II SA/Łd 73/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. S. na pismo Wójta Gminy Moszczenica z dnia 9 grudnia 2024 r. znak: GGO.7021.10.2024 w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. przyznać i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata E.M., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. dc Pismem z 8 stycznia 2025 r. P. S., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na pismo Wójta Gminy Moszczenica z 9 grudnia 2024 r., znak: GGO.7021.10.2024 w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych Skarżący zarzucił nieudzielenie niezbędnych informacji, naruszenie ogólnych postępowania administracyjnego, tj. równości stron i jawności, zasad rzetelności i obiektywizmu oraz nienależyte wykonywanie obowiązków. Wniósł o rozpatrzenie zainicjowanej przez niego sprawy odprowadzania wód gruntowych i opadowych z terenu jego nieruchomości przez Sąd i przychylenie sie do roszczeń zawartych w piśmie z 30 września 2024 r. w którym wyszczególnił nieprawidłowości które mają negatywny wpływ na jego nieruchomość, a głownie na budynki, tj. usunięcie koryt ciekowych wykonanych wzdłuż moich budynków-mieszkalnego i gospodarczego oraz przywrócenie pierwotnego stanu gruntu. W ocenie skarżącego wykonana przez sąsiada instalacja do odprowadzania wód z sąsiedniej nieruchomości oraz przekształcenie terenu są niezgodne z wytycznymi wskazanymi przez organ. W ocenie skarżącego osoby które prowadzące postępowanie mają bliskie relacje prywatne z sąsiadem, co miało również wpływ na obiektywizm przy ocenie stanu rzeczywistego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie była wydana decyzja, natomiast pismo z 9 grudnia 2024 r. jest jednym z pism wydanych w toku postępowania, w którym skarżący był wyczerpująco informowany o podjętych czynnościach. Wszystkie udzielone odpowiedzi zostały przygotowane z należytą starannością, zgodnie z przepisami prawa i wiedzą pracownika urzędu. Nadto brak jest podstaw do zarzucania stronniczości ze strony organu i zmiany stanowiska. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy organ wyjaśnił, że pismem z 28 sierpnia 2024 r. skarżący wystąpił do organu z prośbą o udzielenie informacji dotyczącej możliwości wykonania instalacji przyłączeniowej do kanalizacji deszczowej, na które otrzymał wyczerpującą w tym zakresie odpowiedź 19 września 2024 r. Kolejnym pismem z 30 września 2024 r. skarżący zażądał skontrolowania sąsiedniej nieruchomości i wskazał na istniejący konflikt sąsiedzki z właścicielem działki nr ewid. [...], obr. [...]. Pracownicy organu po wcześniejszym zawiadomieniu właścicieli obu nieruchomości, udali się na miejsce celem ustalenia stanu faktycznego, z którego sporządzono protokół celem udzielenia odpowiedzi, co nastąpiło 14 listopada 2024 r. W toku prowadzonych czynności ustalono, że sąsiad skarżącego rozprowadza wody opadowe i roztopowe w obrębie własnej nieruchomości i nie jest to w rozumieniu istniejących przepisów "instalacja". W ocenie organu w żaden sposób nie naruszono stanu wody na gruncie, więc nie zostało wszczęte postępowanie w tym zakresie z uwagi na brak podstaw do jego wszczęcia. Organ wyjaśnił, że najczęściej do zmiany stosunków wodnych dochodzi poprzez nawiezienie dużych ilości ziemi, przez co woda spływa na grunty sąsiednie. Podobne konsekwencje może powodować brak odpowiedniego drenażu działki. Biorąc pod uwagę niweletę istniejącego terenu, a ta jest ze spadkiem od strony północnej w kierunku południowym (w stronę ul. [...]) prace wykonane na terenie nieruchomości w opinii organu w żaden sposób nie wpływają negatywnie na nieruchomość skarżącego, a tym samym wykluczają możliwość zastosowania sankcji w postaci przywrócenia stanu poprzedniego i usunięcia wykonanych prac. Istniejący konflikt sąsiedzki jest w ocenie organu jedyną przyczyną żądań skarżącego, który bezpodstawnie wnosi o usunięcie wykonanych prac na terenie działki sąsiedniej. Sam fakt dokonania określonych zmian na gruncie nie jest wystarczający by stwierdzić, że zmiana ta spowodowała zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie i są one bezprzedmiotowe. Biorąc pod uwagę przeprowadzoną wizję w terenie i zastany stan faktyczny, brak jest podstaw do nakazania właścicielowi sąsiedniej działki przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie. Bezpodstawny jest także zarzut w zakresie dokumentacji sporządzonej z oględzin terenu. Na miejscu podczas kontroli nie został spisany protokół, gdyż pracownicy po dokonanych oględzinach terenu uznali, że nie jest zasadnym wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia stosunków wodnych, więc notatki sporządzone na miejscu zostały ujęte w całość i podpisane przez pracowników obecnych podczas wizji w terenie, a dokument ten nazwany protokołem, nie stanowił protokołu zgodnie z art. 67 k.p.a. W piśmie z 25 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał w całości skargę skarżącego wskazując, że skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o udzielenie informacji dotyczącej możliwości wykonania instalacji przyłączeniowej do kanalizacji deszczowej. Następnie rozszerzył swoje żądanie domagając się przeprowadzenia kontroli na sąsiedniej działce nr ewid. [...], obr. [...]. W wyniku przeprowadzonej kontroli organ przyjął, że wykonana przez sąsiada skarżącego instalacja w postaci betonowego korytka odprowadzającego wody opadowe i roztopowe w obrębie jego własnej nieruchomości nie stanowi "instalacji" ani "przyłącza kanalizacji deszczowej" w rozumieniu przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zdaniem organu, konstrukcja ta nie wymagała zgłoszenia ani pozwolenia na budowę, nie naruszała obowiązujących przepisów prawa budowlanego, a przede wszystkim nie wpływała negatywnie na stan wody na nieruchomości skarżącego. W ocenie organu działania sąsiada nie spowodowały szkody, a zatem nie było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego. Organ wskazał także, że działania wykonane na działce sąsiedniej nie mają negatywnego wpływu na nieruchomość skarżącego, co wyklucza zastosowanie sankcji w postaci przywrócenia stanu poprzedniego. W ocenie pełnomocnika skarżącego ocena ta jest nie tylko jednostronna, ale także błędna zarówno w aspekcie faktycznym, jak i prawnym. Organ nie przeprowadził w sposób rzetelny i obiektywny postępowania wyjaśniającego ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia, że nie doszło do naruszenia oraz całkowicie pominął zastosowanie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, w szczególności art. 234 ust. 1 pkt 1 i pkt 2. W kontekście powyższych regulacji, nie ma znaczenia, czy odprowadzanie wód odbywa się przy pomocy formalnie rozumianego "przyłącza" czy "instalacji kanalizacyjnej". Istotne jest, czy skutek takiego działania - niezależnie od formy technicznej - powoduje zmianę naturalnego spływu wód i czy może to prowadzić do szkody dla nieruchomości sąsiedniej. W związku z powyższym skarżący zasadnie żąda zastosowania środka przewidzianego w art. 234 ust. 3 prawa wodnego, tj. przywrócenia stanu poprzedniego. Organ natomiast zaniechał dokonania należytej oceny charakteru i skutków wykonanych robót budowlanych, ograniczając się jedynie do formalistycznej analizy definicji "przyłącza" i "urządzenia wodnego", abstrahując od rzeczywistego wpływu tych robót na stan wód opadowych i roztopowych w obrębie nieruchomości. Tymczasem już sam fakt wykonania utwardzonego, sztucznie ukształtowanego kanału (korytka) w celu ukierunkowanego odprowadzania wód roztopowych stanowi ingerencję w naturalny stan stosunków wodnych, a zatem powinien podlegać ocenie nie tylko pod kątem prawa budowlanego, ale przede wszystkim prawa wodnego. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji Wójta Gminy Moszczenica w całości, zobowiązanie organu do wszczęcia postępowania w trybie art. 234 ust. 3 prawa wodnego oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. W tym celu omówienia wymagają przepisy prawa regulujące właściwość działania sądów administracyjnych. Stosownie do art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: 1. decyzje administracyjne, 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b. opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Stosownie do art. 4 p.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Powyższe regulacje stanowią określenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i wynikają z przepisów art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP. Zgodnie z Konstytucją wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przy czym zasadą jest, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. Oznacza to, że ustrojodawca ustanowił generalne domniemanie właściwości sądownictwa powszechnego w rozstrzyganiu wszelkich spraw z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wyjątkiem są natomiast sprawy, które ustawowo zostały zastrzeżone do właściwości innych sądów – w tym sądów administracyjnych. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. W związku z powyższym należy stwierdzić, że przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii aktów lub czynności, podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych albowiem jak wynika z treści przywołanych przepisów, zakres skargi wyznaczają przepisy art. 3 § 2 p.p.s.a. Powyższa okoliczność wyklucza dopuszczalność kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonego pisma. Koniecznym staje się zatem wyjaśnienie, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest pismo Wójta Gminy Moszczenica z 9 grudnia 2024 r., znak: GGO.7021.10.2024 w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych, w którym organ wyłącznie poinformował skarżącego, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z 14 listopada 2024 r., tj. wszelkie prace wykonane przez właściciela nieruchomości nr ewid. [...] obr. [...] w żaden sposób nie wpływają na nieruchomość skarżącego, zaś sam fakt dokonania określonych prac nie jest wystarczający do zastosowania art. 234 ust. 3 prawa wodnego. Wobec jednoznacznie zakreślonego przedmiotu skargi, tj. pisma Wójta Gminy Moszczenica z 9 grudnia 2024 r., znak: GGO.7021.10.2024, uznanego przez skarżącego za "decyzję", Sąd stwierdza, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, gdyż zaskarżone pismo nie mieści we wskazanym wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. W związku z powyższym brak jest przepisów, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjną. Pismo to nie jest decyzją ani postanowieniem, nie stanowi też aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu zaskarżone pismo ma charakter wyłącznie informacyjny. Jednocześnie godzi się wskazać, że w przypadku, gdy w ocenie skarżącego organ pozostawałby w bezczynności w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej, istnieje możliwość wniesienia ponaglenia na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., a następnie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania do sądu administracyjnego. Zatem skarżącemu przysługiwałoby prawo wniesienia skargi po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, co w przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oznacza złożenie ponaglenia o jakim mowa w art. 37 § 1 pkt 1 lub pkt 2 k.p.a. Jednakże z uwagi na jednoznaczne wskazanie w skardze oraz piśmie z 25 kwietnia 2025 r., że przedmiotem skargi jest pisma Wójta Gminy Moszczenica z 9 grudnia 2024 r., znak: GGO.7021.10.2024, Sąd nie był uprawniony do badania ewentualnej bezczynności lub przewlekłości organu. Konkludując stwierdzić należy, że merytoryczne rozpoznanie skargi na pismo Wójta Gminy Moszczenica z 9 grudnia 2024 r., znak: GGO.7021.10.2024 nie jest zatem możliwe, albowiem w świetle przepisów p.p.s.a. w stosunku do takiego rodzaju pisma ustawodawca nie przewidział możliwości jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Pismo to nie należy do wskazanych wyżej kategorii aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, które podlegają kontroli sądów administracyjnych. Skarga na pismo organu z 9 grudnia 2024 r. jest zatem niedopuszczalna. Z powyższych względów Sąd postanowił odrzucić skargę na podstawie 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. o czym orzekł w pkt 1 postanowienia. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł w pkt 2 postanowienia na podstawie na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z (Dz.U. z 2024 r. poz. 763 ze zm.). ds