II SA/Łd 760/04

Dnia 12 kwietnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Asesor WSA Ewa Alberciak (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Łd 760/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z upoważnienia Starosty P. orzekł o uchyleniu decyzji Nr [...] kwalifikującej J. P. do Domu Pomocy Społecznej w P.. Jako podstawę prawną powyższej decyzji wskazał art. 43 ust. 2 a oraz art. 10 ust. 2 pkt 5a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.). W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie art. 55 e ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wydana została decyzja, w której zakwalifikowano J. P. do domu pomocy społecznej, ustalając czas oczekiwania na przyjęcie i miejsce na liście osób oczekujących. W związku ze zmianą ustawy o pomocy społecznej, w myśl art. 10 ust. 2 pkt 5a i art. 35 ust. 5 – decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takim domu wydaje właściwy organ gminy. Od powyższej decyzji odwołał się J. P. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. umorzyło postępowanie odwoławcze. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazało art. 138 § l pkt 3 w związku z art. 105 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98, póz. 1071 z 2000 r. z późn. zm.), art. l ust. l ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. Nr 79 z 2001 r., poz. 856 z późn. zm.), art. 149 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło, że zgodnie z art. 149 ust. l wyżej wymienionej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 z późn. zm.) z wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8 niniejszej ustawy. Ponadto Kolegium wskazało, że przepisem art. 138 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99 póz. 1001) wprowadzono zmiany do ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i dotychczasowy art. 149 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej otrzymał nowe brzmienie stanowiąc, iż decyzje przyznające świadczenia na podstawie art. 16, 17, 18, 21 oraz 31 ust. 6-10 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej realizuje się według przepisów dotychczasowych przez czas na jaki te decyzje zostały wydane nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2004 r. Organ odwoławczy stwierdził, że wobec powyższego wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej z wyjątkiem: decyzji przyznających macierzyński zasiłek okresowy i macierzyński zasiłek jednorazowy, decyzji przyznającej pomoc w formie jednego gorącego posiłku dziennie, decyzji przyznających usługi opiekuńcze, decyzji określającej zakres usług opiekuńczych i decyzji przyznającej specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone zarówno w miejscu zamieszkania, jak również w ośrodkach wsparcia i innych placówkach, decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej, decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, decyzji przyznających pomoc na usamodzielnienie na podstawie art. 33 p ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r., zezwoleń i zezwoleń warunkowych na prowadzenie domu pomocy społecznej. W związku z powyższym wszystkie inne decyzje wydane przez organ I instancji, a dotyczące świadczeń, które nie są wymienione w powołanych powyżej przepisach wygasają z mocy prawa. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. decyzja organu I instancji z dnia [...] Nr [...] kwalifikująca J. P. do Domu Pomocy Społecznej dla osób starych, ul. A 86 w P., jako nieuwzględniona w katalogu decyzji pozostających w obrocie prawnym, wygasła z mocy prawa. Kolegium wyjaśniło, iż postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak przedmiotu sporu. Zgodnie z art. 105 § l k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi powołany przepis oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawy. Z bezprzedmiotowością mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Organ wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania może powstać na skutek faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych takich jak śmierć osoby fizycznej, ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej, uchylenie podstaw prawnych do działania administracji publicznej w formach władczych w określonych sprawach. Zdaniem SKO w Ł. zmiana w stanie prawnym może wywołać skutek w postaci bezprzedmiotowości postępowania i taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Decyzja nr [...] jest decyzją kwalifikującą na okres oczekiwania na miejsce w domu pomocy społecznej, nie jest decyzją o skierowaniu czy umieszczeniu w domu pomocy społecznej i z dniem l maja 2004 r. decyzja ta wygasła z mocy prawa – art. 149 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że skoro wygasła z mocy prawa decyzja organu l instancji z dnia [...] nr [...], to nie może ono rozpatrzyć odwołania od takiej decyzji, ponieważ została ona wyeliminowana z obrotu prawnego, a zatem brak jest elementu stosunku materialnoprawnego wiążącego zarówno stronę, jak również organ I instancji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podniósł, iż mimo upływu okresu oczekiwania na przyjęcie do domu opieki, nie został przyjęty, ale otrzymał decyzję o utracie prawa otrzymania takiego miejsca. Skarżący podkreślił, iż czuje się pokrzywdzony i uważa, że postąpiono w stosunku do niego nieuczciwie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniosło, iż względy wyłącznie formalno – prawne obligowały je do umorzenia postępowania odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. l cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § l wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: l/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, 21 stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi stwierdzić należy, że w ocenie Sądu skargę należało uwzględnić z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. orzekające o umorzeniu postępowania odwoławczego dotyczącego decyzji uchylającej decyzję o zakwalifikowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej i ustalającego przewidywany czas oczekiwania na miejsce w nim na 2003 r., z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania to brak przedmiotu postępowania rozumianego jako konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy zauważyć, iż postępowanie odwoławcze dotyczyło decyzji z dnia [...] [...] uchylającej decyzję z dnia [...] o zakwalifikowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrując odwołanie skarżącego od decyzji z dnia [...] umorzyło postępowanie odwoławcze z uwagi na bezprzedmiotowość tego postępowania stwierdzając, iż decyzja z dnia [...] o zakwalifikowaniu do domu pomocy społecznej nie jest decyzją o skierowaniu do domu pomocy społecznej, a skoro wygasła z mocy prawa, to tym samym Kolegium nie może rozpatrzyć odwołania od niej. W tym miejscu przede wszystkim należy zauważyć, iż odwołanie skarżącego dotyczyło decyzji z dnia [...], a nie decyzji z dnia [...], jak podaje błędnie organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji. Nie ulega jednak wątpliwości, iż w dacie orzekania przez organ odwoławczy obowiązywał art. 149 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zgodnie z którym z dniem wejścia w życie ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), z wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8 niniejszej ustawy. Z treści ust. 3 tegoż art. wynika, że zachowują moc decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzje o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. W konsekwencji powyższego należy uznać, że organ II instancji nieprawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, bowiem ust. 3 art. 149 cyt ustawy o pomocy społecznej był podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia w odniesieniu do decyzji o uchyleniu decyzji o zakwalifikowaniu do domu pomocy społecznej i ustaleniu czasu oczekiwania na miejsce w nim, która niewątpliwie jest decyzją o skierowaniu do domu pomocy społecznej, a zatem zachowuje moc. Zakwalifikowanie i skierowanie do domu pomocy społecznej, to w ocenie Sądu tożsame pojęcia, co potwierdził również na rozprawie pełnomocnik organu. Sąd nie odnosi się w uzasadnieniu do merytorycznych zarzutów skarżącego dotyczących decyzji o uchyleniu decyzji o zakwalifikowaniu do domu pomocy społecznej, gdyż przedmiotem skargi jest decyzja organu II instancji o umorzeniu postępowania odwoławczego, a wobec tego ocenie Sądu podlegało zaistnienie przesłanek określonych w art. 105 § l k.p.a, do formalnego zakończenia postępowania odwoławczego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy powinien rozpoznać i merytorycznie rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją pierwszoinstancyjną, dokonując szczegółowej analizy zagadnienia skierowania do domu pomocy społecznej na tle przepisów cyt. ustawy o pomocy społecznej. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c) powołanej wyżej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym uchylił zaskarżoną decyzję. Z uwagi na brak przymiotu wykonalności, orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji jest bezprzedmiotowe (art. 152 tej ustawy)