II SA/Łd 75/18

Dnia 8 lutego 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego postanawia 1/ umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2/ odmówić skarżącemu ustanowienia adwokata lf II SA/Łd 75/18 Uzasadnienie T.A. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwoma synami. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia skarżącego i jego żony w łącznej w wysokości 6981,70 zł netto. Skarżący posiada oszczędności w wysokości 29 647,28 zł, dwa samochody osobowe o łącznej wartości ok. 22 000 zł oraz przyczepy kampingowe o wartości 15 000 zł. Skarżący zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, a wartość zgromadzonych towarów handlowych określił na 51 726,04 zł. Wskazując na stałe miesięczne wydatki, skarżący stwierdził, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Oświadczył również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Problematyka zwolnienia od kosztów sądowych uregulowana jest w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a. W art. 239 tego aktu określony został krąg podmiotów podlegających zwolnieniu od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie z pkt 1 lit. a) powołanego przepisu, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest świadczenie wychowawcze. Stąd też spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. a) wskazywanej ustawy, a skarżący z mocy ustawy korzysta już ze zwolnienia od konieczności ich poniesienia. Z tego też względu postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu jako zbędne. Z kolei w myśl art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego za zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do przepisów art. 243 § 1 i art. 246 § 1 ww. ustawy osobie fizycznej przyznaje się, na jej wniosek, prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Zgodnie zaś z art. 245 § 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. tylko ustanowienie adwokata. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uczynił zadość tym wymaganiom. Okolicznością determinującą negatywne rozpatrzenie wniosku skarżącego jest fakt posiadania przez niego zasobów pieniężnych w kwocie prawie 30 000 zł. Posiadanie tak znacznych środków finansowych pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na wynajęcie we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika. Tym bardziej, że oprócz posiadania oszczędności, skarżący posiada także wysoki dochód (ponad 6000 zł netto), a także znaczny majątek ruchomy (dwa samochody osobowe, przyczepy kampingowe, zgromadzone towary handlowe). Trudno zatem uznać, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie będzie się dla wnioskodawcy wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 oraz art. 249a w zw. z art. 239 pkt 1 lit. a) i art. 262 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. lf