II SA/Łd 76/05

Dnia 6 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi T. O. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza na rzecz T. O. od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatan- tów i Osób Represjonowanych kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...], Nr [...] stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...], Nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją datowaną na dzień [...], utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzją z dnia [...], Nr [...] o pozbawieniu T. O. uprawnień kombatanckich. Decyzja z dnia [...] została doręczona T. O. w dniu [...]. W piśmie z dnia [...] zatytułowanym "zażalenie" T. O. wyraził swoje niezadowolenie z treści decyzji z dnia [...], gdyż do służby wojskowej został powołany przymusowo. Prosi więc o ponowną odpowiedź, dołączając informację, iż w dniu [...] złożył przysięgę przed Komendantem Obwodu s. – por. W. B. z AK. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W motywach organ podał, iż T. O. został pouczony o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji w przypadku jej niezgodności z prawem. Strona jednak złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zamiast wnieść skargę do sądu administracyjnego. Zatem organ stwierdził niedopuszczalność wniesienia takiego środka zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie T. O. powołał argumenty merytoryczne skierowane przeciwko decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż podane w skardze. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz dokonuje jedynie oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do przyznania uprawnień kombatanckich dla skarżącego. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla to postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadząc postępowanie weryfikacyjne związany jest ogólnymi regułami postępowania administracyjnego. W szczególności, organ stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ ma obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ czuwa nad tym, aby strony i inne osoby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Pogląd taki znajduje uzasadnienie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, Lex Nr 81741; wyrok NSA z dnia 5 maja 1999 r., V SA 1568/98, nie publ.; wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r., V SA 397/93, ONSA 1995/3/143). Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego to również ustalenie treści żądania strony. Jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony uwzględniając przy tym wiek, stan zdrowia i sytuację życiową strony (por. np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., V SA 552/01, Lex Nr 84484; wyrok NSA z dnia 24 lipca 2001 r., IV SA 1091/99, Lex Nr 78924; wyrok NSA z dnia 26 listopada 1999 r., I SA/Łd 1592/97, Lex Nr 40547; wyrok NSA z dnia 17 marca 1995 r., III SA 1054/94, Mon.Pod. 1995/9/278; wyrok NSA z dnia 18 lutego 1994 r., SA/Wr 1587/93, nie publ.; wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1994 r., SA/Po 2889/93, nie publ.; wyrok z dnia 23 kwietnia 1993 r., SA/Kr 2342/92, nie publ.; wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1992 r., SA/Gd 1806/92, nie publ.; wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 1986 r., SA/Ka 22/86, GAP 1988/11/45; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729/84, ONSA 1984/2/117). Na podkreślenie zasługuje również to, iż kombatanci to osoby starsze, często chore, co dalej znaczy, że nie zawsze potrafią w sposób jednoznaczny, wyraźny i zrozumiały formułować swoje wnioski i stanowiska w sprawie. Potwierdzenie tezy o konieczności szczególnego czuwania nad interesem strony będącej kombatantem, znajduje się m. in. w wyroku SN z dnia 4 lipca 2003 r. (III RN 173/02, nie publ.), w wyroku NSA z dnia 31 lipca 2001 r. (V SA 3431/00, ONSA 2002/3/131) i w wyroku NSA z dnia 30 stycznia 2001 r. (V SA 905/00, nie publ.). Przechodząc od ogólnych rozważań na grunt rozpatrywanej sprawy skład orzekający stwierdził, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył przepisy procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wyjaśnił, zdaniem Sądu, rzeczywistych intencji strony. T. O. w piśmie z dnia [...] wyraził swoje niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia organu zawartego w decyzji z dnia [...]. Pismo to, w ocenie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, stanowiło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tymczasem, w ocenie Sądu, pismo to stanowiło skargę do sądu administracyjnego na decyzję utrzymującą w mocy decyzję pozbawiającą T. O. uprawnień kombatanckich. Sąd doszedł do takiego wniosku po analizie treści przedmiotowego pisma (niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia) i po tym, że pismo to zostało złożone w terminie do wniesienia skargi do sądu. Mimo iż pismo zostało zatytułowane "zażalenie", stanowiło ono skargę. Pismo strony należy rozpatrywać zgodnie z jego treścią, nie zaś nazwą czy formą zewnętrzną (por. np. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2001 r., II SA/Gd 315/00, Lex Nr 76101; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1999 r., I SA/Lu 450/98, Lex Nr 39703; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 1996 r., SA/Ka 2552/95, Lex Nr 28970; wyrok SN z dnia 20 czerwca 1996 r., III ARN 14/96, OSNP 1997/2/16; wyrok NSA z dnia 10 listopada 1995 r., SA/Gd 2442/94, Lex Nr 27049; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 1988 r., SA/Wr 815/87, ONSA 1988/1/31). W konkluzji należy podać, iż jeżeli Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych miał wątpliwości co do ostatecznych intencji strony, mógł wezwać stronę do określenia charakteru pisma. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż z uwagi na ograniczoną kognicję sądu (w sprawie jedynie do zbadania kwestii dopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie mogły stanowić one zainteresowania składu orzekającego. Jednakże wszystkie zarzuty merytoryczne skierowane przeciwko decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] będą rozpatrywane wówczas, gdy będzie merytorycznie badana skarga na tę decyzję. Reasumując, Sąd dopatrzył się naruszenia przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie regulacji art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie wpisu Sąd orzekł na mocy art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.