II SA/Łd 724/08

Dnia 17 września 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...]. Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] Prezydent Miasta Ł. - działając na podstawie art. 2 pkt 5 lit. a, art. 18 ust. 2, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. nr 86, poz. 732 z późn. zm.) w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U .Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 16 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.) odmówił J. A. przyznania zaliczki alimentacyjnej na córkę – A. A. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść przepisu art. 2 pkt 5 lit. a, art. 29 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej podnosząc, iż J.A. nie wystąpił do sądu z pozwem o rozwód albo separację, dlatego też nie spełnia ustawowego warunku przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej na córkę. W odwołaniu od powyższej decyzji, J.A. podniósł, iż egzekucja alimentów wobec matki A.A. – D.A. jest bezskuteczna. Wskazał, iż zawarł związek małżeński z M.A. Nie wychowuje córki wspólnie z jej matką od wielu lat, jego obecna żona nie jest matką jego dziecka – A.A., nie miało miejsca także przysposobienie. Matka A. A. – D.A. nie wywiązuje się z ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego, a dochód w rodzinie J.A. uprawnia go do świadczeń rodzinnych. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...] r., nr [...] – działając na podstawie art.138 §1 pkt 1 k.p.a. , art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 79 poz. 856 ze zm.), art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U .Nr 228, poz.2255 ze zm.) - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył m.in. brzmienie przepisu art. 2 pkt 5 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, oraz art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały częściowo jedynie spełnione przesłanki ustawowe uprawniające stronę do otrzymania zaliczki alimentacyjnej na rzecz córki – A.A. Organ wskazał, iż Komornik sądowy przesłał wraz z kompletem dokumentów do organu l instancji zaświadczenie z dnia 25 kwietnia 2006 roku o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych należnych od matki dziecka D.A.. Strona nie jest jednak, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., osobą samotnie wychowująca dziecko, ponieważ pozostaje w związku małżeńskim z M.A. Nadto z akt sprawy nie wynika aby J.A. złożył do sądu pozew o rozwód lub separację z M. A. Wobec powyższego, podzielając stanowisko organu I instancji, organ odwoławczy uznał, że w przypadku J.A. nie została spełniona podstawowa przesłanka, dotycząca samotnego wychowywania dziecka, uprawniająca do pobierania zaliczki alimentacyjnej i mimo, iż rodzina spełnia pozostałe warunki określone w ustawie, świadczenie to nie może zostać przyznane. Ustawodawca bowiem – wskazał organ II instancji - wyraźnie określił warunki przyznania świadczenia i zasady wypłaty. Wobec tego organ I instancji jak też organ odwoławczy nie mogły w sposób uznaniowy, z pominięciem przepisów ustawy, przyznać świadczenia i z tych względów nie można było uznać zarzutów zgłoszonych w odwołaniu. Na powyższą decyzję J.A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W swoim środku zaskarżenia podniósł, że od wielu lat sam wychowuje córkę. Nigdy nie udało się wyegzekwować alimentów od byłej żony. Skarżący wskazał, iż nie może pogodzić się z faktem, że zawarcie przez niego drugiego związku małżeńskiego dyskwalifikuje jego córkę do otrzymania zaliczki alimentacyjnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2006 r. o sygn. akt. II SA/Łd 1242/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 139 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zgodność art. 2 pkt 5 lit. a i art. 29 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 27 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. 120, nr 120 z 1991 r., poz. 526 ze zm.). W dniu 24 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., cytowanej dalej jako p.p.s.a.), zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne. Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06 Trybunał Konstytucyjny orzekł m.in., że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. Natomiast art. 29 ust. 1 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Postanowieniem z dnia 17 września 2008 roku podjęto zawieszone w niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a., decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b), 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei zgodnie z brzmieniem art. 145 a § 1 k.p.a., można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć w sprawie niniejszej, stanowiły między innymi przepisy art. 2 pkt 5 lit. a oraz art. 29 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z brzmieniem art. 2 pkt 5 lit. a, ilekroć w powołanej ustawie jest mowa o osobie uprawnionej - oznacza to osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie natomiast z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, zaliczkę przez okres 1 roku mogły ponadto otrzymywać także "osoby wychowywane przez osoby pozostające w związku małżeńskim, która złożyły do sądu pozew o rozwód albo separację". Oceną zgodności z prawem tych przepisów zajmował się Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11). Odnośnie art. 29 ust. 1 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż on jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Następstwem powyższego rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego jest utrata mocy obowiązującej przywołanych przepisów, a przy badaniu legalności zaskarżonej decyzji, konieczne jest uwzględnienie treści przedmiotowego wyroku. W dacie wyrokowania zatem, przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia przez organy nie obowiązywały, bowiem wyeliminowane zostały z porządku prawnego ze skutkiem ex tunc. Oznacza to, że odpadła również podstawa rozstrzygnięcia zastosowania przez organy. Stan ten wypełnia znamiona dyspozycji art. 145 a § 1 k.p.a., stanowiąc podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jak wynika natomiast z wyżej przytoczonych przepisów, Sąd administracyjny ma obowiązek uchylić zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania, to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie przez Sąd administracyjny zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy. ar