II SA/Łd 76/15

Dnia 8 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2015 roku sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania P. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.) w związku z art. 1, art. 2 ust. 2 pkt 2, art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567 ze zm. - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] orzekającą o odmowie prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od 15 maja 2014 r. Jak wynika z akt sprawy, P. S. wystąpił o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna. Na podstawie zgromadzonych dokumentów organ ustalił, iż wnioskodawca jest uprawniony do zasiłku stałego w okresie od 1 sierpnia 2013 r. do dnia 26 lipca 2015 r. Wobec powyższego, decyzją z dnia [...] odmówił prawa do zasiłku dla opiekuna. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy, zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Z kolei przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W odwołaniu od decyzji organu I instancji P. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od 15 maja 2014 r. lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania podkreślił, iż miał przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką D. S.. W odniesieniu zaś do zasiłku stałego wyjaśnił, że musiał o niego wystąpić ponieważ do chwili obecnej pozostawał by bez żadnych środków do życia. Jednocześnie w piśmie stanowiącym załącznik do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna wskazał, że gdy otrzyma decyzję pozytywną zrezygnuje z prawa do zasiłku stałego. Ponadto powinien otrzymać wyrównanie za okres gdy nie otrzymywał zasiłku dla opiekuna lub równoważnego specjalnego zasiłku opiekuńczego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością zasiłku stałego a wysokością świadczenia, o które wystąpił w przedmiotowym postępowaniu. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium przytaczając brzmienie szeregu przepisów prawa materialnego wywiodło, iż warunkiem uzyskania prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od 15 maja 2014 r. jest spełnienie łącznie przesłanek: 1. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawca utracił z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557); 2. osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; 3. osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku dla opiekuna musi złożyć wniosek nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (art. 5 ust. 1). Jak wynika z dokumentów niniejszej sprawy, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] przyznał stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad D. S. na okres od dnia 1 lipca 2011 r. na czas nieokreślony. Prawo to wygasło z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z dniem 1 lipca 2013 r. Strona w dniu 9 września 2014 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od dnia 15 maja 2014 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 8 listopada 2010 r. na stałe ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji (orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2011 r.). Nadto w piśmie złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, strona podała, "Korzystam z zasiłku stałego MOPS zobowiązuję się zrezygnować od miesiąca przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego (świadczenia pielęgnacyjnego (...)". Nadto, przeprowadzony przez pracownika socjalnego w dniu 9 października 2014 r. wywiad środowiskowy potwierdził, że strona sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką i pobiera zasiłek w wysokości 418,95zł. Reasumując, Kolegium stwierdziło, iż strona pobiera zasiłek stały, a okoliczność ta stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Dodał, iż przyznanie zasiłku dla opiekuna w oparciu o normy zawarte w ustawie o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Przesłanki warunkujące prawo do zasiłku dla opiekunów określone zostały przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Zatem ani organ I instancji, ani też orzekające w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie są władne do przyznania zasiłku dla opiekuna wbrew obowiązującym regulacjom. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P. S. zarzucił naruszenie art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię w następstwie której organ administracji uznał, iż nie przysługuje mu prawo do zasiłku; art. 2 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie i naruszenie przewidzianej tym przepisem zasady zaufania do państwa i prawa oraz zasady ochrony praw nabytych. Nadto naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności oraz poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu podkreślił, iż po utracie świadczenia, z dniem 1 lipca 2013 r., wystąpił do MOPS celem uzyskania zasiłku, co związane było z brakiem środków finansowych i trudną sytuacją życiową, w której to skarżący nagle się znalazł. Tym bardziej, iż z uwagi na opiekę nad matką nie mógł podjąć zatrudnienia. Jednocześnie skarżący nie został poinformowany jaki prawny skutek będzie miało przyznanie zasiłku stałego zamiast na przykład okresowego w jego sytuacji prawnej. Podkreślił, co organ administracyjny zauważył w treści decyzji, że złożył oświadczenie, iż zrezygnuje z zasiłku po uzyskaniu prawa do zasiłku dla opiekuna. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego mógł uzyskać prawo do przedmiotowego świadczenia w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością tego świadczenia a wysokością prawa do zasiłku, w pełnej wysokości za cały zaskarżony okres z obowiązkiem zwrotu zasiłku uzyskanego z MOPS lub w pełnej wysokości po dacie rezygnacji z zasiłku stałego z MOPS. Skarżący zaś znalazł się w sytuacji, w której pomimo stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów przez Trybunał Konstytucyjny i wejścia w życie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów nie może skorzystać z przyznanego mu świadczenia tylko dlatego, że zgodnie z obowiązującym prawem wystąpił o przyznanie zasiłku stałego, by mieć jakiekolwiek środki do życia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 8 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte w żadnej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Badając zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postepowania, które uzasadniałyby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy strona skarżąca spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie zasiłku dla opiekuna. Co za tym, czy prawidłowo wywodzi organ, iż wobec ustalenia, że skarżący pobiera zasiłek stały zaistniała przesłanka negatywna do pozytywnego załatwienia sprawy. Lektura akt administracyjnych sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, iż w ustalonym stanie faktycznym i w świetle obowiązujących przepisów prawa organ administracji nie mógł uwzględnić wniosku strony skarżącej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Z kolei stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje: - za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. (pkt 1); - od dnia wejścia w życie ustawy (15 maja 2014r.), jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012r. (pkt 2). Warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dla istoty niniejszej sprawy ważny jest ust. 5 art. 17 ustawy świadczeniach rodzinnych, gdzie ustawodawca wskazał negatywne przesłanki uniemożliwiające przyznanie świadczenia, wśród nich m.in. ustalenie, iż osoba sprawująca opiekę pobiera zasiłek stały. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, jak wynika z ustalonego w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy stanu faktycznego skarżący uzyskał prawo do zasiłku stałego na okres od dnia 1 sierpnia 2013 r. do dnia 26 lipca 2015 r. Wprawdzie w dokumentach brak decyzji orzekającej o przyznaniu zasiłku stałego ale ustalenia tego nie kwestionuje strona skarżąca, także w zakresie okresu na jaki został przyznany, wręcz przeciwnie wielokrotnie potwierdza ten fakt. Z wnioskiem o ustalenie świadczenia dla opiekuna skarżący wystąpił w dniu 9 września 2014 r. jednakże w świetle brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie budzi wątpliwości, że skarżący nie spełnia ustawowych warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić trzeba, iż z uwagi na jednoznaczne brzmienie powołanego przepisu bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje zaprezentowana w skardze argumentacja. Sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności ze stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w dacie rozpatrywania przez Kolegium odwołania skarżący nadal pobierał zasiłek stały, bez wpływu zaś na ocenę stanu faktycznego i prawnego ma deklaracja skarżącego, iż w przypadku uzyskania świadczenia dla opiekuna zrezygnuje z zasiłku stałego. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej pozostają także motywy, jakimi kierował się skarżący, składając wniosek o przyznanie zasiłku stałego oraz kwestie związane z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Reasumując, zdaniem Sądu w tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym słusznie organy obu instancji uznały, że w rozpoznanej sprawie zaistniała negatywna przesłanka wykluczająca możliwość nabycia przez stronę skarżącą uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego na wnioskowany okres. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika wyznaczonego z urzędu orzeczono w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 461). LS