II SA/Łd 744/13
WyrokWSA w Łodzi2013-10-29
Skład orzekający: Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów, która wyznacza granicę działki rzeki przez środek budynku mieszkalnego, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów nie jest dotknięta wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa, nawet jeśli granica działki rzeki przebiega przez budynek mieszkalny. W przypadku, gdy granica ta została wyznaczona zgodnie z obowiązującymi przepisami w dacie wydania decyzji, a późniejsze zmiany w przebiegu rzeki lub rozbudowa budynku nie wpływają na ważność pierwotnej decyzji, nie można stwierdzić rażącego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Skarżąca K. G. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów, zarzucając, że granica działki rzeki została wytyczona przez środek jej budynku mieszkalnego, co stanowi rażące naruszenie prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, odmawiając stwierdzenia nieważności. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant sekretarz Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 roku sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zatwierdzenia projektu scalenia gruntów oddala skargę. LS
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 157 § 1, art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku K. G., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...], nr [...], którą zatwierdzono projekt scalenia gruntów wsi W., w gminie B., części gruntów wsi P. i części gruntów wsi M., w części dotyczącej działek nr: 821, 823, 968/1, 997, 996, 998,1046 i 1047, zlokalizowanych w obrębie W.
K. G. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc zarzut niezgodnego z prawem, tj. § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. nr 268, poz.2663) oraz art. 8 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo wodne (Dz. U., nr 38, poz. 230), podziału zabudowanej nieruchomości graniczącej z rzeką, oznaczonej wówczas numerem działki 968, gdyż w ocenie wnioskodawczyni, w dacie scalenia gruntów drewniana klatka turbinowa stanowiła całość z drewnianą częścią młyna, a budynek był zamieszkały. Wskazała, że wytyczona w budynku granica działki niszczy jej siedlisko, czyniąc budynek niezdatnym do użytku. Działkę rzeki 823 stanowią w całości wody płynące, nie ma w niej wyszczególnionych zabudowań, a woda nie płynie przecież wewnątrz budynku. Wyznaczona wewnątrz budynku granica działek rzeki - linia brzegowa rzeki nie ma również oparcia w art. 8 Prawa wodnego, bowiem w opisowej części scalenia, gdzie podane są terminy i zasady objęcia w posiadanie gruntów nie ma wzmianki na temat rozbiórki budynków, rozliczania ich wartości, zmiany właściciela. Jest zapis, z którego wynika, że działki siedliskowe nie brały udziału w scaleniu.
Dodała, że jej udział w postępowaniu scaleniowym ograniczył się do uzgodnienia powierzchni gospodarstwa - poprzez wykreślenie działek zajętych wcześniej pod drogę wojewódzką, podaniu współwłaścicieli i wyrażeniu zgody na pozostawienie go bez zmian. Pozostali współwłaściciele nie brali udziału dlatego, że nie żyli, bądź byli schorowani i wiekowi (86 i 88 lat). Gdyby wtedy pokazano jej granice z rzeką (działka 823), na pewno by ją zakwestionowała. Wskazała, że nie chce zostać właścicielką wody płynącej, tylko gruntu pod zabudowaniami, zaś sposób wytyczenia granicy nie był znany ani jej, ani organowi zatwierdzającemu scalenie gruntów. Opierając się na mapach A wywnioskowała, że błąd scalenia w terenach zabudowy mieszkaniowej dotyczy nie tylko jej. Podkreśliła, że projekt scalenia gruntów winien opracować geodeta, sporządzić go na gruncie i okazać zainteresowanym uczestnikom (także przyszłym), również na gruncie, a każdorazowa zmiana wprowadzona do projektu scalenia wymaga ponownego wytyczenia i okazania na gruncie. Granice przypadających jej działek nie były okazywane (współwłaścicielom) na gruncie. Gdyby działki były mierzone na gruncie, to w wypisach działki rzeki nr 823 powinny się znaleźć także inne oznaczenia użytków jak np. grunty pod zabudową, nie tylko wody płynące, a wnioskodawczyni powinna otrzymać wówczas nakaz rozbiórki ściany budynku mieszkalno - gospodarczego wraz z klatką turbinową. O takim fakcie nie została poinformowana, więc uznała, że granice działki jej siedliska graniczącego z działką rzeki zostały nienaruszone. Dodała, że regulacja na odcinku jej zabudowań nie została wykonana do chwili obecnej ze względu na wyjaśnienia dotyczące własności gruntu. Uważa, że wyznaczenie linii brzegowej rzeki powinno nastąpić przed wykonaniem regulacji. Wskazała, że nie wykonywała umocnienia gruntu pod istniejącymi budynkami, zmieniła jedynie drewnianą ścianę młyna na pustak, zaś kamienna część mieszkalna pozostała bez zmian. W jej ocenie nie jest to rozbudowa, gdyż od strony rzeki jest widoczny wysunięty stary, kamienny fundament i wystające ok. 1 m pokrycie dachowe.
W ocenie strony wykonanie decyzji scaleniowej, tj. rozbiórka ściany budynku, usunięcie turbiny i klatki turbinowej, doprowadzi do zniszczenia domu i tym samym siedliska. Nadto zgody na zasiedzenie gruntu pod budynkami nie wyraża Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Ł. twierdząc, że grunt znajduje się wewnątrz linii brzegowej rzeki i jako taki nie podlega zasiedzeniu. Podział działki rzeki nr 823 wykonany został na potrzeby ustalenia linii brzegowej, która przebiega przez środek klatki turbinowej, zaś słupki graniczne (z rzeką) są umieszczone na różnej wysokości, od zatopionych całkowicie w wodzie (pkt 241, 173) do umieszczonego przy ścianie budynku (5 m od koryta rzeki).
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję własną z dnia [...].
Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w O. orzekł o dokonaniu scalenia gruntów wsi W. w gminie B. o ogólnym obszarze 480,71 ha, części gruntów wsi P. o obszarze 5,05 ha i części gruntów wsi M. o obszarze 2,12 ha, zgodnie z projektem scaleniowym sporządzonym i wykazanym na mapie obszaru scalenia oraz w rejestrze szacunkowym gruntów wydzielonych w wyniku scalenia, ze zmianami dotyczącymi wskazanych w decyzji gospodarstw. Podstawę prawną owej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003r., nr 178, poz. 1749 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania tej decyzji, tj. w [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mając na względzie w/w przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów stwierdziło, iż objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] nie pozostaje w sprzeczności z regulacjami tej ustawy.
Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że do scalenia grunty o obszarze 14,25 ha (407,10 jednostek szacunkowych) oznaczone nr działek: 63/1, 63/3, 440, 1019/1, 1197, 1398/1, 1398/3 wnieśli spadkobiercy M. M., tj. Z. M. (ojciec K. G.) i jego siostry. W postępowaniu scaleniowym czynny udział brała K. G. jako spadkobierca Z. M. W wyniku scalenia za w/w działki został wydzielony ekwiwalent w postaci działek nr: 821, 968, 996, 998, 1000, 1029 i 1047 o łącznej powierzchni 14,42 ha (403,90 jedn. szacunkowych). Scaleniem objęte były również działki stanowiące rzekę W., jako "państwowe wody i rowy" będące w zarządzie Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w P. Rejon w O. Po scaleniu oznaczone zostały nr: 823 o pow. 1,82 ha, 997 o pow. 0,05 ha i 1046 o pow. 1,20 ha. Projekt scalenia wsi W. został w dniu 4 października 1990r. okazany wszystkim uczestnikom scalenia. Z ogólnej liczby 253 uczestników scalenia, 241 projekt scalenia przyjęło. Okoliczność, że spadkobiercy M. M., nie zgłosili się, by zapoznać się z projektem scalenia, nie może być podstawą zarzutu, że projekt scalenia nie został okazany uczestnikom scalenia. Podkreślono też, że jeśli po okazaniu projektu scalenia gruntów większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń, projekt scalenia może być zatwierdzony (art. 27 ust. 1 ustawy), a z dniem 7 grudnia 1990r. wszyscy uczestnicy scalenia, zarówno obecni, jak i nieobecni na zebraniu, stali się posiadaczami gruntów wydzielonych im w wyniku scalenia (art. 30 ustawy o scalaniu gruntów)
Nieuzasadniony jest też, zdaniem organu zarzut, że zatwierdzona decyzją scaleniową granica z rzeką przebiega przez należący do strony budynek, bowiem Starosta [...] w piśmie z dnia 12 lutego 2013r. wyjaśnił, iż dane zawarte w mapie numerycznej obrębu W., operat nr [...], sporządzonej w oparciu o dane scalenia gruntów i uzupełnione pomiarem budynku (posesja K. G. nr 73) z 2002r. wg operatu nr [...] z podziału działki nr 968 wskazują, że granica działki nr 968/1 i 823 (rzeka) na odcinku pomiędzy punktami 387 i 269 biegnie częściowo po ścianie budynku mieszkalnego (posesja nr 73). Według pomiaru tego budynku w 1993r., zawartego w operacie nr [...], obrys budynku uległ zmianie (granica pomiędzy działkami nr 823 i 968/1 przebiegała w znacznej odległości od ściany budynku mieszkalnego; posesja nr 73 została rozbudowana). Dodano, że z dokumentacji zawartej w operacie ze wznowienia znaków granicznych nr [...] wynika, iż odszukano kamienie graniczne w punktach nr 271, 270, 269, 272, 11-16. W miejscu nieodnalezionego, lecz wznowionego w oparciu o operat scalenia gruntów, punktu 387 wbito metalowy trzpień.
Odnosząc się do odrębnej kwestii rozgraniczenia gruntów, które są pokryte wodami i ustalenia linii brzegu, organ wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż przez lata przebieg koryta rzeki i jej krawędzie mogą ulec zmianie. Dodano, że rzeka W. została uregulowana, a prace były prowadzone w 2010r. W tej sytuacji linię brzegu stanowią zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych (art. 15 ust. 7 ustawy - Prawo wodne). W konsekwencji powyższego organ stwierdził, że linia brzegowa rzeki W., po dokonaniu jej regulacji, będzie dopiero ustalona, zgodnie z procedurą określoną w ustawie - Prawo wodne, jednak z akt sprawy bezspornie wynika, iż w dniu wydawania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w O. decyzji z dnia [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi W., w gminie B., części gruntów wsi P. i części gruntów wsi M., zostały spełnione przesłanki uprawniające organ do jej wydania. W tej sytuacji nie doszło do rażącego naruszenia prawa.
Powyższą decyzję K. G. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podnosząc zarzut wadliwego wytyczenia i zatwierdzenia granicy zabudowanej nieruchomości graniczącej z rzeką, przez co pozbawiono ją części budynku mieszkalno - gospodarczego wraz z gruntem pod jego zabudową.
W treści skargi podtrzymała argumentacje zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) pozostaje zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz normami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W toku kontroli sądowo administracyjnej, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto, mając na względzie regulację art. 135 p.p.s.a. sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Zasadniczym problemem na tle rozpoznawanej sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...], nr [...], którą zatwierdzono projekt scalenia gruntów wsi W. w gminie B., w części gruntów wsi P. i części gruntów wsi M. dotknięta jest którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., skutkujących jej nieważnością. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. powyższe rozstrzygnięcie pozbawione jest wad, a zatem brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia jego nieważności. Z powyższym stanowiskiem wypada się zgodzić.
Tytułem przypomnienia wyjaśnić trzeba, że będąca przedmiotem kontroli decyzja została podjęta w ramach postępowania nieważnościowego, które jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności konkretnego aktu administracyjnego organ administracji publicznej nie przeprowadza ponownie postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, lecz bada wyłącznie, czy objęty tym postępowaniem akt administracyjny dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 K.p.a. Badanie to odbywa się na gruncie stanu faktycznego i prawnego, który obowiązywał w dacie wydania aktu administracyjnego objętego postępowaniem nieważnościowym.
Przepis art. 156 § 1 K.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1), bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (pkt 3), została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie (pkt 4), była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 5), w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (pkt 6), zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 7).
Odnosząc poczynione wyżej ogólne uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż skarżąca inicjując niniejszą sprawę wnioskiem z 6 lutego 2012r. wskazała, iż decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] dotknięta jest wadą nieważności, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ponieważ wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Powyższa kwalifikowana wadliwość ma miejsce, gdy istnieje podstawa prawna do wydania aktu, a rozstrzygnięcie zawarte w tymże akcie pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których akt został wydany, lub które uprawniały organ do wydania rozstrzygnięcia. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samym akcie od chwili jego wydania, a więc treść decyzji czy postanowienia musi pozostawać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Innymi słowy zachodzi ono wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść wydanego rozstrzygnięcia pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny.
Aby ocenić poprawność zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności wskazać wypada jaki stan prawny w zakresie podziału nieruchomości obowiązywał w dniu wydawania decyzji scaleniowej, a więc [...] Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 1989r., nr 58. poz. 349 ze zm.) stanowiła, iż postępowanie scaleniowe może być wszczęte na wniosek większości właścicieli gospodarstw rolnych, położonych na projektowanym obszarze scalenia, lub na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekracza połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia (art. 3 ust. 2). Uczestnicy scalenia otrzymują grunty o równej wartości szacunkowej w zamian za dotychczas posiadane; za równą wartość szacunkową uważa się również wartość o różnicy nieprzekraczającej 3% (art. 8 ust. 1 ustawy). W wypadkach, gdy ze względów technicznych nie jest możliwe wydzielenie gruntów o równej wartości szacunkowej, stosuje się dopłaty pieniężne (art. 8 ust. 2 ustawy). Ilekroć w ustawie jest mowa o uczestniku scalenia lub wymiany - rozumie się przez to właściciela, bądź samoistnego posiadacza albo zarządcę lub użytkownika gruntu położonego na obszarze scalenia lub wymiany (art. 34 pkt 3 ustawy). Nadto zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy, projekt scalenia gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Projekt scalenia lub wymiany gruntów zatwierdza w drodze decyzji terenowy organ administracji państwowej (art. 27 ust. 3 ustawy w brzmieniu obowiązującym w 1990r. z tym, że od dnia 27 maja 1990r. był to rejonowy organ rządowej administracji ogólnej zgodnie z art. 5 pkt 18 lit. n) ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990r., nr 34, poz. 198). Decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów podaje się do wiadomości przez jej odczytanie na zebraniu uczestników scalenia, a ponadto przez jej wywieszenie na okres 14 dni w lokalach urzędów gmin, na których położone są scalane grunty, oraz na tablicach ogłoszeń we wsiach wchodzących w obszar scalenia (art. 28 ust. 1 ustawy). Z chwilą upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów uważa się za doręczoną wszystkim uczestnikom scalenia (art. 28 ust. 2 ustawy). Zgodnie z art. 29 ustawy, decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia stanowi tytuł do ujawnienia nowego stanu prawnego w księgach wieczystych i podstawę do wprowadzenia uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych im gruntów. Wprowadzenie uczestników scalenia w posiadanie wydzielonych gruntów następuje na zebraniu uczestników scalenia. Za datę objęcia w posiadanie przez uczestników scalenia nowo wydzielonych gruntów uważa się termin zebrania; termin ten jest skuteczny także w stosunku do uczestników scalenia nie biorących udziału w zebraniu (art. 30 ustawy).
Rozważając okoliczności sprawy w kontekście przywołanych przepisów podzielić należy pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] nie pozostaje w sprzeczności z regulacjami wskazanej ustawy.
Spadkobiercy M. M., tj. Z. M. (ojciec K. G.) i jego siostry wnieśli do scalenia grunty o obszarze 14,25 ha (407,10 jednostek szacunkowych), oznaczone nr działek: 63/1, 63/3, 440, 1019/1, 1197, 1398/1, 1398/3. W postępowaniu scaleniowym czynny udział brała K. G., jako spadkobierca Z. M., o czym świadczą jej podpisy na rejestrach szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem oraz wniesione uwagi, zawarte w "kwestionariuszu życzeń", w którym wnosiła: "zostawić w starym stanie - poszerzyć działkę pod J. łąkę o zabraną drogę". W wyniku scalenia za w/w działki został wydzielony ekwiwalent w postaci działek nr: 821, 968, 996, 998, 1000, 1029 i 1047 o łącznej powierzchni 14,42 ha (403,90 jednostek szacunkowych). Scaleniem objęte były również działki stanowiące rzekę W., będące w zarządzie Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w P. Rejon w O.. Po scaleniu oznaczone zostały one nr: 823 o pow. 1,82 ha, 997 o pow. 0,05 ha i 1046 o pow. 1,20 ha. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji z dnia [...], opracowany przez zespół geodetów i prowizorycznie wyznaczony na gruncie projekt scalenia wsi W. został w dniu 4 października 1990r. okazany wszystkim uczestnikom scalenia. Z ogólnej liczby 253 uczestników scalenia, 241 projekt scalenia przyjęło. Spadkobiercy M. M. nie zgłosili się, by zaznajomić się z projektem scalenia, jednakże okoliczność ta w kontekście z art. 23 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, zgodnie z którym określa się proponowane granice wydzielonych gruntów oraz zasady objęcia tych gruntów w posiadanie, nie może być podstawą uznania za zasadny zarzutu, że projekt scalenia nie został okazany uczestnikom scalenia. Jak wynika z akt sprawy po okazaniu projektu scalenia gruntów większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń, przez co projekt scalenia mógł zostać zatwierdzony (art. 27 ust. 1ustawy). Nadto protokolarne wprowadzenie uczestników scalenia w posiadanie gruntów wydzielonych im w wyniku scalenia na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...], nastąpiło w dniu [...] na zwołanym zebraniu uczestników scalenia gruntów wsi W., co potwierdza sporządzony na tę okoliczność protokół. W protokole tym wskazano, iż przedstawiciel Urzędu Rejonowego w O. odczytał warunki objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów oraz ogłosił zebranym, iż z dniem [...], a wszyscy uczestnicy scalenia, zarówno obecni, jak i nieobecni na zebraniu, stali się posiadaczami gruntów wydzielonych im w wyniku scalenia. Powyższe znajdowało umocowanie prawne w treści art. 30 ustawy o scalaniu gruntów, zgodnie z którym za datę objęcia w posiadanie przez uczestników scalenia nowo wydzielonych gruntów uważa się termin zebrania; termin ten jest skuteczny także w stosunku do uczestników scalenia nie biorących udziału w zebraniu.
Wobec powyższego podzielić należy pogląd Kolegium, iż bezpodstawne są zarzuty K. G., iż nikt nie wprowadził uczestników scalenia na grunt, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności kwestionowanej decyzji o scaleniu gruntów, w odniesieniu do działek stanowiących obecnie jej własność a graniczących z rzeką W., gdyż przywołane przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów dla skuteczności podejmowanych w tym postępowaniu czynności nie wymagają osobistego udziału wszystkich uczestników scalenia.
Nieuzasadniony jest także, jak słusznie zauważył organ, zarzut, że zatwierdzona decyzją scaleniową granica z rzeką przebiega przez należący do skarżącej budynek. Wskazać bowiem należy, iż z pisma Starosty [...] z dnia [...] wynika, iż dane zawarte w mapie numerycznej obrębu W., sporządzonej w oparciu o dane scalenia gruntów i uzupełnione pomiarem budynku na posesji skarżącej z 2002r. wskazują, że granica działki nr 968/1 i 823 (rzeka) na odcinku pomiędzy punktami 387 i 269 biegnie częściowo po ścianie budynku mieszkalnego (posesja nr 73). Dodać należy, że według pomiaru tego budynku w 1993r., zawartego w operacie nr [...], obrys budynku uległ zmianie, bowiem granica pomiędzy działkami nr 823 i 968/1 przebiegała w znacznej odległości od ściany budynku mieszkalnego, a posesja nr 73 została rozbudowana. Nadto w 2010r., w oparciu o operat techniczny scalenia gruntów obrębu W. nr [...] dokonano wznowienia granic działki nr 823, a o czynnościach wznowienia znaków granicznych zostały zawiadomione zainteresowane strony. Poza tym z dokumentacji zawartej w operacie ze wznowienia znaków granicznych nr [...] jak wskazał organ wynika, iż odszukano kamienie graniczne w punktach nr 271, 270, 269, 272, 11-16, a w miejscu nieodnalezionego, lecz wznowionego w oparciu o operat scalenia gruntów punktu 387, wbito metalowy trzpień.
Natomiast kwestię rozgraniczenia gruntów, które są pokryte wodami i ustalenia linii brzegu, jak zasadnie zauważyło Kolegium, reguluje ustawa z dnia 18 lipca 2001r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012r. poz. 145 ze zm.). Podzielić w tym miejscu należy zapatrywanie organu, iż przez lata przebieg koryta rzeki i jej krawędzie mogły ulec zmianie. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 17 ust. 1 ustawy, jeżeli śródlądowa woda powierzchniowo płynąca zajmie trwale, w sposób naturalny, grunt niestanowiący własności właściciela wody, grunt ten staje się własnością właściciela wody. Z ustaleń organu wynika, że rzeka W. została uregulowana, a prace były prowadzone w 2010r., co potwierdza skarżąca w swoim wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji scaleniowej. W tej sytuacji uznać należy za organem, iż linię brzegu stanowią zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych (art. 15 ust. 7 ustawy - Prawo wodne). Natomiast ustalenie linii brzegu pomiędzy działkami stanowiącymi wody rzeki W. w obrębie W. a działkami przyległymi, wśród których wymienione są stanowiące obecnie własność K. G., nastąpi na podstawie art. 15 ustawy — Prawo wodne, o co wystąpił do Starosty [...], Zastępca Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Ł., działając w imieniu Marszałka Województwa [...]. Powyższe nie może mieć jednak wpływu na treść kontrolowanego rozstrzygnięcia. W tej sytuacji nie doszło do rażącego naruszenia prawa. W tym kontekście chybiony jest również, zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzut naruszenia przepis § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości, nieobowiązujący w dniu wydania decyzji zatwierdzającej projekt scalenia.
Poprawnie wywodzi zatem organ, iż skarżąca nie podniosła argumentów, które uzasadniałyby konieczność wyeliminowania z obrotu kwestionowanej przez nią decyzji. Uznać wobec tego należy, iż w dniu wydawania przez Kierownika Urzędu Rejonowego w O. decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, zostały spełnione przesłanki uprawniające organ do jej wydania. W tej sytuacji nie doszło do rażącego naruszenia prawa.
W konsekwencji, zasadnie organ nie dopatrzył się w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] wad, świadczących o jej sprzeczności z prawem. Brak owej wadliwości odnosi się nie tylko do przesłanki rażącego naruszenia prawa lecz rozciąga się także na pozostałe, uregulowane w przepisie art. 156 § 1 K.p.a., podstawy stwierdzenia nieważności. Tym samym brak było powodów do uwzględnienia przez organ wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.
Z tych też względów skargę jako bezzasadną należało oddalić (art. 151 p.p.s.a.).
A. P.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło