II SA/Łd 73/07

Dnia 03 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2007 roku sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego w celu złagodzenia skutków suszy uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] nr [...] Decyzją z dnia[...] , Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. na podstawie art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz § 2, 3, 4 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. Nr 155, poz. 1109) i art. 104 k.p.a. odmówił J. G. przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy z powodu nie spełnienia wymogów niezbędnych do jej uzyskania. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż przyczyną odmowy przyznania wnioskowanej pomocy był brak protokołu oszacowania strat poniesionych w uprawach, będący warunkiem niezbędnym dla przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego. Od powyższej decyzji J. G. wniosła odwołanie, w którym wskazała, że szkody powstałe w zbiorach zbóż zgłosiła do sołtysa wsi w dniu 15 sierpnia 2006 roku, który nie potrafił jej wtedy udzielić rzetelnej informacji dotyczącej programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. Podniosła, iż w siedzibie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. została poinformowana, że obowiązkiem sołtysa wsi było zawiadomienie i poinformowanie rolników o konieczności dokonania procentowego spisu poniesionych strat, w terminie do dnia 15 września 2006 roku, wskazując jednocześnie osobę odpowiedzialną za przeprowadzenie oszacowania i sporządzenie protokołu poniesionych strat. Informacja nie została jednak przekazana. Skarżąca wskazała, że wniosek o przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego złożyła w dniu 13 września 2006 roku, a więc przed upływem terminu, który został przyjęty pomimo braku protokołu oszacowania. Decyzją z dnia[...] , [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał odwołując się do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, że pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega ubezpieczeniu z mocy ustawy; 2) w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 roku w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposób ich realizacji (Dz.U. Nr 16, poz. 82 ze zm.), wynoszą średnio powyżej 30% (§ 2 pkt 1 i 2 powołanego rozporządzenia). Stosownie do treści § 6 ust. 1 i 2 wnioski o przyznanie pomocy składa się do dnia 15 października 2006 roku. Wnioski złożone po terminie odrzuca się. Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących oszacowania poniesionych w gospodarstwach rolnych strat organ odwoławczy zauważył, że nie mogą zostać na obecnym etapie zweryfikowane, ponieważ nie wiadomo, o jakim wniosku mówi skarżąca gdyż w aktach sprawy znajduje się wniosek o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą 2006 podpisany przez skarżącą i opatrzony datą "10 października 2006 roku". We wniosku skarżąca zawarła stwierdzenie, że szkody spowodowane suszą zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę, co jest niezgodne z twierdzeniem Sekretarza Gminy Ż. który zaświadczył, że komisja do spraw szacowania szkód suszy w 2006 roku nie dokonała szacunku strat w gospodarstwie rolnym stanowiącym własność strony ze względu na brak zgłoszenia, którego należało dokonać w terminie do dnia 18 sierpnia 2006 roku. Odwołując się do treści § 6 ust. 3 rozporządzenia organ podkreślił, że ośrodki pomocy społecznej nie uczestniczyły w postępowaniu dotyczącym szacowania strat w gospodarstwach rolnych. W myśl powołanego przepisu to wojewodowie obowiązani byli przekazać w terminie do dnia 15 września 2006 roku właściwym wójtom protokoły oszacowania szkód sporządzone przez komisje. Protokoły z oszacowania szkód stanowiły zatem jedyny dowód w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą, a ustalenia komisji w zakresie poniesionych strat były wiążące dla organu orzekającego w sprawie. Z poczynionych ustaleń faktycznych wynika zatem, że skarżąca – J. G. nie spełniła warunku określonego w § 2 pkt 2 rozporządzenia, ponieważ brak jest oszacowania szkód w uprawach rolnych w należącym do niej gospodarstwie rolnym. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu dodatkowo wskazała, że nigdy nie składała oświadczenia, że szkody spowodowane suszą zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę. Podniosła, że żadnej komisji szacowania strat z powodu suszy w 2006 roku nie było. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Dodatkowo organ wskazał, że odmowa przyznania skarżącej zasiłku celowego spowodowana była brakiem oszacowania poniesionych strat przez komisję. Skarżąca nie neguje faktu braku oszacowania jednakże winą za ten stan obarcza urzędników i władze gminy z powodu braku rzetelnej informacji. Zrozumiałe jest w ocenie organu rozczarowanie skarżącej w zakresie sposobu realizacji programu niesienia pomocy rolnikom poszkodowanym w wyniku suszy, jednakże skarżąca nie wykazała należytej dbałości o własne sprawy, ponieważ nawet jeśli sołtys wsi nie udzielił wyczerpującej informacji skarżąca mogła zwrócić się do Urzędu Gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w tak zakreślonej kognicji Sąd dopatrzył się uchybień, które musiały skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji – Wójta Gminy Ż. Podstawą przyznania pomocy w celu złagodzenia skutków suszy było ustalenie średniej wysokości szkód powstałych w danym gospodarstwie rolnym na podstawie protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę. Protokół z oszacowania szkód był warunkiem niezbędnym stanowił zatem jedyny dowód w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego w związku z suszą, a ustalenia komisji w zakresie poniesionych strat były wiążące dla organu orzekającego w sprawie. Nadto osoba ubiegająca się o wypłatę zasiłku musiała spełniać warunek odnoszący się personalnie do wnioskującego, to jest co najmniej jedna osoba w rodzinie poszkodowanej jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega ubezpieczeniu z mocy ustawy. Z treści odwołania wynika ponad wszelką wątpliwość, iż skarżąca w dniu 15 sierpnia 2006 roku powiadomiła Sołtysa wsi Pana M. S. o zaistniałej szkodzie w zasiewach. Uzyskała odpowiedź, iż Sołtys nic nie wie na temat pomocy, zaproponował jej jedynie kredyt w związku z stratami w uprawach na skutek suszy, którym skarżąca nie była zainteresowana. Przedstawione wyżej okoliczności, nie były w żaden sposób weryfikowane przez organ odwoławczy, który nie odniósł się w ogóle do daty złożenia zawiadomienia o szkodzie na skutek suszy, której doznała J. G. Organy obu instancji przyjęły, iż takiego zawiadomienia nie było w ogóle. Jeżeli skarżąca złożyła zgłoszenie w dniu 15 sierpnia 2006 r. u sołtysa i to w formie ustnej, to powinien być sporządzony z tej czynności protokół zgodnie z treścią art. 14 § 2 i 63 § 1 k.p.a. i przekazany następnie do Urzędu Gminy Ż. jako właściwego zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Decyzja organu I instancji została wydana natomiast bez zgromadzenia dowodów uzasadniających rozstrzygnięcie. Zapadła ona w dniu [...] zaś zaświadczenie o braku zgłoszenia szacunku szkód przez J. G. jako podstawa rozstrzygnięcia zostało wystawione przez Urzędu Gminy Ż. działający z upoważnienia Wójta Gminy w dniu[...] . Miało to miejsce już po złożeniu odwołania od decyzji w dniu [...] i można domniemywać, że tylko i wyłącznie na potrzeby zainicjowanego postępowania odwoławczego. Pozostawienie bez rozważenia składanych przez skarżącą oświadczeń w zakresie zgłoszenia szkody na skutek suszy i to w terminie do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie, stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 8, 9, 77 §1 i 80 k. p. a. Brak natomiast zgromadzenia całego materiału dowodowego i jego rozważenie stanowi takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy również zwrócić uwagę, iż J. G. złożyła w dniu 12 października 2006 r. ( jest to jedyna data pewna wynikająca z akt ) wniosek o wypłatę odszkodowania, a więc zachowała termin z § 6 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczególnych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy ( Dz.U. 06. nr 155 poz. 1106 ). O tyle jest to istotne, że ten akt prawny zaczął obowiązywać od 31 sierpnia 2006r. i był prawem powszechnie obowiązującym, z którym miała okazje zapoznać się skarżąca. Nikt natomiast nie informował jej o obowiązku sporządzenia szacunku szkód w uprawach w dniu 15 sierpnia 2006 r. , gdy udała się do Sołtysa, choć termin na zgłoszenia tego faktu był podobno do 18 sierpnia 2006 r. o czym można było się dowiedzieć dopiero na podstawie zaświadczenia wydanego w dniu 14 listopada 2006 r. , a więc wystawionego już po wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej. Wskazane wyżej naruszenia procedury miały w ocenie Sądu wpływ na naruszenie prawa materialnego, a to art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz § 2, 3, 4 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. Nr 155, poz. 1109), przez nieuzasadnioną dostatecznie odmowę wypłaty zasiłku celowego. Z uwagi na powyższe, oznacza to dla organu administracji rozpoznającego ponownie sprawę konieczność należytego wyjaśnienia i rozważenia całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu zaprezentowanych przez Sąd uwag w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego. Wynik zaś ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego organy uzasadnią zgodnie z wymogami art. 107 § 3 K.p.a. przedstawiając uzasadnienie faktyczne i prawne zapadłej decyzji. Zarówno uzasadnienie jednozdaniowe decyzji pierwszoinstancyjnej jak i brak rozważań co do podnoszonych zarzutów w odwołaniu w uzasadnieniu do decyzji organu drugiej instancji nie czyni zadość wymogom powołanego wyżej przepisu. Naruszenie przepisu art. 107 § 3 K.p.a. niezależnie od powołanych wcześniej uchybień procesowych stanowi samoistną podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a) i litera c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi natomiast na charakter prawny rozstrzygnięcia (nie ma przymiotu wykonalności), nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie jego wykonania, w trybie art.152 p. p. s. a.