II SA/Łd 735/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Protokolant referent stażysta Marta Aftowicz-Korlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2006 roku sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. uchylił, w części dotyczącej przyczyny niepełnosprawności oraz wskazań, orzeczenie ostateczne z dnia [...] i postanowił zaliczyć M. N. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności o charakterze stałym, datującego się od dnia 11 czerwca 2003 r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328). W uzasadnieniu podniesiono, iż podstawę zmiany orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wnioskodawczyni stanowią wyniki przeprowadzonych badań specjalistycznych, zamieszczone w dokumentacji medycznej załączonej do akt sprawy. Orzeczenie to organ przesłał na adres M. N.. W dniu 12 czerwca 2006 r. odbiór przesyłki został pokwitowany przez osobę o nazwisku "M." lub "M.". W dniu 30 czerwca 2006 r. M. N. wniosła do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. odwołanie od orzeczenia z dnia [...] Nr [...], kwestionując jego zasadność, a następnie 3 lipca 2006 r. prośbę o przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego. We wniosku skarżąca wskazała, iż jest osobą samotną, schorowaną i nie miała możliwości poprosić o pomoc w złożeniu odwołania osoby trzecie, z tego też powodu wniosła je po terminie. Na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26 ze zm.) oraz § 16 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328) Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. przekazał prośbę M. N. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] odmówił wnioskodawczyni przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W podstawie prawnej powyższego rozstrzygnięcia wskazano art. 58, art. 59 § 1, art. 123, art. 124 i art. 125 § 1 i 3 k.p.a., art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) oraz § 19 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328). Organ ustalił, że zaskarżone orzeczenie zostało odebrane w dniu 12 czerwca 2006r. Licząc od tej daty, skarżąca miała 14 dni na wniesienie odwołania. Okres ten upłynął 26 czerwca 2006r. Składając więc środek odwoławczy w dniu 30 czerwca 2006 r. M. N. uchybiła ustawowemu terminowi. Swoje rozstrzygnięcie o odmowie uwzględnienia prośby o przywrócenie terminu, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] uzasadniał treścią art. 58 § 2 k.p.a., w myśl którego prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść z ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin. Zdaniem organu, wnioskodawczyni nie spełniła wymogów wskazanych w tym przepisie, bowiem nie złożyła wniosku jednocześnie z odwołaniem. M. N. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie. W skardze podała, iż w dniu 26 czerwca 2006 r. zgłosiła się do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. wraz z odwołaniem dla sąsiadki J. M.. Pracownik organu odmówił przyjęcia pisma, gdyż skarżąca nie miała dowodu osobistego sąsiadki, a ponadto pismo nie było sporządzone odręcznie. Dalej skarżąca wskazała, iż odwołanie przyniosła 29 czerwca 2006 r., ale okazało się, iż powinna złożyć także prośbę o przywrócenie terminu. Pisma zostały przyjęte przez organ 30 czerwca 2006r. M. N. zaznaczyła też, iż ze względu na zły stan zdrowia ma problemy z samodzielnym poruszaniem się, niedowidzi i niedosłyszy, co powoduje, że przy załatwianiu spraw wymaga pomocy osób trzecich. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] wniósł o jej oddalenie. Organ opierając się na poczynionych w sprawie ustaleniach podkreślił, iż skarżąca odebrała orzeczenie w sprawie stopnia niepełnosprawności wraz z pouczeniem w dniu 12 czerwca 2006 r., o czym świadczył podpis i data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wobec powyższego, odwołanie złożone przez M. N. w dniu 30 czerwca 2006 r. było wniesione po terminie. Złożona 3 lipca 2006 r. prośba o przywrócenie terminu nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ w opinii organu odwołanie i przedmiotowa prośba muszą być wniesione jednocześnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż zakres rozpoznawania spraw przez sądy administracyjne ograniczony został jedynie do badania legalności zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Podstawą prawną uchylenia aktu administracyjnego jest powołany art. 145 § 1 p.p.s.a., który w § 1 nakazuje sądowi wydanie orzeczenia tej treści w przypadku stwierdzenia, że organ administracji dopuścił się jednego z następujących uchybień: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę w ramach tak zakreślonej kognicji stwierdzić trzeba, iż jest ona zasadna i to niezależnie od przyczyn w niej wskazanych. Organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego, dokonując nieprawidłowej wykładni art. 58 § 2 zd. 2 k.p.a. Przepis ten wskazuje na następujące przesłanki przywrócenia terminu: 1. uchybienie terminowi do dokonania czynności przed organem administracyjnym; 2. złożenie prośby o przywrócenie terminu; 3. prośba winna być złożona w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 4. wraz z prośbą należy jednocześnie dokonać czynności, której termin przekroczono; 5. uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy wnioskodawcy. W niniejszej sprawie skarżąca najpierw złożyła odwołanie w dniu 30 czerwca 2006r., a następnie 3 lipca 2006 r. wniosek o przywrócenie terminu. Organ nie uwzględnił wniosku argumentując, iż był on spóźniony, gdyż jednocześnie z wnioskiem nie złożono odwołania powołując się na § 2 zd. 2 cytowanego przepisu. Stanowisko organu nie jest zasadne. Do przywrócenia terminu konieczne jest złożenie prośby oraz dopełnienie czynności, której termin przekroczono. Mimo brzmienia art. 58 § 2 zd. 2 k.p.a. dokonanie czynności niejednocześnie ze złożeniem prośby nie uzasadnia odmowy przywrócenia uchybionego terminu. Dopóki organ nie wyda postanowienia stwierdzającego wykonanie czynności po terminie, dopóty powinien rozpoznać złożoną w międzyczasie prośbę o jego przywrócenie. Ratio legis wprowadzenia wymogu jednoczesności składania prośby i dopełnienia czynności (notabene analogiczne rozwiązanie przyjęte jest na gruncie innych procedur) było przyspieszenie procesowania. Oznacza ono jedynie wymóg dokonania spóźnionej czynności (tu: złożenia odwołania) nie później niż z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej dokonania. Organ bowiem po rozpoznaniu prośby o restytucję terminu ma możliwość, bez zbędnej zwłoki, związanej z dodatkowym wzywaniem strony do dokonania czynności, przystąpić do załatwienia sprawy. Jeżeli tak, to skoro skarżąca złożyła odwołanie, a następnie wniosła o przywrócenie terminu, zanim odmówiono wydania rozstrzygnięcia co do środka zaskarżenia, z uwagi na upływ terminu do jego złożenia, to organ powinien prośbę rozpoznać. Dodać przy tym należy, iż ustawa zasadniczo dopuszcza niejednoczesność składania prośby o przywrócenie terminu i dopełnienia czynności, której termin upłynął. Jeżeli bowiem strona złoży jedynie prośbę, organ wzywa w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia jej braków formalnych poprzez dokonanie czynności, której termin upłynął. Z oczywistych względów, art. 64 § 2 k.p.a. nie ma zastosowania w sytuacji, gdy najpierw strona dopełniła czynności, a dopiero później wniosła o przywrócenie terminu. Zgodnie z koncepcją prezentowaną przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], w razie złożenia najpierw prośby o restytucję terminu a następnie odwołania, wniesionego wskutek uzupełnienia braków w trybie art. 64 § 2 k.p.a., organ uznawałby, iż jest spełniony wymóg jednoczesności i rozstrzygałby w przedmiocie przywrócenia terminu, natomiast w przypadku złożenia w pierwszej kolejności odwołania, a dopiero później prośby, zawsze zapadałoby negatywne postanowienie. Z powyższych względów, w ocenie Sądu, różnicowanie skutków braku równoczesnego złożenia prośby o przywrócenie terminu i odwołania, zależne wyłącznie od kolejności dokonywanych czynności, nie znajduje żadnego uzasadnienia. Wykładnia zastosowana przez organ prowadzi do sytuacji, w której osoba, która już dokonała czynności, tyle że spóźnionej, jest w gorszej sytuacji procesowej, niż osoba, która złożyła wniosek o przywrócenie terminu, nie dokonując jeszcze tej czynności. Zatem wadliwe zastosowanie prawa materialnego, poprzez nieuprawnioną wykładnię art. 58 § 2 k.p.a., stanowiło przyczynę wydania niezgodnego z prawem rozstrzygnięcia, a w konsekwencji przesłankę do uchylenia zaskarżonego postanowienia stosownie do dyspozycji art. 145 §1 pkt 1a p.p.s.a. Niezależnie od powyższej podstawy uwzględnienia skargi sąd stwierdza, iż organ nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący okoliczności mających wpływ na wynik postępowania (art. 145 §1 pkt 1 c p.p.s.a.). Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest ustalenie przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], iż skarżąca odebrała osobiście orzeczenie określające stopień niepełnosprawności wraz z pouczeniem, co do terminu i sposobu wniesienia odwołania. Stwierdzenie to, nie znajduje jednak potwierdzenia w dokumentach znajdujących się w aktach. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki nie widnieje nazwisko skarżącej, a podpis innej osoby. Tryb doręczania przesyłek, w razie nieobecności adresata, normuje art. 43 k.p.a. stanowiąc, iż w takim przypadku pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Dla skuteczności doręczenia, w myśl powołanego przepisu, wymagane jest łączne spełnienie wszystkich warunków w nim wskazanych. W związku z powyższym, organ, uznając doręczenie orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. za prawidłowe, winien jednocześnie stwierdzić: 1. kto odebrał pismo adresowane do skarżącej; 2. czy osoba ta należała do kręgu osób uprawnionych w myśl art. 43 k.p.a.; 3. czy odbierający pismo zobowiązał się do oddania przesyłki adresatowi oraz 4. czy doręczający pismo zawiadomił adresata o sposobie doręczenia przesyłki. W sprawie brak jest jakichkolwiek ustaleń w tym przedmiocie. Podkreślić należy, że w przypadku wystąpienia nieprawidłowości przy odbiorze przesyłki, pisma nie uważa się za doręczone, w konsekwencji czego nie powstają skutki prawne wynikające z doręczenia. W razie więc stwierdzenia, iż przy doręczeniu M. N. orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...] miało miejsce uchybienie wymogom art. 43 k.p.a., należałoby uznać, iż doręczenie przesyłki było bezskuteczne, a skoro tak, to nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania, a skarżąca nie uchybiła terminowi, wnosząc je w dniu 30 czerwca. Odwołanie byłoby wówczas złożone w terminie. Powyższe skutkowałoby w dalszej kolejności bezprzedmiotowością postępowania wywołanego wniesioną prośbą o przywrócenie terminu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wyjaśnić i ustalić, czy prawidłowo doręczono M. N. kwestionowane orzeczenie. Dopiero w razie pozytywnego ustalenia powyższej okoliczności należy poddać merytorycznej ocenie prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, przeprowadzając niezbędne ustalenia. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.