II SA/Łd 746/11

Dnia 27 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant st. sekr. sąd. Nina Krzemieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2011 roku przy udziale --- sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...]. II SA/Łd 746/11 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 2 pkt 2 lit. a), art. 3 ust. 1 i art. 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U.Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) - dalej ustawa o świadczeniu pieniężnym, przyznał L.M. uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej w okresie od marca 1944 r. do sierpnia 1944 r. i odmówił przyznania uprawnienia do świadczenia za okres od września 1944 r. W dniu 22 marca 2010 r. L.M. wniósł o doliczenie do okresu pozostawania na deportacji miesięcy od kwietnia 1942 r. do lutego 1944 r. i od września 1944 r. do maja 1945 r. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa i art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym, odmówił L.M. uchylenia decyzji własnej z dnia [...]. We wniosku z dnia 27 lipca 2010 r. L.M. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy, ponownie podając, że jego deportacja miała miejsce 4 kwietnia 1942 r. W dniu 26 sierpnia 2010 r. strona złożyła kserokopię ankiety Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nr [...], wypełnioną w dniu 23 listopada 1945 r., dotyczącą ojca L.M., który był deportowany do pracy przymusowej wraz z rodziną. W złożonej kopii ankiety w rubryce nr 10 "data wyjazdu z Polski, przyczyny, okoliczności" znalazł się wpis "12 III 1943 przymusowo wywieziony do Francji". Składana przez L.M. we wcześniejszych etapach postępowania kopia ankiety zawierała wpis odmiennej treści "12 III 1944 przymusowo wywieziony do Francji", co było jedną z przyczyn uznania okresu deportacji od marca 1944 r. W kopii ankiety złożonej w dniu 26 sierpnia 2010 r. dało się zauważyć, że ostatnia cyfra daty rocznej została przerobiona – z 4 (1944) na 3 (1943). Z uzyskanej bezpośrednio z Archiwum Akt Nowych uwierzytelnionej kopii ankiety wynikało jednak, że jako datę deportacji wskazano w niej 12 marca 1944 r. Archiwum poinformowało również, że nie posiada innych dokumentów dotyczących przymusowego wywiezienia ojca L.M. Analogicznie – na kopii archiwalnej karty ewidencyjnej z dnia 25 października 1947 r. złożonej przez L.M. w dniu 26 sierpnia 2010 r. w rubryce 10 "Data wyjazdu z Polski, przyczyny, okoliczności" widnieje "12.3.43 przym. do Francji", podczas gdy w kopii tego dokumentu złożonej wcześniej wpis posiada treść "12.3.1944 przym. do Francji". Analizując złożone dokumenty Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że nastąpiło przerobienie dokumentów, co miało na celu uzyskanie dowodu potwierdzającego rzekomo dłuższy okres deportacji do pracy przymusowej oraz odpowiednio wyższego świadczenia pieniężnego. W konsekwencji, pismem z dnia 20 października 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skierował do Prokuratora Rejonowego W. zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentu, o którym mowa w art. 270 § 1 kk, usiłowaniu popełniania przestępstwa wyłudzenia poświadczenia nieprawdy, o którym mowa w art. 272 kk oraz usiłowaniu popełnienia oszustwa, o którym mowa w art. 286 § kk. Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie z wniosku L.M. o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu organ podał, że z uwagi na fakt, że Prokuratura Rejonowa W. prowadzi postępowanie dotyczące usiłowania popełnienia przestępstwa przez L.M., zasadne stało się zawieszenie postępowania w przedmiocie uprawnienia do świadczenia pieniężnego. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu L.M. wskazał, że ankieta nr [...] dotyczy wyłącznie jego ojca S.M., a Urząd odmawiając przyznania pełnego świadczenia pieniężnego nie uwzględnia innych dokumentów, w tym dokumentów z IPN, świadczących o fakcie wywiezienia całej rodziny w kwietniu 1942 r. Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi L.M. ponownie podniósł, że istnieją wiarygodne dokumenty, które świadczą o tym, że deportacja miała miejsce w dniu 4 kwietnia 1942 r. Odnosząc się do podejrzenia o popełnienie przestępstw skarżący wskazał, że w dniu 13 marca 2011 r. został przesłuchany w Komendzie Miejskiej Policji w S. w charakterze świadka, a nie przestępcy czy oszusta. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność postanowienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], utrzymującego w mocy postanowienie własne z dnia [...] w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie wniosku o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Punkt wyjścia dla rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi treść art. 97 § 1 pkt 4 kpa, stosownie do którego organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Po pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest przy tym od wystąpienia łącznie trzech przesłanek, to jest: 1) postępowanie administracyjne musi być w toku, 2) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, 3) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte (B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 444). Nie może budzić przy tym wątpliwości, że zagadnieniu wstępnemu przypisać należy charakter materialnoprawny. Oznacza to, że dopuszczalność zawieszenia postępowania administracyjnego, na gruncie rozpoznawanej sprawy, wymaga ustalenia istnienia konkretnego przepisu prawa materialnego, który warunkowałby orzeczenie w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego od weryfikacji prawdziwości złożonych oświadczeń bądź dokumentów źródłowych przez organy ścigania. Postępowanie w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego znajduje swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.). Na uwadze należy mieć również postanowienia rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U.Nr 111, poz. 1300). Analiza przepisów mających zastosowanie w sprawie prowadzi jednak do wniosku, że żaden z nich nie uzależnia wydania decyzji administracyjnej od uzyskania "wiążącego stanowiska" prokuratury czy sądu co do wiarygodności przedstawianych przez wnioskodawców dokumentów. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że ustalenie, czy przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, z których wywodzi on prawo do żądania świadczenia pieniężnego, są wiarygodne, leży w gestii organu administracji publicznej, który prowadzi postępowanie administracyjne. Wynika to z ogólnych zasad tego postępowania zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W świetle tych przepisów to organ administracji podejmuje wszelkie działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym zbiera i rozpatruje cały materiał dowodowy. Ponadto zgodnie z art. 107 § 3 kpa organ administracji publicznej w uzasadnieniu decyzji ma obowiązek wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż ocena zebranego materiału dowodowego i przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne mogą być kwestionowane zarówno w trybie administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym. Jeżeli zatem Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, że złożone przez stronę kopie dokumentów nie są wiarygodne, gdyż istnieje przypuszczenie, że zostały one sfałszowane, organ ten powinien odnieść się do żądania strony z uwzględnieniem wniosków wypływających z faktu posługiwania się niewiarygodnymi dokumentami. Na rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej nie ma natomiast wpływu kwestia ewentualnej odpowiedzialności karnej za popełnienie przestępstwa przeciwko dokumentom, gdyż nie stanowi ona przesłanki rozstrzygnięcia w sprawie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Reasumując powyższe rozważania nie sposób jest uznać, iż w sprawie w przedmiocie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego występuje zagadnienie wstępne w postaci ustalenia odpowiedzialności karnej za sfałszowanie dokumentów. Brak jest zatem podstawy prawnej do przyjęcia, że mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym, które uzasadniałoby zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Oznacza to, iż organ administracji publicznej zobowiązany jest do rozpoznania wniosku skarżącego na podstawie samodzielnie ustalonego stanu faktycznego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia bezprzedmiotowe stało się orzekanie w trybie art. 152 p.p.s.a. w sprawie jego wykonania. AG