II SA/Łd 731/11

Dnia 21 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2011 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej przyznania zasiłku stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata J. W. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy pl. [...] w Ł. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zawierającą należny podatek od towarów i usług, według obowiązującej stawki przewidzianej dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 108, art. 163 K.p.a. w związku z art. 106 ust. 5, art. 7 pkt 1, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, ust. 4, ust. 12, art. 17 ust. 1 pkt 20, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, art. 106 ust. 1, 3, 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009r. nr 175 poz. 1362 ze zm.), art. 66 ust. 1 pkt 26, art. 67 ust. 2, art. 73 pkt 9, art. 75 ust. 10, art. 79, art. 81 ust. 8 pkt 7, art. 86 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008r. nr 164, poz. 1027 ze zm.), Prezydent Miasta B. zmienił ostateczną decyzję własną z dnia [...] przyznającą M. W. pomoc w formie zasiłku stałego w wysokości 282,10 zł w lutym 2011r. i w wysokości 444 zł miesięcznie w okresie od marca 2011r. do stycznia 2012r. oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne od 22 lutego 2011r. do 31 stycznia 2012r. w ten sposób, że przyznał zasiłek stały i składki na ubezpieczenie zdrowotne przyznał do marca 2012r. i w wysokości 324 zł miesięcznie w okresie od kwietnia 2011r. do marca 2012r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że ostateczną decyzją z dnia [...] przyznano M. W. pomoc w formie zasiłku stałego w wysokości 282,10 zł w lutym 2011r. i w wysokości 444 zł miesięcznie w okresie od marca 2011r. do stycznia 2012r. oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne od 22 lutego 2011r. do 31 stycznia 2012r. M. W. ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności do dnia 31 marca 2012r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...]). Zmieniła się jego sytuacja zdrowotna, a decyzją z dnia [...] przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie na okres od dnia 1 lutego 2011r. do dnia 31 marca 2012r. Zmianie uległa więc sytuacja materialna strony. Z uwagi na powyższe wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie zmiany decyzji przyznającej zasiłek stały i składki na ubezpieczenie zdrowotne, o czym poinformowano stronę zawiadomieniem z dnia 12 kwietnia 2011r. W piśmie z dnia 14 kwietnia 2011r. M. W. oświadczył, iż nie wyraża zgody na wliczenie zasiłku pielęgnacyjnego do dochodu. Organ pierwszej instancji stwierdził, że z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż nie zachodzą podstawy do pominięcia zasiłku pielęgnacyjnego jako dochodu. Zasiłek pielęgnacyjny przyznano stronie z wyrównaniem od lutego 2011r. Art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Zgodnie z powołanymi przepisami za dochód strony w kwietniu 2011r. należy uznać zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Kryterium dochodowe, ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 477 zł. Od kwietnia 2011r. zasiłek stały przysługuje stronie w wysokości 324 zł miesięcznie. Jest to kwota wynikająca z różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, tj. 477 zł a dochodem strony, tj. 153 zł (477 zł – 153 zł = 324 zł ). Z uwagi na czasookres wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (do dnia 31 marca 2012r.) zasiłek stały i składki na ubezpieczenie zdrowotne przyznaje się do marca 2012r. W odwołaniu od tej decyzji M. W. nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji, że zasiłek pielęgnacyjny stanowi jego dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Zarzucił, iż rozstrzygnięcie organu administracji jest sprzeczne z art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznając stanowisko organu pierwszej instancji za prawidłowe, podniosło, że orzeczeniem z [...] Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., wydanym do dnia 31 marca 2012r. M. W. zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] przyznano M. W. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2011r. do 31 marca 2012r. Kwestią sporną jest to, czy przysługujący M. W. zasiłek pielęgnacyjny powinien być uwzględniony jako jego dochód. Zasady i tryb udzielania świadczenia z pomocy społecznej, jakim jest zasiłek stały, określa ustawa o pomocy społecznej (art. 1 pkt 2). Ustawa z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 734 ze zm.) nie ma zastosowania w sprawach dotyczących zasiłku stałego. Zgodnie z art. 1 tej ustawy reguluje ona zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach. W myśl art. 14 ustawy o pomocy społecznej, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej K.p.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że przepisy prawa (ustawy i wydane na podstawie ustaw i w celu ich wykonania przepisy wykonawcze) decydują o tym, kiedy organ wydaje decyzję administracyjną i określają przesłanki wydania rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie. Za niewątpliwe Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że podlega ona załatwieniu w oparciu o ustawę o pomocy społecznej, a w myśl przepisów tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny nie może być niewliczony do dochodu. Skoro skarżący uzyskał na podstawie decyzji z dnia [...] dochód w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł miesięcznie na okres od 1 lutego 2011r. do 31 marca 2011r., to organ pierwszej instancji prawidłowo przeliczył kwotę zasiłku stałego i zaskarżoną decyzją ustalił ją w nowej wysokości, stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem skarżącego, tj. w wysokości 324 zł miesięcznie (477 zł - 153 zł). W skardze na powyższą decyzję M. W. nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji, że otrzymywany przez niego zasiłek pielęgnacyjny stanowi jego dochód. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjny w Łodzi dniu 21 października 2011r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu, będący adwokatem, oświadczył, że popiera skargę. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania oświadczając, iż nie zostały one uiszczone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, lecz bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Rozpoznając sprawę w świetle wskazanego kryterium zgodności z prawem sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest ocena stanowiska organów administracji, czy otrzymywany przez skarżącego na podstawie decyzji z dnia [...] zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł stanowi jego dochód, konsekwencją czego było wydanie w dniu [...] decyzji o zmianie ostatecznej decyzji z dnia [...] o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego poprzez zmniejszenie wysokości tego świadczenia od miesiąca kwietnia 2011r. z kwoty 444 zł do kwoty 324 zł. W związku z tym wyjaśnić przede wszystkim trzeba, że ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), stanowiąca materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów administracji, w art. 8 określa sposób ustalania dochodu na potrzeby tej właśnie ustawy. W tej sytuacji kryteria ustalania dochodu ustanowione w ustawie z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 734 ze zm.) nie mogą mieć zastosowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej, gdyż ustawa ta reguluje wyłącznie zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach, o czym stanowi jej art. 1. Na okoliczność tę trafnie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej określono, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008r. nr 164, poz. 1027) oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W myśl art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Zasiłek pielęgnacyjny, jako przychód nieobjęty dyspozycją art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który to przepis, określa rodzaje świadczeń niepodlegających uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości dochodu strony na gruncie ustawy o pomocy społecznej, stanowi w tej sytuacji dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Za trafne w związku z tym uznać trzeba stanowisko organów administracji, iż zasiłek pielęgnacyjny otrzymywany przez skarżącego na podstawie decyzji z dnia [...], stanowi jego dochód. Konsekwencją uzyskania przez skarżącego dochodu w postaci zasiłku pielęgnacyjnego była zmiana jego sytuacji dochodowej. Zgodnie z art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10 % odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej aktualnie wynosi 477 zł miesięcznie (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U. nr 127 poz. 1055, wydanego na podstawie delegacji wynikającej z art. 9 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej). Oznacza to, że w wypadku osoby samotnie gospodarującej zmiana dochodu przekraczająca kwotę 47,70 zł jest już zmianą mającą wpływ na wysokość świadczenia pieniężnego w rozumieniu art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej. Skarżący tymczasem uzyskał dochód w wysokości 153 zł miesięcznie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego. Zaistniała zmiana sytuacji dochodowej skarżącego uzasadniała więc zmianę decyzji bez jego zgody na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Wyjaśnić nadto trzeba, że zasady przyznania świadczenia w postaci zasiłku stałego zostały określone w art. 37 ustawy o pomocy społecznej. Zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Zasiłek stały ustala się w wysokości w przypadku osoby samotnie gospodarującej różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 2 lit. d powołanego rozporządzenia z dnia 29 lipca 2009r.). Jak już wyżej wskazano, kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł miesięcznie. Orzekając o wysokości zasiłku stałego organ związany jest treścią art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Skoro zaś ustalono, że dochód skarżącego wynosi 153 zł miesięcznie od kwietnia 2011r., to prawidłowo organy administracji ustaliły, że wysokość zasiłku stałego winna od tego miesiąca wynosić 324 zł. Trudna sytuacja materialna skarżącego może natomiast uzasadniać przyznanie mu pomocy społecznej w innej formie, co jednak wymaga złożenia stosownego wniosku i przeprowadzenia stosownego postępowania administracyjnego. Na marginesie tych rozważań zauważyć trzeba, że kwestionowaną decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji w sposób korzystny dla skarżącego wydłużył okres czasu, na jaki przyznano mu zasiłek stały, do marca 2012r. Uwzględnił bowiem treść orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Niepełnosprawności z dnia [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd orzekł o oddaleniu skargi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 1 i 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). A.D.