II SA/Łd 737/07

Dnia 9 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Nina Krzemieniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2007 roku sprawy ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...]. Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie przepisu art. 138 par. 1 pkt 1, art. 7, art. 10 par. 1, art. 61 par. 1, art. 77 par. 1, art. 107 par. 3 ustawy z dnia 14. czerwca 1960 r. – Kodeks posterowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 2 pkt. 22, art. 12, art. 22 pkt. 1, art. 50 ust. 3, art. 51 ust. 1, art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, z dnia 21. kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE), Nr L 141, z dnia 30. kwietnia 2004 roku, str.18 – 58, ze zm.), art. 136, art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, z dnia z 29. października 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. (WE) Nr L 345, z 20 dnia listopada 2004 roku, str. 1 ze zm.), par. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15. lutego 2005 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnościami uzupełniającymi w 2006 roku (Dz. U. z 2006 roku nr 42 póz. 280), art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217), art. 2, art. 3 ust. 2, art. 3a ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. przyznającą T. J. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż w dniu 12. maja 2006 r. T. J. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w W.wniosek zarówno o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jak i o przyznanie płatności z tytułu wpierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wyjaśniono następnie, iż przeprowadzona kontrola złożonego wniosku wykazała, że suma powierzchni działek rolnych położonych na jednej z działek zgłoszonych we wniosku oznaczonej jako działka ewidencyjna Nr 83, jest większa od sumarycznej powierzchni dopuszczalnych typów użytków uprawnionych do uzyskania jednolitej płatności obszarowej i płatności uzupełniającej występujących na tej działce. We wniosku o przyznanie płatności działka ta oznaczona została jako K. W następstwie ustaleń z przeprowadzonej kontroli, skarżąca w dniu 6. września 2006 roku złożyła korektę wniosku, w którym zmniejszyła zadeklarowaną powierzchnię działki oznaczonej we wniosku pod pozycją K z powierzchni 3,57 ha, na 1,93 ha. Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wydał decyzję o przyznaniu T. J. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 w pomniejszonej wysokości uznając, iż na kwotę płatności składa się: - jednolita płatność obszarowa w wysokości 1.395 złotych oraz - uzupełniająca płatność obszarowa w wysokości 0 złotych. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji podniesiono, iż rozstrzygnięcie takie spowodowane było stwierdzonymi w wyniku kontroli administracyjnej nieprawidłowościami we wniosku oraz zmniejszeniem w następstwie przeprowadzonej kontroli zadeklarowanej we wniosku powierzchni użytków rolnych. Organ pierwszej instancji uznał, iż procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią rzeczywiście wykorzystywaną rolniczo wynosi 19,69% w zakresie jednolitej płatności obszarowej i 20,95% w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej. Odnosząc się do wielkości przyznanych dopłat w zakresie jednolitej płatności obszarowej organ powołał się na przepis art. 138, pkt. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, natomiast uzasadniając przyznanie dopłat w wysokości 0 złotych z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej organ ten powołał się na treść przepisu art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.. W dniu 16. marca 2007 roku T. J. wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że błędne podanie wielkości obszaru spowodowane było oczywistą omyłką, którą w chwili składania wniosku pracownik organu pierwszej instancji mógł od razu stwierdzić i skorygować. Organ odwoławczy rozpoznając wniesione odwołanie stwierdził, iż T. J. nie dołożyła należytej staranności w tym, aby złożony przez nią wniosek odzwierciedlał stan faktyczny oraz nie wykazała, że nie ponosi winny za ujawnione we wniosku nieprawidłowości, stwierdzone przez organ pierwszej instancji w następstwie przeprowadzonej kontroli.. W ocenie organu odwoławczego błąd, który popełniła skarżąca nie należy do kategorii błędów oczywistych, które mogą być skorygowane w każdym momencie, gdyż dotyczy "przedeklarowania" powierzchni działki rolnej. Powierzchnia działki rolnej jest podstawą naliczania płatności, a obowiązek podania powierzchni działki zgodnie ze stanem faktycznym wynika z przepisów prawa. Organ odwoławczy uznał prawidłowość ustaleń organu pierwszej instancji i podniósł, iż wykrycie przez ten organ nieprawidłowości dotyczących działki rolnej oznaczonej we wniosku pod pozycją K. Późniejsze wprowadzenie przez wnioskodawczynię korekty jej powierzchni w pełni uzasadnia rozstrzygnięcie wydane przez ten organ. Organ odwoławczy uznał prawidłowość ustaleń organu pierwszej instancji w zakresie różnicy pomiędzy wielkością działek zadeklarowanych we wniosku, a rzeczywistą wielkością działek rolniczo wykorzystywanych. Potwierdził, iż procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią rzeczywiście wykorzystywaną rolniczo wynosi 19,69% w zakresie jednolitej płatności obszarowej i 20,95% w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej. W dniu 11. lipca 2007 r. T. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wyjaśniając, iż zawyżenie powierzchni działki oznaczonej pod pozycją K w złożonym wniosku było wynikiem oczywistej pomyłki, która winna być skorygowana przez pracownika biura w chwili składania wniosku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., podtrzymując argumentacje i stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.p.s.a.). Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od wskazania, iż przedmiotem rozpoznania organów administracji publicznej w niniejszym postępowaniu był wniosek, jaki skarżąca złożyła w siedzibie Biura Powiatowego Agencji Rozwoju i Modernizacji Rolnictwa w W. domagając się przyznania płatności bezpośrednich. . Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organy administracji publicznej powołały przepisy zarówno prawa krajowego, jak i prawa wspólnotowego. Mając na uwadze obowiązującą w prawie wspólnotowym zasadą skutku bezpośredniego tegoż prawa w krajowym systemie prawnym uznać wypada, iż organy administracji prawidłowo oparły wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie na przepisach wspólnotowych znajdujących zastosowanie na równi z prawem krajowym. W świetle tego co zostało powiedziane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ale również mając na uwadze to, co podniesione zostało w skardze, wskazać należy, iż organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w zakresie jednolitej płatności obszarowej jest przepis art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004, z dnia 29. października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. (WE) Nr L 345, z dnia 20. listopada 2004 r. ze zm.), natomiast w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej podstawą tą stanowi przepis art. 51 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, z dnia 21. kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) Nr L 141, z dnia 30. kwietnia 2004 r. ze zm.). Na wstępie jednak wskazać należy, iż prawidłowo wskazał organ odwoławczy, że stosownie do treści przepisu art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26. stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217), do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Konstatacja ta prowadzi do wniosku, iż w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 18. grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 tejże ustawy, płatności przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Ustawa stanowi nadto, iż wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego. W toku niniejszego postępowania bezsporna była okoliczność, iż skarżąca we wniosku złożonym w dniu 12 maja 2006 roku domagała się przyznania płatności na rok 2006 z tytułu jednolitej płatności obszarowej od powierzchni 9,97 ha oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej od powierzchni 9,47 ha. Nie budzi także wątpliwości, iż w zakresie jednolitej płatności obszarowej powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej wynosiła 8,33 ha, co stanowi procentową różnicą w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli wynoszącą 19,69%. W zakresie uzupełniającej płatności obszarowej powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej wynosiła natomiast 7,83 ha, co stanowi procentową różnicą w powierzchni działek zgłoszonych we wniosku i stwierdzonych w czasie kontroli wynoszącą 20,95%. Mając na uwadze powyższe ustalenia zasadnie organy administracji uznały, iż podstawą rozstrzygnięcia w zakresie jednolitej płatności obszarowej będzie przepis art. 138, pkt. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 stanowiący o tym, iż z wyjątkiem przypadków siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) Nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź wizji lokalnej wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a wyznaczonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) Nr 796/2004 przekracza 3%, lecz nie więcej niż 30% wyznaczonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu dopłat za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę. Skoro dwukrotność powierzchni zawyżonej wynosiła 3,28 ha (2 x 1,64), a powierzchnia stwierdzona miała obszar 8,33 ha, to zasadnie płatność została przyznana dla powierzchni wynoszącej 5,05 ha (8,33 – 3,28). Skoro w roku 2006 r. kwota płatności za 1 hektar w ramach jednolitej płatności obszarowej wynosiła 276,28 złotych, to prawidłowe jest stanowisko organów przyznające skarżącej z tego tytułu płatność w wysokości 1395,21 złotych (5,05 ha * 276,28 złotych). Prawidłowe jest również stanowisko organów w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej za 2006 rok. W ustalonym stanie faktycznym rzeczywiście zastosowanie znajduje norma art. 51 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 796/2004, zgodnie z którą jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion zgodnie z odpowiednio art. 93 i art. 99 rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3–5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy jeśli różnica ta wynosi 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeżeli różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. W związku z zawyżeniem powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej o więcej niż 20% skarżącej zasadnie nie została przyznana płatność uzupełniająca płatność obszarowa Z treści pism kierowanych przez skarżącą do organów administracji, ale również do sądu wynika, iż nie kwestionuje ona błędnego podania we wniosku o przyznanie płatności powierzchni działki oznaczonej we wniosku pod pozycją K Nie ulega wątpliwości, iż błąd ów polegał na tym, że skarżąca do obszaru działki wykorzystywanej rolniczo doliczyła zalesioną jej część. Jednocześnie skarżąca w toku postępowania deprecjonuje wagę błędnego wskazania czynnej rolniczo powierzchni działki uznając, iż w tym zakresie mamy do czynienia z jej oczywista omyłką. Z taką argumentacją skarżącej zasadnie nie zgodziły się organy administracji. Mając na uwadze, iż wystąpienie o przyznanie płatności do gruntów rolnych zależne jest od samej strony, to podstawowym jej obowiązkiem jest staranne i rzetelne wykazanie okoliczności warunkujących spełnienie przesłanek do przyznania takich dopłat. Informacje podane we wniosku są bowiem dla organu wiążące i stanowią podstawę do jego oceny, w szczególności w zakresie różnic między zadeklarowana, a rzeczywistą powierzchnią upraw. Z tego punktu widzenia prawidłowo organy wskazały, iż kluczowe znaczenie dla wyniku postępowania administracyjnego ma ustalenie poziomu rzetelności strony przy podawaniu informacji o stanie działek wykorzystywanych rolniczo. Błąd popełniony przez skarżącą przy sporządzaniu wniosku mógłby zostać uznany za nie mającą znaczenia dla sprawy jej oczywistą omyłkę, gdyby nie dotyczył petitum wniosku, a więc tej jego części, która stanowi podstawę tego, czego domaga się skarżąca od organu. Ponadto wskazać należy, iż powoływanie się przez skarżącą na pojęcie "oczywistej omyłki" nie może przynieść jej spodziewanego rezultatu, bowiem prawne pojęcie oczywistej omyłki odnosi się do instytucji dającej możliwości jej sprostowania bez stosowania środków zaskarżenia. Tak więc nawet uznanie, iż strona wypełniając wniosek popełniła – w jej rozumieniu – oczywisty błąd, w niczym nie umniejsza tego, iż został ten błąd popełniony i nieprawidłowo określono wielkości działek, na których prowadzenie gospodarki rolnej uprawnia do otrzymania przedmiotowej dopłaty. Ponadto wskazać należy, iż brzmienie wskazanych powyżej przepisów bezpośrednio wskazuje na to, iż właśnie od porównania powierzchni zadeklarowanej i rzeczywiście uprawianej uzależniona jest kwestia stosowania ewentualnych sankcji. W świetle tych regulacji nie sposób przerzucić odpowiedzialności za nieprawidłowe wypełnienie wniosku z osoby wnioskodawcy na organ przyjmujący wniosek. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż od staranności i poprawności sporządzenia wniosku, a więc również od zgodności ze stanem rzeczywistym zależy przyznanie owej płatności. Powyższe prowadzi do wniosku, iż składający wniosek jako przyszły beneficjent zobowiązany jest dołożyć wszelkich starań zmierzających do osiągnięcia pozytywnego skutku jakim jest uzyskanie dopłat. Ponadto wskazać należy tutaj i na to, iż sama konstrukcja formularza wniosku i pouczeń w nim zawartych szczególnie mocno akcentuje kwestie poprawności ujawnionych w nim danych. Mając na uwadze powyższe rozważania należy wskazać, iż organy administracji orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo przyznały skarżącej dopłatę z tytułu jednolitej płatności obszarowej i jednocześnie odmówiły przyznania dopłaty z tytułu płatności uzupełniającej. Ustawodawca precyzyjnie wskazał jakie i w jakiej wysokości należy zastosować sankcje w przypadku ujawnienia we wniosku danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym. W toku postępowania administracyjnego poprawnie wykazano wykrytą już po wszczęciu stosownego postępowania wyjaśniającego różnicę pomiędzy wielkością obszaru zadeklarowanego, a obszarem rzeczywiście rolniczo uprawianym. Zasadnie również uznano za nie mogące wpłynąć na treść wydanego rozstrzygnięcia, podnoszone przez skarżącą okoliczność dokonania niezawinionej omyłki przy sporządzaniu wniosku o przyznanie dopłat. W tym stanie rzeczy uznając skargę za bezzasadną należał ją oddalić (art. 151 p.p.s.a.)