II SA/Łd 733/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi S.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę. We wniosku z dnia 22.marca 2007r. S.G. wniósł o przyznanie mu zasiłku stałego w kwocie 2.500,-zł. miesięcznie, podnosząc, iż jest to kwota wypłacana w Unii Europejskiej jej obywatelom. Wskazał, iż nie ma żadnych dochodów, ponosi zaś koszty utrzymania oraz leczenia. Z uwagi na stan zdrowia nie może już pracować, a nie przyznano mu emerytury. W dniu 26.kwietnia 2007r. wnioskodawca złożył dodatkowo oświadczenie, iż nie wyraża zgody na żadną inną niż zasiłek stały, formę pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej. Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta O. na podstawie art. 7, art. 8 ust 1, art. 11 ust. 2, art. 18 pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 106 oraz art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12.marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) odmówił S.G. przyznania zasiłku stałego, wobec tego, iż nie jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa jak również wobec odmowy współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia S.G. podniósł, iż spełnia kryteria ustawowe do przyznania "stałej pomocy finansowej" z pomocy społecznej. Wskazał, iż nie ma żadnych dochodów i nie może podjąć pracy, gdyż w jego wieku "już nie chcą zatrudniać", ponadto zaś nie jest zdrowy i sprawny ponieważ ma "uraz kręgosłupa po wypadku". W ocenie odwołującego nie jest także prawdą, iż nie współpracuje z pracownikiem socjalnym, niewydanie mu kopii dokumentów z akt sprawy uniemożliwia mu wszakże odniesienie się do zarzutów organu w tym zakresie. W piśmie z dnia 6.czerwca S.G. ponownie wniósł o przyznanie mu zasiłku stałego w kwocie 2.500,-zł. miesięcznie, powtórnie wskazując, iż jest to kwota, którą uzyskują obywatele Unii Europejskiej. Decyzją nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podnosząc w uzasadnieniu, iż odwołujący nie spełnia kryteriów ustawowych do otrzymania zasiłku stałego, określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, bowiem nie jest osobą która ukończyła 65 lat, nie jest zaliczony do I lub II grupy inwalidów, nie legitymuje się także orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego, odmowa przyznania zasiłku stałego z pomocy społecznej orzeczona przez organ I instancji jest, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zasadna. Niezależnie od tego, organ odwoławczy wskazał, iż maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi 444,00,-zł. miesięcznie, przy czym obcokrajowcy (przy spełnieniu ustawowych przesłanek) mogą uzyskać świadczenie z pomocy społecznej na takich zasadach i w takiej samej wysokości jak obywatele polscy. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie S.G. zarzucił naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej a także błąd w ustaleniach faktycznych sprawy. Podniósł, iż nie jest ważne, że ma 56 lat, bowiem "kwalifikuje się do zaliczenia do grupy inwalidzkiej". Informację o wysokości zasiłków dla obcokrajowców zaczerpnął z prasy, zaś w jego ocenie nie jest możliwe utrzymanie się za kwotę 444,-zł. miesięcznie. Ponownie wskazał też, że nie interesuje go inna, poza zasiłkiem stałym w żądanej wysokości, forma pomocy. W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu zasiłku stałego w kwocie 2500,-zł. miesięcznie, poczynając od dnia złożenia wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 12.września 2007r. skarżący wskazał, iż jego głównym celem jest przyznanie zasiłku stałego, "natomiast kwestia związana z jego wysokością pozostawia wiele do życzenia". Jako obywatel Unii Europejskiej za realne uważa świadczenia wypłacane jej obywatelom przez inne państwa członkowskie, bowiem kwota 444,-zł. nie pozwala, w jego ocenie, na "normalne funkcjonowanie w społeczeństwie, co narusza godność obywateli". Wskazując na przepisy art. 30 i 67 Konstytucji RP oraz "prawodawstwo Unii Europejskiej" wniósł o uwzględnienie jego stanowiska w sprawie i przychylenie się do jego "zasadnych roszczeń". Na rozprawie w dniu 19.września 2007r. skarżący podniósł, iż nie posiada ustalonego stopnia niepełnosprawności ani też nie został zaliczony do żadnej grupy inwalidzkiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W pierwszym rzędzie podkreślić trzeba, iż przepis art. 30 Konstytucji RP, zawierający deklarację poszanowania godności obywateli, nie stanowi podstawy roszczenia, które mogłoby być skutecznie dochodzone przed powołanym do tego organem. Podobnie jest w wypadku art. 67 Konstytucji RP, który zapewnia każdemu prawo do zabezpieczenia społecznego w razie pozostawania bez pracy nie z własnej woli i nieposiadania innych środków utrzymania. Przepisy te zawierają treść normatywną nie nadającą się do zbudowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia sporu o prawo podmiotowe ani nie umożliwiają oparcia na nich orzeczenia zasądzającego (uwzględniającego) roszczenie, są więc raczej źródłem gwarancji aniżeli praw, a tym samym spełniają rolę wzorca konstytucyjnego, określającego w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego. Wzorzec ten znajduje materializację w uchwalanych ustawach - wyraźnie zresztą zapowiedzianych w art. 67 ust. 2 Konstytucji - w których ustawodawca konkretyzuje deklarację konstytucyjną, konstruując poszczególne prawa podmiotowe (roszczenia) oraz zapewniając ich egzekucję. Przykładem jest art. 37 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje ściśle określone uprawnienie każdego obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie pozostawania bez pracy nie z własnej woli i nieposiadania innych środków utrzymania. W tej sytuacji trzeba uznać za oczywiste, że wskazane w piśmie przygotowawczym skarżącego z dnia 12.września 2007r. art. 30 i art. 67 Konstytucji nie mogły być źródłem jego uprawnień oraz podstawą żądania ich realizacji. Nie mogły być takim źródłem również dlatego, że przewidziane w art. 8 ust. 2 Konstytucji bezpośrednie jej stosowanie jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy sama Konstytucja nie stanowi inaczej. W rozpoznawanym wypadku oczywistą przeszkodą do bezpośredniego stosowania Konstytucji jest treść art. 67, odsyłającego do ustaw zwykłych. (por. szerzej np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.marca 2002r., sygn.akt III RN 141/01, OSNP 2002/24/584). Wskazać też należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, z art. 67 ust. 1 Konstytucji nie da się wyprowadzić konstytucyjnego prawa do jakiejkolwiek konkretnej postaci świadczenia na rzecz obywatela (por.np wyrok z dnia 6.lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU 2002/1A//2). Państwo ma bowiem obowiązek podejmowania działań, które zapewnią odpowiednie środki finansowe niezbędne dla realizacji konstytucyjnych praw socjalnych, ale musi przy tym uwzględniać sytuację gospodarczą i konieczność zapewnienia warunków rozwoju gospodarczego, a nawet dostosować zakres realizacji praw socjalnych do warunków ekonomicznych (por. wyrok z dnia 22.października 2001 r., sygn. SK 16/01, OTK ZU 2001/7/214). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego granice możliwości zaspokojenia potrzeb wyznaczone są przez inne podlegające ochronie wartości konstytucyjne, takie jak np. równowaga budżetowa. Na tle spraw zabezpieczenia społecznego nie bada się trafności bądź celowości rozstrzygnięć parlamentu i zawsze przyjmuje się wstępne założenie, że ustawodawca w procesie legislacyjnym działał racjonalnie i zgodnie z Konstytucją. (wyrok z dnia 12.września 2000 r., sygn. K 1/00, OTK ZU 2000/6/185). Również ustawodawstwo wspólnotowe nie reguluje jednolicie kwestii zabezpieczenia społecznego obywateli, uwzględniając różnorodność praktyk krajowych w tym zakresie (art. 136 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską). Rozważania powyższe prowadzą do konkluzji, iż ocena zasadności żądania skarżącego, dotyczącego przyznania mu zasiłku stałego, prawidłowo dokonana została przez organy w oparciu o treść przepisu art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12.marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.). Przepis ten przewiduje natomiast spełnienie określonych przesłanek, warunkujących skuteczne ubieganie się o wspomniane świadczenie. W przypadku osoby samotnie gospodarującej, konieczne było zatem wykazanie się całkowitą niezdolnością do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności i dochodem niższym od kryterium dochodowego. O ile zatem kryterium dochodowe nie stało na przeszkodzie ubieganiu się przez skarżącego o żądany zasiłek (deklarował bowiem jedynie uzyskiwanie dodatku mieszkaniowego w kwocie 99,-zł. miesięcznie), o tyle warunek całkowitej niezdolności do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, nie został przezeń spełniony. Całkowita niezdolność do pracy oznacza bowiem całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (określoną w przepisach art. 12 -14 ustawy z dnia 17.grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /tekst jednolity Dz.U. nr 39 z 2004r., poz. 353 ze zm./) albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art.6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej), niezdolność do pracy z tytułu wieku natomiast - ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę (art.6 pkt 7 cytowanej ustawy). W rozpoznawanej sprawie jest natomiast oczywiste, że skarżący nie legitymuje się ani stosownym zaświadczeniem lekarza orzecznika ZUS, określającym jego niezdolność do pracy w trybie art. 14 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ani też grupą inwalidzką czy ustalonym stopniem niepełnosprawności. Nie osiągnął również wieku 65 lat, uprawniającego go do uzyskania zasiłku stałego. Z tej zatem przyczyny, nie było możliwe przyznanie mu żądanego świadczenia co do zasady. Odnoszenie się w tym kontekście do kwestii ewentualnej wysokości żądanego zasiłku stałego, ma w tym przypadku znaczenie drugorzędne, tym niemniej wskazać należy, iż żądanie skarżącego (2.500,-zł.) również w tym zakresie nie przystaje do obowiązujących w uregulowań prawnych (art. 37 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Biorąc natomiast pod uwagę fakt, iż skarżący w sposób nie budzący wątpliwości wyartykułował żądanie, co do rodzaju zasiłku, pozostającego w sferze jego zainteresowań (powtórzone zresztą w treści skargi), nie można organom czynić zarzutu nienależytego rozważenia potrzeb wnioskodawcy pod katem możliwości ewentualnego przyznania innego świadczenia. Ponieważ zatem zaskarżona decyzja obowiązującego prawa nie narusza, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.