II SA/Łd 726/10

Dnia 16 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 roku sprawy ze skargi C. T. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. C. prowadzącemu kancelarię adwokacką w Ł. przy Alei [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu zawierającą należny podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu opłaty od pełnomocnictwa. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] nr [...] odmawiającej C. T. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm., dalej ustawa). Powyższa decyzja, doręczona skarżącemu w dniu 18 marca 2010 r., zawierała pouczenie, z którego wynikało, że strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia. W dniu 29 kwietnia 2010 r. (data stempla pocztowego na kopercie) C. T. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku. Żądanie przywrócenia terminu wnioskujący uzasadnił tym, że ze względu na zaawansowany wiek i stan zdrowia nie mógł przygotować odwołania w terminie. Ponadto zmuszony był czekać na zaświadczenie z ZUS. Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2000r., Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem organu administracji C. T. nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdzałyby, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Kierownik podniósł, iż samo wniesienie prośby przez zainteresowanego nie jest wystarczającą przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Koniecznym jest bowiem także uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Przeszkoda ta musi być nagła i nie do przezwyciężenia, tj. taka, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie organu orzekającego strona nie uprawdopodobniła, aby w niniejszej sprawie takie przeszkody wystąpiły. Na powyższe postanowienie skargę do sądu administracyjnego złożył C. T. Zdaniem skarżącego postanowienie jest niesłuszne, gdyż przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostały dostatecznie uprawdopodobnione. Jako przyczynę uchybienia skarżący wskazał swój podeszły wiek oraz bardzo niestabilny stan zdrowia, co uniemożliwiło mu zachowanie wyznaczonego terminu, a także fakt, iż zmuszony był czekać na zaświadczenie z ZUS-u o zaliczeniu okresu pracy wykonywanej na rzecz III Rzeszy w czasie II wojny światowej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 16 listopada 2010r. pełnomocnik z urzędu skarżącego złożył pismo, w którym poparł skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, jednocześnie oświadczając, iż nie zostały one do chwili obecnej opłacone ani w całości ani w części. W uzasadnieniu swojego pisma pełnomocnik skarżącego w pierwszej kolejności podniósł, iż organ dopuścił się naruszenia art. 58 § 1 K.p.a., bowiem bezpodstawnie przyjął, iż skarżący nie spełnił jednego z warunku koniecznych do przywrócenia terminu, tj. nie uprawdopodobnił, aby w niniejszej sprawie istniały nie dające się przezwyciężyć przeszkody. Zgodnie z powołanym przepisem osoba składająca wniosek ma jedynie uprawdopodobnić, a nie udowodnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Uprawdopodobnienie jest czynnością procesową stwarzającą mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Skoro skarżący w piśmie z dnia 28 kwietnia 2010r. wyjaśnił, iż nie był w stanie przygotować odwołania w terminie ze względu na swój zaawansowany wiek i stan zdrowia, Kierownik Urzędu posiadając w aktach sprawy informacje, że skarżący ma 84 lata, powinien co najmniej wezwać skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień. Wbrew ww. obowiązkowi organ nie wyjaśnił przyczyn niedochowania terminu przez skarżącego i wydał postanowienie odmawiającego jego przywrócenia. W niniejszej sprawie skarżący spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do przywrócenia terminu, w tym również przesłankę "braku winy w uchybieniu terminu". Przy ocenie braku winy organ administracji musi przyjmować tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Ocena winna się odbywać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Należy brać pod rozwagę m. in. okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie. Mając na względzie powyższe, należy uwzględnić wiek skarżącego oraz jego stan zdrowia. Skarżący jest osobą bardzo schorowaną, mającą duże problemy w poruszeniu się (chodzi tylko o kulach i to bardzo powoli). Skarżący cierpi na różnego rodzaju schorzenia uszkodzenie mięśnia sercowego, duży stopień niedowładu kończyn dolnych, owrzodzenia kończyn dolnych, silne bóle głowy i zawroty związane z problemami z ciśnieniem. W związku z czym skarżący kilkakrotnie w ciągu każdego roku przebywa w szpitalu, a po jego opuszczeniu bardzo rzadko wychodzi z domu. Na poparcie powyższych twierdzeń pełnomocnik skarżącego załączył do pisma zaświadczenie lekarskie i kartę informacyjną ze szpitala, a następnie stwierdził, że w takiej sytuacji tzw. obiektywny miernik staranności względem skarżącego powinien być znacznie obniżony, gdyż nie można tutaj zastosować obiektywnego miernika staranności, jak przy osobie znacznie młodszej i zdrowszej. Dalej pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż w okresie od marca 2010r. do około połowy kwietnia 2010r. skarżący większość czasu spędzał w łóżku, miał problemy nie tylko z poruszeniem się, ale nawet z normalnym funkcjonowaniem umysłowym m.in. z powodu bólów głowy, zawrotów. Dopiero kilka dni przed dniem 28 kwietnia 2010r. (data odwołania) skarżący poczuł się na tyle dobrze, że mógł sporządzić pismo i wysłać je pocztą. Uwzględniając powyższe skarżący nie był w stanie dochować krótkiego terminu na złożenia odwołania, bowiem zły stan jego zdrowia był przeszkodą, której skarżący nie mógł usunąć. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i dlatego należało ją oddalić. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla ten aktw całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Przepis art. 58 § 1 i § 2 K.p.a. obliguje właściwy w sprawie organ administracji do przywrócenia terminu na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu administracji, iż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jej winy. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych i w nauce prawa przyjmuje się, że wnoszący podanie w prośbie o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy brak winy strony w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy procesowe. Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu. Natomiast w niniejszej sprawie skarżący w piśmie z dnia 28 kwietnia 2010r., a także w skardze do sądu zawarł tylko stwierdzenie, że nie zachowanie terminu spowodowane było podeszłym wiekiem oraz złym stanem zdrowia, a nadto oczekiwaniem na zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednakże skarżący nie uprawdopodobnił, że w sytuacji, w jakiej się znalazł, zaszła obiektywna przeszkoda, która uniemożliwiała mu wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie. Nie wskazał również okoliczności, od których należałoby przyjąć rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Pierwszy w tym względzie dokument strona przedstawiła dopiero na rozprawie. Jednakże załączone do pisma pełnomocnika skarżącego zaświadczenie lekarskie potwierdza jedynie, że C. T. cierpi na różnego rodzaju schorzenia: uszkodzenia mięśnia sercowego, jak również na duży stopień niedowładu kończyn dolnych oraz owrzodzenia kończyn dolnych. Z kolei załączona karta informacyjna leczenia szpitalnego świadczy jedynie o przebywaniu skarżącego w szpitalu w dniach od 11 października 2010r. do 20 października 2010r. Z dokumentów tych nie wynika jednak żadna okoliczność, która uniemożliwiłaby zachowanie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a który upływał w dniu 1 kwietnia 2010r., licząc od daty doręczenia decyzji z dnia [...] tj. od dnia 18 marca 2010r. Należy przy tym podkreślić, że choroby, na które cierpi skarżący, nie wykluczały możliwości skorzystania z pomocy innych osób lub ustanowienia pełnomocnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak winy występuje w razie choroby strony, która uniemożliwia podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób. Innymi słowy, choroba strony, która nie uniemożliwia podjęcia działania choćby przy pomocy osób trzecich, nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej Nie było zatem żadnych podstaw do doszukania się w chorobie skarżącego uzasadnienia dla braku winy w niedochowaniu terminu. Okolicznością uprawdopodabniającą brak winy skarżącego w uchybieniu terminu nie stanowi także przeświadczenie strony o konieczności oczekiwania na zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nic nie stało bowiem na przeszkodzie, by brakujący dokument, który strona uznała za istotny w sprawie, złożyła w późniejszym terminie, tj. po złożeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Skoro skarżący nie uprawdopodobnił, że w rozumieniu art. 58 § 1 K.p.a. uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, skarga zaś podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu sąd orzekł stosownie do treści par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ).