II SA/Łd 721/14

Dnia 25 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2014 roku sprawy ze skargi R. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie gorącego posiłku oddala skargę. a.bł. Decyzją z dnia[...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia[...], nr[...], w sprawie odmowy przyznania R. N. pomocy w formie gorącego posiłku w ramach wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło w pierwszej kolejności przesłanki przyznawania specjalnego zasiłku celowego, na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r., poz. 182 ze zm.) - zwanej dalej: "ustawą". Następnie organ II instancji wyjaśnił, że wieloletni program rządowy "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" jest programem wspierania finansowego gmin w zakresie realizacji zadań własnych o charakterze obowiązkowym, określonych w art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 ustawy o pomocy społecznej. Według pkt II załącznika do uchwały nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania na lata 2014-2020 (M.P. poz. 1024), strategicznym celem Programu jest ograniczenie zjawiska niedożywienia dzieci i młodzieży z rodzin o niskich dochodach lub znajdujących się w trudnej sytuacji, ze szczególnym uwzględnieniem uczniów z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich oraz osób dorosłych, w szczególności osób samotnych, w podeszłym wieku, chorych lub osób niepełnosprawnych. Program jest elementem polityki społecznej państwa w zakresie: wsparcia gmin w wypełnianiu zadań własnych o charakterze obowiązkowym; poprawy poziomu życia rodzin o niskich dochodach; poprawy stanu zdrowia dzieci i młodzieży poprzez ograniczanie zjawiska niedożywienia; kształtowania właściwych nawyków żywieniowych. Kolegium wskazało również, że zgodnie z pkt V.1. ww. załącznika, ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy. Według art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012r., poz. 823), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł. Za "dochód" - zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy - uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Kolegium podniosło, że zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej T. z dnia 29 stycznia 2014r., nr XLV/445/2014 w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania nieodpłatnie pomocy w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, dla osób objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (Dz. Urz. Woj. [...] z 2014r., poz. 646) podwyższono do 150% kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej dla celów przyznawania pomocy w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności dla osób i rodzin wymienionych w ww. uchwale Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013r. Zatem pomoc w tej formie może być udzielona osobom samotnie gospodarującym, których dochód nie przekracza kwoty 813 zł. Następnie organ II instancji wyjaśnił, że z akt sprawy, w tym aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę wynika, że R. N. przebywa w mieszkaniu E. J., prowadząc odrębne gospodarstwo domowe, zajmuje 1 pokój, za który opłaca 200 zł. Ponieważ nie ma możliwości przygotowania ciepłego posiłku korzysta ze stołówki A, gdzie jeden posiłek kosztuje 11 zł. Swoje zobowiązania, należności określił na kwotę około 990 zł, w tym rata pożyczki, PZU, telefon, mieszkanie, środki chemiczne, żywność, nadto abonament TV wystawiany na nazwisko p. J. Dochód wnioskodawcy stanowi zasiłek przedemerytalny. Za miesiąc luty 2014r. świadczenie wyniosło 1.159,91 zł, a po odliczeniu zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 177,39 zł, kwota do wypłaty wyniosła 982,52 zł. Z powyższego wynika, że dochód skarżącego przekroczył kryterium dochodowe (150%) o kwotę 169,52 zł. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że przekroczenie kryterium dochodowego wyklucza możliwość korzystania z uznania administracyjnego. Prawidłowo zatem organ I instancji odmówił przyznania pomocy w formie gorącego posiłku w ramach wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020. Nie naruszył przy tym wskazanych przez skarżącego art. 41 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, które nie miały w sprawie zastosowania. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do sądu administracyjnego złożył R. N., domagając się przywrócenia gorącego posiłku w związku z pozbawieniem go tego świadczenia od 1 stycznia 2014r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 71 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, poprzez pominięcie tych przepisów i przyjęcie, że nie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie pomocy w formie dożywiania wnioskodawcom przekraczającym kryterium dochodowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Kolegium ponownie wyjaśniło, że przekroczenie kryterium dochodowego uzasadniało odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Nie naruszono przy tym wskazanego przez skarżącego art. 41 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ przepis ten nie miał zastosowania w sprawie. Natomiast możliwość przyznania skarżącemu świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności organ 1 instancji rozpatrzył odrębną decyzją z dnia[...], nr[...], od której skarżący nie wniósł odwołania. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ II instancji podkreślił, że art. 71 ust. 1 Konstytucji RP stanowi normę programową, znajdującą bezpośrednie i konkretne formy realizacji w warunkach ustanowionych ustawowo. Nie jest to zatem przepis, na podstawie którego należałoby przyznać skarżącemu wnioskowane świadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga pozbawiona jest uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – w skrócie: "p.p.s.a.". Natomiast w razie niestwierdzenia powyższych przesłanek sąd skargę oddala, stosownie do art. 151 p.p.s.a. Organy rozpatrywały wniosek R. N. o przyznanie szczególnego rodzaju pomocy w postaci gorącego posiłku. Przy tym równolegle toczyło się postępowanie z wniosku o zasiłek celowy na zakup żywności w trybie art. 39 i 41 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący po złożeniu odwołania został wezwany do sprecyzowania, które z rozstrzygnięć kwestionuje. W ocenie sądu zakwalifikowanie pisma skarżącego jako odwołania od decyzji w sprawie uprawnień do gorącego posiłku, pomimo podania błędnego numeru decyzji było trafne z uwagi na treść zarzutów, zawartych w kolejnych pismach. Skarżący bowiem wyraźnie kwestionował pozbawienie go prawa do gorącego posiłku, z którego korzystał przez poprzednie lata trwania Programu dożywania. Pomoc ta w latach 2005 – 2013 realizowana była w trybie ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.). Decyzje wydawane w trybie ustawy miały charakter uznaniowy. Program pomocowy realizowany był na jej podstawie do końca roku 2013. Jak trafnie wskazało Kolegium, wieloletni program dożywiania obecnie realizowany jest w trybie ustawy o pomocy społecznej, stosownie do postanowień powołanej w uzasadnieniu zaskarżonej i uchwały nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania na lata 2014-2020 (M.P. poz. 1024, dalej powoływanej jako uchwała nr 221 RM). Uchwała przewiduje pomoc w zakresie dożywiania dla osób, spełniających warunki do uzyskania pomocy w trybie ustawy o pomocy społecznej oraz spełniających kryterium dochodowe. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią zatem również przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 182 ze zm, dalej jako u.p.s.). Stosownie do zapisu pkt V.1. uchwały nr 221 RM ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s. Kryterium to obecnie wynosi 543 zł miesięcznie, co oznacza, że podwyższone dla potrzeb uchwały nr 221 kryterium dochodowe to kwota 813 zł. Takie samo kryterium określa również uchwała Rady Miasta T., powołana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organów, skarżący jest osobą samotną, niepracującą, jego dochód netto – zasiłek przedemerytalny - wynosi 982 zł miesięcznie. Trafnie w tej sytuacji organy wywiodły, że skarżący nie należy do kręgu osób uprawnionych do tego szczególnego rodzaju świadczenia pomocowego. Program dożywiania realizowany w opisanym wyżej trybie jest skierowany bowiem do osób, które spełniają łącznie kryterium dochodowe, wynikające z uchwały nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 roku oraz kryterium określone w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, to jest warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie. Przekroczenie kryterium dochodowego o ponad 160 zł miesięcznie w myśl założeń uchwały nr 221 RM wyklucza skarżącego z uprawnionych do świadczeń przyznawanych w ramach wieloletniego programu dożywiania. Wniosek organów i wydane w sprawie rozstrzygnięcia uznać należy zatem za prawidłowe. Trafnie Kolegium wskazało, że w świetle założeń Programu, przekroczenie określonego progu dochodowego wyklucza możliwość wydania rozstrzygnięcia na zasadzie uznania administracyjnego. Wbrew zarzutowi skargi, decyzje organów nie naruszają przepisu art. 71 Konstytucji, który określa obowiązki Państwa w zakresie pomocy rodzinie, zwłaszcza rodzinie wielodzietnej, niepełnej i matce. Norma ta w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Podobnie w tej sprawie organy nie stosowały przepisu art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Wniosek skarżącego o zasiłek specjalny w trybie ustawy o pomocy społecznej został rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Należy na marginesie zaznaczyć, że brak możliwości skorzystania przez skarżącego ze świadczeń przyznawanych w ramach wieloletniego programu dożywiania (z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego) nie oznacza, że nie może on starać się o przyznanie innych rodzajów pomocy w trybie ustawy o pomocy społecznej. Nie sposób jednak nie zauważyć, że skarżący, jako osoba uzyskująca stały dochód i to w wysokości istotnie przekraczającej kryterium dochodowe musi się liczyć z faktem, że nie należy do kręgu osób uprawnionych w pierwszej kolejności do uzyskania świadczeń. Istotne jest również, że organy pomocowe orzekają w tych przypadkach w ramach uznania administracyjnego i muszą każdorazowo ważyć nie tylko słuszny interes strony, ale także interes społeczny i własne możliwości finansowe. Reasumując, wobec braku uzasadnionych zarzutów sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. k.ż.