W dniu 6 października 2010 r. skierowane zostało pismo do Ministra Finansów z prośbą o rozważenie możliwości przyznania dodatkowych środków finansowych dla Miasta Ł. z przeznaczeniem na dofinansowanie wypłat zasiłków okresowych. W dniu 27 października oraz 12 listopada 2010 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej zwrócił się ponownie do Wojewody [...] o zwiększenie środków na wypłatę zasiłków okresowych. Natomiast w dniu 9 grudnia 2010 r. z prośbą o zwiększenie dotacji do Wojewody zwrócił się Prezydent Miasta Ł.. W dniu 21 grudnia 2010 r. Wojewoda [...] poinformował, że w związku z rozdysponowaniem w całości rezerwy celowej z części 83, poz. 25 ustawy budżetowej na 2010 r., nie zostały przyznane dodatkowe środki budżetowe na zasiłki okresowe w części gwarantowanej z budżetu państwa. Kolegium wyraziło opinię, iż zasiłek okresowy jest świadczeniem należącym do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym, jednakże przepis art. 7 kpa nakazuje brać pod uwagę w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, a także przy załatwianiu sprawy, nie tylko obowiązujące przepisy prawa, ale również interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Znaczenie tej zasady wykracza poza ramy procedury administracyjnej, albowiem wynikają z niej dyrektywy interpretacyjne obowiązujące nie tylko w prawie procesowym, ale i prawie materialnym. Ustawodawca założył, iż należy dążyć do zharmonizowania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a w gruncie rzeczy w oparciu o poczynione ustalenia organy administracji mają obowiązek wyważyć słuszny interes w sprawie. Kolegium stwierdziło, iż ocena rozstrzygnięcia w sprawie wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej zawartej w treści art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, iż pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Jednocześnie Kolegium zaakcentowało, że pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając przy tym współdziałania za strony jej adresata. W ocenie organu odwoławczego, rozstrzygając niniejszą sprawę nie można pominąć treści art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej , zgodnie z którym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadaj ą celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a regulacja ta jest bez wątpienia uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami. W przypadku zasiłków okresowych środki na ich wypłatę gmina powinna otrzymać z dotacji skarbu państwa, niemniej jednak ich nie otrzymała. Kolegium stanęło na stanowisku, iż wydanie decyzji przez organ I instancji innej treści byłoby niezgodne z zasadą wyrażoną w art. 8 kpa. Przyznanie zasiłku okresowego decyzją, która nie ma pokrycia w środkach finansowych w żadnym wypadku nie mogło by pogłębić zaufania obywateli do organów Państwa. Przyczyną odmowy przyznania zasiłku okresowego był brak środków finansowych, który wynikał z gwałtownego i nieprzewidywalnego wzrostu liczby świadczeniobiorców. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., M. C. podtrzymała dotychczasowe stanowisko i wskazała, że kwestionowaną decyzję otrzymała w dniu 12 maja 2011r . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zaprezentowanej w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zaś na mocy art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. dopatrzył się w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. w sprawie odmowy przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku okresowego, tego rodzaju uchybień, które obligowały Sąd do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 tej ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Na mocy art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nie może być jednocześnie niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, o czym stanowi art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Natomiast okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy na mocy art. 38 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Wskazane przepisy regulują wiec zasadę i sposób przyznawania wymienionego świadczenia. Treść art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie wskazuje, że warunkiem przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego jest spełnienie przez beneficjenta kryterium dochodowego, a także wymogu szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie tegoż świadczenia, a wymienionych przykładowo w tymże przepisie: min. długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie. Okoliczności faktyczne, ustalone przez organ w przedmiotowej sprawie jednoznacznie wskazują, że skarżąca spełnia wymogi art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w tym kryteria przewidziane w art. 8 ust. 1 w związku z art. 7 pkt 4 i 6 tej ustawy i zdaje się być to niekwestionowane w sprawie. Organ wskazał, że M. C. jest osobą samotną, chorą, nie ma żadnych dochodów, jest zarejestrowana Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Jest ona właścicielką mieszkania, niemniej jednak jest znacznie zadłużona. Mimo wskazanych okoliczności, organy odmówiły skarżącej przyznania świadczenia uznając, ze decyzja w przedmiocie zasiłku okresowego ma charakter uznaniowy, a za takim rozstrzygnięciem przemawia brak środków finansowych na taki cel przeznaczonych. Kolegium, w uzasadnieniu decyzji wywiodło, że ustawodawca przyznając organowi kompetencję do kształtowania rozstrzygnięcia sprawy według oceny celowości, w ramach uznania administracyjnego może posłużyć się również zwrotami niedookreślonymi, bądź otwartym katalogiem przesłanek rozstrzygnięcia, tak jak wskazuje to przepis art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, co oznacza, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę wyboru sposobu rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłku okresowego. Zdaniem organu, za takim ujęciem przemawia również brzmienie art. 3 ustawy o pomocy społecznej, ustanawiającego ogólne kryterium przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, a w szczególności ust. 4 tegoż artykułu stanowiącego, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Tym samym więc możliwości pomocy społecznej, w tym możliwości finansowe, muszą być brane pod uwagę przy ocenie dopuszczalności przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, co świadczy również o uznaniowym, a nie związanym charakterze decyzji w sprawie o zasiłek okresowy. Zaś przedstawione wyliczenia, świadczące o niewystarczającej ilości środków finansowych jakimi organ dysponował, zdaniem Kolegium, determinowały rozstrzygnięcie negatywne w przedmiotowej sprawie. Z taką argumentacją nie sposób się zgodzić. Przede wszystkim wskazać należy na utrwalony, dotychczas nie kwestionowany w orzecznictwie i piśmiennictwie, podział świadczeń według ich charakteru na: świadczenia obligatoryjne – np. co do zasady zasiłek okresowy i świadczenia fakultatywne – np. zasiłek celowy. Świadczenia obligatoryjne tym się cechują, że nie pozostawiają organowi wyboru w sposobie rozstrzygnięcia, o ile podmiot wnioskujący o świadczenie, spełnia warunki prawem przewidziane. W powyższym zakresie mamy do czynienia z aktem administracyjnym związanym. Jako świadczenie fakultatywne ustawodawca ukształtował zaś zasiłek celowy, regulowany art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Przepis ten stanowi bowiem, że "zasiłek może być przyznany", zatem organ może, lecz nie musi udzielić stronie wnioskowanej pomocy. W tym przypadku mamy więc do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym, istnieje bowiem przepis prawa materialnego, który wyraźnie upoważnia organ do działania na zasadzie uznania, jednocześnie przyznaje temu organowi możliwość kształtowania treści rozstrzygnięcia. Przepis art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zdaniem sądu, nie pozostawia żadnych wątpliwości i wyraźnie wskazuje, że w przypadku spełnienia przesłanek w przepisie tym przewidzianych, zasiłek okresowy przysługuje osobie przesłanki te spełniającej. Świadczy o tym wprost zapis: "zasiłek okresowy przysługuje". Z treści przywołanego przepisu w żadnym razie nie wynika, aby zasada przyznania świadczenia miała, lub mogła mieć charakter uznaniowy. Czym innym jest oczywiście określenie wysokości świadczenia i okresu na jaki ma być ono przyznane. W tym bowiem zakresie ustawodawca przewidział uznaniowość rozstrzygnięcia, ale i tu, co do wysokości świadczenia określił granice ustawowe ( art. 38 ust. 2, 3 i 4). Natomiast uznaniu organu, uzasadnionemu okolicznościami sprawy, pozostawiono jedynie okres, na jaki świadczenie jest przyznawane ( art. 38 ust. 5). Tym samym również, sąd w pełni podziela te poglądy prezentowane w orzecznictwie, które stanowią, że co do zasady przyznanie zasiłku okresowego nie ma charakteru uznaniowego, bowiem spełnienie warunków do jego przyznania obliguje do jego przyznania. Natomiast uznaniu administracyjnemu pozostawiona jest (w określonych ramach) jego wysokość i okres pobierania, poprzez ustawowo określoną możliwość miarkowania (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 lutego 2011r. sygn. akt II SA/Lu 780/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 maja 2011r. sygn. akt II SA/Gd, oba niepubl., dostępne na stronie internetowej: http://cbois.nsa.gov.pl). Odnosząc się do zasadniczego argumentu kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. zastosowania art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej dla odmowy przyznania rozpatrywanego świadczenia, zdaniem składu orzekającego, nie sposób go zaaprobować. Nie budzi wątpliwości, że przepis art. 3 ustawy o pomocy społecznej nie stanowi samodzielnej podstawy do wydawania rozstrzygnięć indywidualnych. Usytuowany jest on bowiem w rozdziale " Zasady ogólne i zakres podmiotowy ustawy". Wszelkie świadczenia zaś przewidziane ustawą o pomocy społecznej znajdują uszczegółowienie w dalszych przepisach ustawy, stanowiących wprost podstawę do ich przyznania (w przypadku spełnienia kryteriów), lub odmowy (w przypadku nie spełnienia kryteriów). Przepis art. 3 ustawy o pomocy społecznej, opisujący ogólne zasady działania pomocy społecznej może być i jest stosowany posiłkowo w tych przypadkach, gdy ustawodawca przewiduje tzw. luz decyzyjny, np. przy zasiłku celowym, który może być kształtowany możliwościami finansowymi pomocy społecznej. W przypadku zasiłku okresowego, przepis ten mógłby znaleźć jedynie posiłkowe ( pomocnicze) zastosowanie przy rozstrzyganiu o wysokości przyznanego świadczenia lub okresie jego pobierania, nie zaś w przypadku rozstrzygania o zasadzie. Oczywistym jest, że przepis art. 3 ust. 1 powołanej ustawy nie może być podstawą przyznania jakiegokolwiek świadczenia ( również gdy organ właściwy środki finansowe posiada), tak więc a contrario przepis art. 3 ust. 4 nie stanowi samodzielnej podstawy odmowy przyznania świadczenia, w szczególności z uwagi na brak środków finansowych. Zdaniem sądu, nie ma podstaw prawnych do odmowy przyznania stronie świadczenia o charakterze obligatoryjnym ( w sytuacji spełnienia warunków ustawowych) powołując się na ograniczone możliwości finansowe organów pomocy społecznej, a więc okoliczność faktyczną o charakterze ogólnym. Działanie takie uchybia treści art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 3 ust. 4 tejże ustawy, a nadto podważa jeszcze zasadę budowania zaufania obywateli do organów państwa, określoną w art. 8 k.p.a. stanowiącego, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Tym samym przywołanie przez organ w przedmiotowej sprawie art. 8 k.p.a. w kontekście decyzji odmownej jest nie tylko nadużyciem treści i istoty tegoż przepisu, ale również naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawa. Nie uzasadnia również odmowy przyznania zasiłku okresowego, przyznanie stronie innego rodzaju świadczeń np. zasiłków celowych, jako że tego rodzaju pomoc nie zwalnia od przyznania świadczenia obligatoryjnego, uzależnionego jedynie od spełnienia wymogów ustawowych. Z wyżej wymienionych przyczyn należało wyeliminować z obrotu prawnego rozstrzygnięcia wydane w przedmiotowej sprawie, jako że naruszają nie tylko wskazane przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ale również podstawowe zasady procedowania. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ winien uwzględnić przedstawioną argumentację co do wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego, istotnych z punktu widzenia prawidłowego rozstrzygnięcia a także procedować z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego zapisanych w art. 6, 7 i 8 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi na treść kwestionowanej decyzji, jej negatywne rozstrzygnięcie, sąd nie orzekał w trybie art. 152 p.p.s.a., uznając wyrokowanie w tym zakresie za zbędne. m.ch.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło