II SA/Łd 737/13

Dnia 24 września 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 24 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.C. i A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy lf II SA/Łd 737/13 Uzasadnienie A.M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także z dodatkowych wyjaśnień i dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Rodzina utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,70 ha, z którego dochód skarżący określił na 2500 zł rocznie, a także z wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości 1816,53 zł brutto i wynagrodzenia za pracę żony skarżącego w kwocie 1980 zł brutto. Z zeznania podatkowego PIT-37 za 2012 r. wynika, że skarżący osiągnął dochód 22 167,85 zł, a jego żona – 22 468,68 zł. Z zaświadczenia Urzędu Miejskiego w S. z dnia 9 września 2013 r wynika ponadto, że zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS roczny dochód z gospodarstwa rolnego skarżącego szacuje się na kwotę 18 357,51 zł. Z kolei z zaświadczenia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 10 września 2013 r. wynika, że w latach 2011 i 2012 skarżący otrzymał łącznie 17 642,42 zł dopłat do produkcji rolnej. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na szereg chorób, które mu dolegają, dodając, że 65% swoich dochodów przeznacza na leki i rehabilitację. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W tej sytuacji uznać należało, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie referendarza sądowego dochody osiągane przez skarżącego i jego żonę, w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego od skargi (200 zł) oraz kwotą ewentualnych i przyszłych kosztów sądowych (opłata kancelaryjna za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, w przypadku oddalenia skargi, wynosi 100 zł, tyle samo ewentualny wpis od skargi kasacyjnej), pozwalają na ich pokrycie. Skarżący z żoną nie dość bowiem, że osiągają stałe dochody wynikające ze stosunku pracy (łącznie około 3800 zł brutto), to jeszcze uzyskują dochód z gospodarstwa rolnego. Nie można w ocenie referendarza sądowego przyjąć dochodu z tego tytułu deklarowanego przez skarżącego (2500 zł rocznie), za dochód rzeczywisty. Już z samego zaświadczenia z urzędu gminy wynika, że dochód z gospodarstwa o areale, którym dysponuje skarżący, na terenie gminy wynosi ponad 18 000 zł rocznie. Do tego dochodzą środki unijne w ramach wsparcia bezpośredniego do produkcji rolnej, wynoszące średnio ponad 8 500 zł rocznie. Skoro obowiązkiem strony jest partycypowanie w kosztach postępowania, a skarżący wraz z żoną osiąga stałe dochody, do tego wyższe niż deklarowane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, to uznać należało, że nie wykazał, by uiszczenie kosztów sądowych przekraczało jego możliwości finansowe. Za uznaniem wniosku za zasadny nie mogą też przemawiać w żaden sposób nieudokumentowane argumenty o znacznych kwotach przeznaczanych na zakup leków, czy rehabilitację. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jest to instytucja wyjątkowa, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. lf