II SA/Łd 748/16

Dnia 21 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2017 roku sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...], nr [...]. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego na K. H., na L. H. oraz odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na K. H.. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 31 maja 2016 r. A. H. wystąpił o przyznanie świadczenia wychowawczego na dzieci - K. H., K. H. i L. H.. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy B., na podstawie art. 2 pkt 1, pkt 11, art. 4, art. 5, art. 13, art. 18, art. 27 ust. 3 art. 28, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195) oraz Rozporządzenia Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r. poz. 214) w zw. z art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), przyznał świadczenie wychowawcze na K. H. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., świadczenie wychowawcze na L. H. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. oraz odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na K. H.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie została spełniona przesłanka dochodowa pozwalająca przyznać prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 879,95 zł, zaś ustawowe kryterium dochodowe wynosi 800 zł. Jednak ze względu na to, że w rodzinie jest więcej niż jedno dziecko poniżej 18 roku życia, świadczenie wychowawcze przysługuje, na kolejne dzieci, ponieważ kryterium dochodowe decyduje tylko przy ustalaniu prawa do świadczenia na pierwsze dziecko. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. H., do którego przyłączyła się też jego żona A.H., nie zgadzając się z odmową przyznania świadczenia wychowawczego na córkę K. H.. Podniósł, że w lutym 2015 r. utracono dochód z wynajmu pomieszczenia, który wynosił 650 zł miesięcznie i otrzymywany był regularnie przez 2014 r. Wskazał, że dochód ten był opodatkowany w formie ryczałtu ewidencjonowanego, regularnie opłacane były zaliczki na podatek PPE oraz złożył deklarację PIT-28 z tego tytułu. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że wprowadzając definicje dochodu utraconego i uzyskanego ustawodawca ograniczył zakres pojęcia utraty i uzyskania dochodu wskazując enumeratywnie tytuły jego utracenia i uzyskania. Wobec tego inne tytuły nie mogą być brane pod uwagę. Z akt sprawy wynika, że przy ustalaniu dochodu uwzględniono jego utratę spowodowaną nabyciem prawa do urlopu wychowawczego przez A. H.. Wobec tego na dochód rodziny w 2014 r. złożyły się: dochód A. H. w kwocie 63.710,28 zł według danych z systemu Ministerstwa Finansów oraz informacji ZUS o składkach (79.175,20 - składki na ubezpieczenie społeczne 11.949,72 zł - 3.515,20 zł składki na ubezpieczenia zdrowotne), dochód syna skarżącej 3.068,31 zł, kwota 7.137,00 zł osiągnięta z tytułu najmu lokalu. Kolegium podkreśliło, że ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144 poz. 930 ze zm.) reguluje opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym niektórych przychodów (dochodów) osiąganych przez osoby fizyczne m. in. z przychodów z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, jeżeli umowy te nie są zawierane w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Zdaniem Kolegium trafnie uznał zatem organ I instancji, że dochód z najmu lokalu podlega wliczeniu do dochodu, a jego zakończenie nie stanowi utraty dochodu, bowiem nie zostało ujęte w katalogu utraty dochodu określonego w art. 2 pkt 19 ustawy. Kolegium wskazało, że do dochodu za 2014 r. kwalifikującego się do oceny pod kątem spełnienia ustawowego kryterium dochodowego należało przyjąć kwotę 73.915,59 zł (63.710,28 zł dochód skarżącej + 3.068,31 zł dochód syna + 7.137,00 zł najem lokalu). Miesięczny dochód rodziny wyniósł 6.159,63 zł (73.915,59,00 zł : 12 miesięcy), a dochód na osobę stanowił kwotę 879,95 (6159,63 zł : 7 osób). Kwota ta przekracza kwotę określoną w art. 5 ust. 3 ustawy, tj. 800,00 zł uprawniającą do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, zatem organ I instancji zasadnie odmówił przyznania świadczenia na pierwsze dziecko. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego w kwocie 500 zł miesięcznie na córkę K. H. złożył A. H., wnoszą o jej uchylenie w tym zakresie. Strona wskazała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze całkowicie pominęło fakt, iż środki z wynajmu mieszkania otrzymywane w roku 2014 nie powinny być wliczane do dochodu i nie powinny w ogóle stanowić podstawy ustalania dochodu rodziny. Nie można ich co prawda zakwalifikować jako dochodu utraconego, zgodnie z powołanymi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisami, ale równocześnie nie można w ogóle przyjmować tych środków jako dochód. Zdaniem strony zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy, przychody otrzymane z tytułu najmu lokalu nie są dochodem w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, nie powinny więc być uwzględniane w dochodzie rodziny w celu ustalenia świadczeń rodzinnych. Nie jest to również dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym. Strona zarzuciła, że do ustalenia dochodu przyjęto cały przychód uzyskany z tytułu najmu, nie zaś deklarowany dochód z tego tytułu. W związku z zawartą umową, zgodnie z którą najemca prowadził działalność w wynajmowanym lokalu, ponoszono szereg kosztów, które całkowicie pominięto w ustalaniu dochodu z tego tytułu (podatek od działalności w wynajmowanej nieruchomości: 4 x 191,70 zł = 766,80 zł, amortyzacja 12 x 427,83 zł = 5.125,00 zł, odsetki od kredytu 8.945,58 zł, razem 14.837,38 zł). Strona zarzuciła także, że składki ubezpieczeniowe zostały zaniżone w stosunku do rzeczywiście opłaconych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – przywoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. w przedmiocie przyznania A. H. prawa do świadczenia wychowawczego na K. H., L. H. oraz odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na K. H.. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy powołanej ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Z tym, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, tj. od dnia wejścia w życie ustawy (1 kwietnia 2016 roku) do dnia 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tegoż świadczenia, jest rok 2014 (art. 48 ustawy). Należy również wyjaśnić, że przez dochód ustawa rozumie dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy), zaś dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1 – 3; zaś dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 2 i 4 ustawy). Dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 7 ustawy). W przedmiotowej sprawie sporna jest kwestia spełnienia przez skarżącego kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Przeanalizować zatem należało sposób wyliczenia dochodu rodziny skarżącego uzyskanego w 2014 r. Z akt administracyjnych wynika, że rodzina skarżącego składa się z siedmiu osób – skarżącego, żony – A., syna K., córki A., córki K., córki K. i syna L.. Ustalając dochód rodziny skarżącego organ uwzględnił utratę dochodu skarżącego oraz córki A.H.. Do dochodu zaliczył natomiast dochód uzyskany w roku 2014 r. przez syna – K. H. (3 458,40 zł dochód – 390,09 zł składki na ubezpieczenie społeczne = 3068,31 zł), kwotę 7 137 zł z tytułu najmu lokalu oraz dochód uzyskany przez żonę skarżącego wskazany w przedłożonym do akt dokumencie organu rentowego PIT 11A w kwocie 79 175,20 zł, który po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne (11 949,72 zł) i zdrowotne (3 068,31 zł) wyniósł 63 710, 28 zł. Nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowany przez skarżącego sposób wyliczenia przez organ dochodu K.H.. Uwzględnienie natomiast w dochodzie rodziny kwestionowanego dochodu z najmu lokali sąd uznał za prawidłowe. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. W świetle art. 3 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem jest m.in. deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, regulujących opodatkowanie przychodów m.in. z tytułu umowy najmu. Nie sposób zatem pominąć dochodu z najmu lokalu skarżących, stanowiącego niewątpliwie dochód uzyskany w 2014 r. Jego wysokość stanowi przychód pomniejszony o kwotę ryczałtu, ponadto jest zgodna z oświadczeniem żony skarżącego z dnia 11 lipca 2016 r. oraz zeznaniem PIT-28 A. H. za 2014 r. Dochód ten nie był też utracony, bowiem jego utrata nie jest uwzględniona w enumeratywnie wymienionym katalogu dochodów utraconych z art. 2 pkt. 20 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wątpliwości sądu wzbudził natomiast sposób obliczenia dochodu uzyskanego przez żonę skarżącego w 2014 r. Według oświadczenia A. H. na dochód ten składały się zasiłki: chorobowy, opiekuńczy i macierzyński. Przepis art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu zalicza m. in. zasiłki chorobowe określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Co już zostało wspomniane, z przedłożonego do akt dokumentu organu rentowego PIT 11A wynika, że dochód (przychód) uzyskano w kwocie 79 175,20 zł. Od tej kwoty organ odliczył składki na ubezpieczenie społeczne (11 949,72 zł) i zdrowotne (3 068,31 zł), co dało finalnie kwotę 63 710, 28 zł. Z dokumentu PIT 11A wynika jednak także, że organ rentowy pobrał od wskazanej tam kwoty zaliczkę na podatek w wysokości 14 250,00 zł, czego organy nie uwzględniły przy ustalaniu dochodu skarżącej w niniejszej sprawie. Wskazana w formularzu organu rentowego kwota 79 175,20 zł stanowi przychód żony skarżącego, a nie jak uznały organy administracji, dochód uzyskany w 2014 r. Przemawia za tym również informacja zamieszczona w formularzu PIT 11A, według której kwotę przychodu oraz kwotę pobranej przez organ zaliczki na podatek i odprowadzonej przez płatnika należy przenieść do odpowiednich pozycji w zeznaniu podatkowym PIT 36 lub PIT 37. Takiego zeznania zabrakło jednak w niniejszej sprawie. Zdaniem sądu roczne zeznanie podatkowe pozwoliłby jednoznacznie stwierdzić, jaki dochód w 2014 r. uzyskała A. H.. Obliczając dochód żony skarżącego z 2014 r., organ powinien także wyjaśnić, czy dochód ten (i ewentualnie w jakim zakresie) nie jest dochodem utraconym. W aktach sprawy znajduje się bowiem oświadczenie skarżącej z dnia 15 grudnia 2015 r. o treści "W chwili obecnej nie uzyskuję już dochodu ani z tytułu chorobowego, ani opiekuńczego, ani zasiłku macierzyńskiego (...)". Organy nie poczyniły jednak w tej kwestii żadnych ustaleń. Wspomnieć w tym miejscu należy, że przepis art. 2 pkt 19 ustawy określając utratę dochodu przyjmuje, że oznacza ona m.in. utratę zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego. Zgodnie z kolei z art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Materiał zgromadzony do tej pory w sprawie nie pozwala zająć jednoznacznego stanowiska w tym zakresie. Z opisanych wyżej powodów organom administracji zarzucić należy naruszenie przepisów 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe ustalenie dochodu rodziny skarżącego warunkującego przyznanie wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego organy przy obliczeniu dochodu jego rodziny za 2014 r. uwzględnią stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. b.c.