II SA/Łd 736/06

Dnia 28 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant referent stażysta Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2006 roku sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. II SA/Łd 736/06 UZASADNIENIE Orzeczeniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie przepisu art. 104 § l ustawy z dnia 14 kwietnia 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 4, art. 6 ust. 1, art. 6a ust. 3 i art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), oraz §13 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. nr 139, poz. 1328), Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. postanowił zaliczyć J. M. do lekkiego stopnia niepełnosprawności – stwierdzono, że orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydano na stałe, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 29 marca 2006r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż analiza dokumentacji medycznej i wyników bezpośredniego badania lekarskiego pozwoliła na uznanie, że posiadane przez wnioskodawczynię schorzenia powodują ograniczenie funkcji organizmu kwalifikując ją do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Przedmiotowe orzeczenie zawierające pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł., zostało odebrane przez stronę w dniu 12 czerwca 2006r. – zwrotne potwierdzenie odbioru. W dniu 30 czerwca 2006r. do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Ł. wpłynęło odwołanie J. M. , w którym wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem dysfunkcji narządu wzroku, która stale się pogłębia i utrudnia codzienne życie. Strona podniosła, iż kłopoty ze wzrokiem oraz okoliczność, iż jest osobą samotną zmuszają ją do korzystania z pomocy osób trzecich. W piśmie z dnia 3 lipca 2006r. J. M. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu wyjaśniła, iż jest osobą bardzo słabo widzącą, zaś w orzeczeniu nie została uwzględniona ta dysfunkcja, z uwagi na liczne schorzenia nie może samodzielnie wykonywać wielu czynności. Wyjaśniła, iż nie mogła przyjść osobiście ponieważ została napadnięta i pobita, nie jest w stanie poruszać się sama. Postanowieniem z dnia [...] Wojewódzki Zespól do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Ł. na podstawie art. 58, art. 59 §1 i art. 125 §1 i §3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, §19 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, po rozpatrzeniu odwołania J. M. złożonego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, postanowił odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając organ wyjaśnił, iż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżąca odebrała w dniu 12 czerwca 2006r., odwołanie zostało wniesione w dniu 30 czerwca 2006r., zaś termin do złożenia tegoż odwołania upłynął z dniem 26 czerwca 2006r., z kolei wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 3 lipca 2006r. Natomiast w myśl przepisu art. 58 §2 Kpa wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Strona wniosła wpierw odwołanie a kilka dni później wniosek o przywrócenie terminu, tym samym naruszony został powołany przepis art. 58 §2 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o przeprowadzenie kolejnej komisji, w trakcie której uwzględniona zostałaby jej dysfunkcja wzroku. Wyjaśniła, iż została napadnięta, pobita i jej stan zdrowia nie pozwalał na samodzielne załatwianie żadnych spraw, jej sytuacja była tym bardziej trudna z uwagi na fakt, iż jest osobą samotną. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i powtórzył, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem, czym naruszyła postanowienia wynikające z art. 58 §2 Kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć z nieco innych powodów niż podniesione w jej treści. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd dopatrzył się uchybień, które skutkować musiały uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Przepis art. 58 k.p.a. określa przesłanki przywrócenia terminu, który stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobniono, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin ( art. 58 §2 Kpa zdanie drugie). W pierwszej kolejności należy rozważyć, czy zachowany został termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu? W niniejszej sprawie strona wpierw złożyła odwołanie 30 czerwca 2006 r. a następnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w dniu 3 lipca 2006 r. Zgodzić się należy w tak ustalonym stanie faktycznym, iż nie dokonała tych dwóch czynności jednocześnie, a więc zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu. Termin zaś do złożenia odwołania zakończył swój bieg w dniu 26 czerwca 2006 r. Tak więc między uchybionym terminem a datą złożenia wniosku o jego przywrócenie (3 lipca 2006 r.) upłynęło dokładnie 7 dni. W ocenie Sądu jednak, złożenie odwołania z uchybieniem terminu, bez wniosku o przywrócenie tego terminu, nie pozbawia strony możliwości złożenia takiego wniosku w późniejszym czasie, jednak nie później niż w terminie 7 dni od wniesienia odwołania. Ponieważ w dniu wniesienia odwołania strona skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminu a zatem od tego dnia należałoby liczyć 7 dniowy termin. W sprawie niniejszej właściwie nie ma to większego znaczenia dla ustalenia daty dowiedzenia się o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Termin ten najwcześniej mógł rozpocząć swój bieg od dnia 27 czerwca 2006 r. gdyż był to pierwszy dzień po upływie terminu na złożenie odwołania. Skoro skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu w dniu 3 lipca 2006 r. to dokonała tej czynności właśnie 7 dnia. Identyczny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie VI SA / Wa 1606 / 04 ( LEX Nr 169360 ) , w którego tezie czytamy: "Złożenie odwołania z uchybieniem terminu do jego wniesienia, bez wniosku o przywrócenie terminu, nie pozbawia jeszcze strony możliwości jego złożenia w późniejszym terminie, ale nie później niż w terminie siedmiu dni". Z uwagi na powyższe przedwczesna była odmowa przywrócenia terminu do złożenia odwołania, bez analizy pozostałych przesłanek art. 58 k.p.a. Przyjmując, iż wniosek o przywrócenie terminu został skutecznie wniesiony, co samo w sobie musi już skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia, to należy również wskazać na szereg uchybień popełnionych przez organ, które doprowadziły do zaniechania ustalenia stanu faktycznego i ustalenia winy bądź jej braku po stronie skarżącej. Zgodnie z uregulowaniem przepisu art. 58 Kpa strona winna uprawdopodobnić, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W niniejszej sprawie strona wyjaśniła, że została napadnięta, pobita i stan zdrowia nie pozwolił jej na dokonanie czynności ponieważ jest osobą samotną ma ograniczoną możliwość wyręczenia się inną osobą. Stan zdrowia, w jakim znalazła się skarżąca na skutek pobicia rzeczywiście mógł mieć znaczenie dla ustalenia przyczyn uchybienia terminu. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się m.in. chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W niniejszej sprawie strona wskazała jedynie, iż została pobita a co za tym była chora, jednak nie wskazała ani czasu, w jakim miało miejsce pobicie, ani nie przedstawiła żadnych dokumentów, zaświadczeń lekarskich, które pozwoliłyby na miarodajne ustalenia. Z drugiej strony organ nie poczynił żadnych kroków zmierzających do ustalenia tych danych, nie był zatem w stanie odpowiedzieć czy skarżąca mogła rzeczywiście w terminie złożenia odwołania poruszać się samodzielnie i nadać odwołanie w urzędzie pocztowym lub bezpośrednio w siedzibie organu. Czy może przebywała pod opieką innej osoby, a jeśli tak to czy mogła się nią wyręczyć. Dla wyjaśnienia wątpliwości organ winien zwrócić się do skarżącej o dodatkowe wyjaśnienia co do okoliczności i powodów uchybienia terminu, mając na uwadze jej stan zdrowia. Stosownie do jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 8 kpa organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Organy czuwają nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek - art. 9 kpa. Z uwagi na nieporadność strony, spowodowaną wiekiem i dysfunkcją wzroku oraz wobec braku wyraźnego uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ powinien poinformować stronę o konieczności podania i uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu. W tych okolicznościach należało wezwać skarżącą wyznaczając stosowny termin do nadesłania wyjaśnień co do przyczyn uchybienia terminu. Dopiero w razie nienadesłania tych wyjaśnień można było wydać postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96, podkreślił, iż brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W szczególnych wypadkach ze względu na przedmiot postępowania lub cechy strony, organy administracji publicznej stosownie do zasady zawartej w art. 9 kpa powinny pouczyć stronę o konieczności wskazania i uprawdopodobnienia przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W wyroku z dnia 23 lipca 1992 r. III ARN 40/92 Sąd Najwyższy stwierdził, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa) powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 kpa. (por. POP 1993/4/68, aprobujące glosy W.Tarasa, PiP 1993/3/110 i J. Zimmermann, P i P 1993/8/116 ). Zważywszy na powyższe, organ administracji rozpoznający ponownie sprawę dokona stosownych ustaleń w zakresie stanu faktycznego jak i winy skarżącej w uchybieniu terminu przy uwzględnieniu poglądu prawnego zaprezentowanego na gruncie art. 58 § 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze jak i fakt, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przytoczonych wcześniej przepisów postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Z uwagi natomiast na charakter prawny rozstrzygnięcia (nie ma przymiotu wykonalności), nie znaleziono podstaw do orzekania w przedmiocie jego wykonania, w trybie art.152 p.p.s.a. (Dz. U.Nr 153, poz. 1271 z póż. zm.).