II SA/Łd 745/15

Dnia 17 maja 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II- Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat P.B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi W.N. i C.N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego samowolnie zrealizowanych robót budowlanych postanawia: oddalić wniosek lf II SA/Łd 745/15 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 12 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W.N. i C.N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego samowolnie zrealizowanych robót budowlanych. Odpis wyroku z uzasadnieniem ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżących – adwokat P.B. – odebrała w dniu 17 marca 2016 r. W dniu 6 maja 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęło pismo adwokat P.B. z wnioskiem o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, tj. wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 lutego 2016 r. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Negatywna ocena zasadności wniosku o przyznanie wynagrodzenia adwokatowi ustanowionemu z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynika z faktu, że opinia ta złożona została po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W myśl art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2015 r., poz. 615 ze zm.) koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Tak więc wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a. dotyczy tylko pomocy "udzielonej" (por. m.in. postanowienie SN z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 15/2005). Dodatkowo musi to być pomoc "faktycznie udzielona" (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04). Zatem w przypadku opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia sporządzanej w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu o faktycznym udzieleniu pomocy prawnej nie może świadczyć jedynie sam fakt sporządzenia opinii prawnej i doręczenia jej mocodawcy. Mocodawca bowiem winien zostać poinformowany o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia w takim terminie, który umożliwiłby mu, po uprzednim wypowiedzeniu pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi, ewentualne powierzenie sprawy celem wniesienia środka zaskarżenia innemu profesjonalnemu pełnomocnikowi. Jedynie takie zachowanie, ze względu na to, że nie pogarsza sytuacji procesowej mocodawcy, świadczy o faktycznym udzieleniu pomocy prawnej. Z jednej strony bowiem ostrzegając mocodawcę o bezzasadności wnoszenia środka zaskarżenia pełnomocnik stara się chronić go przed ponoszeniem zbędnych kosztów, a z drugiej nie zamykając mu drogi do wniesienia środka zaskarżenia zapewnia realną możliwość wyboru decyzji odnośnie do ewentualnego wniesienia środka zaskarżenia. Wskazać tutaj można jeszcze dodatkowo na treść art. 5 ustawy – Prawo o adwokaturze, zawierającej rotę ślubowania, który stanowi o wypełnianiu obowiązków adwokackich "gorliwie, sumienie i zgodnie z przepisami prawa" oraz o kierowaniu się "zasadami godności, uczciwości, słuszności i sprawiedliwości społecznej". Z kolei w Zbiorze Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeks Etyki Adwokackiej), uchwalonym przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 10 października 1998 r. uchwałą Nr 2/XVIII/98 stanowi się w § 57, że "Jeżeli adwokat uzna, że wniesienie środka odwoławczego w prowadzonej przez niego sprawie z wyboru lub z urzędu jest bezzasadne, a klient z tym stanowiskiem się nie zgadza, powinien bez zbędnej zwłoki wypowiedzieć pełnomocnictwo lub powiadomić organ ustanawiający. Dotyczy to również kasacji i skargi konstytucyjnej". Wypowiedzenie pełnomocnictwa, czy poinformowanie mocodawcy o odmowie sporządzenia środka zaskarżenia w takim terminie, który umożliwi mocodawcy po uprzednim wypowiedzeniu pełnomocnictwa powierzenie sprawy celem wniesienie środka zaskarżenia innemu podmiotowi, daje szanse na realizację przez stronę prawa do sądu i podjęcia decyzji o dalszych losach prowadzonego postępowania. Taka staranność towarzysząca informowaniu mocodawcy o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia musi towarzyszyć adwokatowi zarówno podczas świadczenia pomocy prawnej z wyboru, jak i z urzędu. Składana w ramach pomocy prawnej świadczonej z urzędu opinia prawna o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia nie jest bowiem niczym innym, jak sformalizowaną postacią informacji udzielanej mocodawcy co do zasadności wniesienia środka zaskarżenia, którą ustnie udzielić może pełnomocnik mocodawcy w ramach pomocy prawnej świadczonej z wyboru (por. SN z dnia 16 marca 2000 r., I PZ 86/99). W niniejszej sprawie odpis wyroku z uzasadnieniem doręczony został pełnomocnikowi skarżących w dniu 17 marca 2016 r. Termin wniesienia skargi kasacyjnej upływał zatem w dniu 18 kwietnia 2016 r. (dni 16-17 kwietnia 2016 r. były ustawowo wolne od pracy). Pełnomocnik z urzędu skarżących opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej złożyła dopiero w dniu 6 maja 2016 r. (data stempla pocztowego na przesyłce nadanej listem poleconym). W ocenie referendarza sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, mimo że przepisy p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r. nie określały terminu do złożenia przedmiotowej opinii, nie może być uznane za faktyczne udzielenie pomocy prawnej. Uniemożliwiło to bowiem skarżącym skorzystanie w ramach przyznanego im prawa pomocy z usług innego profesjonalnego pełnomocnika, który ewentualnie zobowiązałby się do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Zaprezentowane stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 18 grudnia 2008 r., I OZ 910/08 sąd ten stwierdził m.in., że za niewątpliwą uznać trzeba okoliczność, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej winna być sporządzona i przedstawiona stronie niezwłocznie, tak aby umożliwić jej podjęcie ewentualnych czynności prowadzących do zabezpieczenia jej praw i możliwości dochodzenia ich przed sądem. Opinia o jakiej mowa powyżej powinna być sporządzona najdalej w terminie odpowiadającym terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Wobec powyższego, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu. lf