II SA/Łd 749/05

Dnia 5 października 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant: ref.- staż. Agata Brolik - Appel, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi R. C. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Powiatowego w Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz R. C. kwotę złotych 100 (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Łd 749/05 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] znak [...], wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 § 1 i § 3 k.p.a. Starosta Ł. zawiesił z urzędu postępowanie z wniosku R. C. o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa położone we wsi C. gm. Ś.. W dniu 15 maja 2001 r. w przedmiotowej sprawie wydana została decyzja o przyznaniu na rzecz R. C. odszkodowania za w/w nieruchomość. Na skutek złożonych odwołań, decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty Ł. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. R. C. wniósł na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 26 lutego 2004 r. Sąd oddalił skargę. Podczas ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji uznał, że zachodzi konieczność rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego jakim jest w niniejszej sprawie usunięcie niezgodności między stanem ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. W dniu 2 czerwca 1998 r. w księdze wieczystej Nr [...] wpisano jako właściciela działek nr [...] i [...] Skarb Państwa, co dało podstawę Wojewodzie K. do wydania decyzji z dnia [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Ś. z mocy prawa nieodpłatnie własności w/w nieruchomości. Organ I instancji ustalił, że na mocy ugody sądowej zawartej w dniu 23 kwietnia 2001r. o dziale spadku po J. C. i B. C. właścicielem działek nr [...] i [...] jest obecnie R. C.. W tej sytuacji istnieje rozbieżność między wpisem w księdze wieczystej, a stanem prawnym wynikającym z postanowienia sądu. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Właściwą osobą do wystąpienia z takim żądaniem jest w niniejszej sprawie wnioskodawca R. C.. Brak takiego rozstrzygnięcia, w ocenie organu I instancji, uniemożliwia rozpatrzenie kwestii ewentualnego odszkodowania. Pismem z dnia 29 czerwca 2004 r. organ I instancji wezwał R. C. do wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o usunięcia niezgodności w stanie prawnym działek objętych wnioskiem o odszkodowanie. W odpowiedzi R. C. oświadczył, że z powództwem może wystąpić po wypłaceniu mu stosownego odszkodowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. C. zarzucając organom przewlekłość postępowania. Postanowieniem z dnia [...] znak [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. Wojewoda [...] utrzymał postanowienie Starosty Ł. w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy bardzo obszernie przytoczył przebieg postępowania przed organami administracji od wniesienia pierwszego wniosku R. C. o ustalenie odszkodowania z 1995 r. Organ podkreślił, że zasadnicze znaczenie dla ustalenia odszkodowania za przejęte grunty ma w niniejszej sprawie ustalenie, kto w chwili obecnej jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a jest to niemożliwe do czasu usunięcia rozbieżności pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, a stanem prawnym wynikającym z postanowienia o dziale spadku. Wobec powyższego postępowanie w tej sprawie stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. dla postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. C. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Wojewody [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty Ł. Wskazał, że to on jest właścicielem przedmiotowych działek i nie ma potrzeby przeprowadzania postępowania przed sądem powszechnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań u.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 u.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 u.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdzić trzeba, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Przedmiotem rozpoznania jest jedynie rozstrzygnięcie w przedmiocie zawieszenia postępowania. Organy administracji rozstrzygające sprawę zawiesiły postępowanie w momencie, gdy kwestią sporną okazał się tytuł wnioskodawcy do nieruchomości, gdyż zapis w księdze wieczystej wskazuje innego właściciela. Zgodnie z przepisem art.3 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Przeciwko domniemaniu prawa wynikającemu z wpisu w księdze wieczystej nie można powoływać się na domniemanie prawa wynikające z posiadania (art. 4. cytowanej ustawy). Stosowanie do uregulowania zawartego w art. 5. ustawy o księgach wieczystych w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). R. C., występując z wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomości winien wykazać, że jest jej właścicielem. Jest to niezbędne dla wykazania legitymacji czynnej, uprawniającej do wszczęcia postępowania administracyjnego. Na żądającym spoczywa ciężar dowodu w tej mierze w toku całego postępowania. Jednocześnie organ prowadzący postępowanie ocenia wszystkie dowody złożone przez strony i uczestników postępowania oraz dowody, które przeprowadza z urzędu. Trafnie organy wskazały, iż kwestia własności nieruchomości ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia żądania strony. Jednak w sytuacji, w której poza zapisem w księdze wieczystej istnieją inne dowody na tę okoliczność, rolą organu jest dokonanie ich oceny z uwzględnieniem zasad wynikających z cytowanych wyżej przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Niewątpliwie w interesie wnioskodawcy leży bezsporne wykazanie prawa własności. Nie ma jednak podstaw w tej sytuacji do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 §1 pkt.4 k.p.a. w celu wystąpienia do sądu powszechnego o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, zwłaszcza w sytuacji, gdy sam zainteresowany wyraźnie oświadcza, iż z powództwem takim nie wystąpi. Nie jest to bowiem zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt.4 k.p.a. Kwestia prawa własności nieruchomości rzutuje na merytoryczną ocenę żądania R. C., ale podlega ocenie organu w momencie rozstrzygania. Gdyby organ pierwszej instancji, przed wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania udzielił wnioskodawcy do wystąpienia z takim roszczeniem, zapewne nie doszłoby do podjęcia kwestionowanego przez skarżącego postanowienia. Doszło zatem do naruszenia przepisów procesowych w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania (jego zawieszenia), co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego je postanowienia na podstawie art. 145 §1 pkt 1c i art.135 ustawy o p.s.a.