II SA/Łd 729/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. LS W dniu 18 września 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przekazało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę P. K. na decyzję z dnia [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji. W dniu 15 grudnia 2008 r. wpłynął wniosek skarżącego reprezentowanego przez żonę A. K. o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 16 grudnia 2008 r. zobowiązano pełnomocnika skarżącego do przekazania skarżącemu celem wypełnienia i zwrócenia do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 14 stycznia 2009 r. wpłynął wniosek na formularzu urzędowym podpisany przez pełnomocnika skarżącego. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2009 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do przekazania skarżącemu formularza i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 24 lutego 2009 r. wpłynął uzupełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów wypełniony przez P. K.. Z danych zawartych we wniosku wynika, że P. K. wraz z małżonką osiągają miesięczny dochód w wysokości około 2000,- złotych, na który składają się wynagrodzenie z umów o dzieło w wysokości 800,- złotych oraz dochód z prowadzonej przez małżonkę działalności gospodarczej w wysokości 1200,- złotych. Skarżący wskazał, że wraz z żoną wynajmuje mieszkanie, którego opłaty wynoszą ponad 1000,- złotych miesięcznie. Podkreślił, że ich dochody wystarczają obecnie na pokrycie kosztów utrzymania. Zarządzeniem z dnia 13 marca 2009 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie jego braków w terminie. W sprzeciwie z dnia 25 marca 2009 r. pełnomocnik skarżącego wskazała, że skarżący przebywał poza miejscem zamieszkania i była zmuszona przekazać korespondencję sądową drogą pocztową. Wniosek dotarł do Sądu w terminie późniejszym, bowiem trudno było zmieścić się w siedmiodniowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Analiza przedstawionych przez skarżącego informacji, zawartych w składanym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, iż wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. W pierwszej kolejności wskazać należy, że P. K. wraz z małżonką osiągają miesięczny dochód w wysokości około 2000,- złotych, na który składają się: wynagrodzenie z umów o dzieło w wysokości 800,- złotych oraz dochód z prowadzonej przez małżonkę działalności gospodarczej w wysokości 1200,- złotych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika także, że koszty wynajmu mieszkania wraz z opłatami to ponad 1000,- złotych miesięcznie. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że skarżący powinien liczyć się z koniecznością uiszczenia wpisu sądowego do skargi oraz innych kosztów postępowania. Nie bez znaczenia jest okoliczność, iż skarżący wraz z żoną pracują i osiągają z tego tytułu dochody. Tym samym znajduje się w stanie umożliwiającym samodzielną egzystencję, w szczególności bez potrzeby uciekania się do wsparcia ze strony państwa. Ponadto na brak potrzeby korzystania przez skarżącego ze środków publicznych wskazuje tak stan jego zdrowia, jak i stan zdrowia jego małżonki, jak również brak osób, które znajdowałyby się na jego utrzymaniu. W konsekwencji więc uznać wypada, iż skarżący posiada środki majątkowe, które przeznaczyć może na zaspokojenie potencjalnych kosztów sądowych, a przeznaczenie ich na tenże cel, nie będzie stanowić uszczerbku dla jego koniecznego utrzymania. Wskazać nadto wypada, iż zasadność wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy ocenić należy także z punktu widzenia wielkości i wartości inwestycji projektowanej i realizowanej przez skarżącego. Realizacja obiektu budowlanego planowanego przez skarżącego bez wątpienia pociągnie za sobą znaczne wydatki. Konfrontując owe planowane wydatki z wysokością deklarowanych dochodów jego rodziny, trzeba z jednej strony albo powziąć wątpliwość co do rzeczywistych dochodów skarżącego i jego rodziny albo też za niewiarygodne uznać aby już na tym wstępnym etapie postępowania inwestycyjnego skarżący pozbawiony był środków pieniężnych. Obie te okoliczności jednoznacznie przemawiają za koniecznością odmówienia przyznania skarżącemu prawa pomocy. Bez znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia pozostają również argumenty zawarte w sprzeciwie. Skutkiem sprzeciwu jest utrata mocy przez zaskarżone zarządzenie z dnia 13 marca 2009 r. i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku P. K.. Jak już wyżej zaznaczono prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym). Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 punkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu. LS