II SA/Łd 761/11

WyrokWSA w Łodzi2011-11-23

Skład orzekający: Sławomir Wojciechowski, Renata Kubot-Szustowska, Anna Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przewiduje poszerzenie istniejącej drogi kosztem nieruchomości prywatnej, narusza prawo własności i zasady planowania przestrzennego, jeśli nie uwzględnia istniejącej zabudowy i nie rozważa alternatywnych rozwiązań?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w zakresie ustalającym obsługę komunikacyjną terenu poprzez poszerzenie drogi kosztem nieruchomości prywatnej została podjęta z naruszeniem art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 32 Konstytucji RP. Gmina przekroczyła granice władztwa planistycznego, nadmiernie ingerując w prawo własności, nie rozważając alternatywnych rozwiązań i nie uwzględniając istniejącej zabudowy, co narusza zasadę proporcjonalności i racjonalności działania.
Stan faktyczny
Skarżący S.M. zaskarżył uchwałę Rady Gminy L. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Konstytucji RP. Głównym zarzutem było poszerzenie istniejącej drogi (02 KDD) kosztem jego działki, co uniemożliwiłoby rozbudowę jego budynku gospodarczego i naruszyłoby ład przestrzenny. Skarżący wskazał, że droga mogłaby zostać poszerzona kosztem innych, niezabudowanych działek. Rada Gminy argumentowała, że plan jest zbiorem nakazów i zakazów, a skarżący nie wniósł uwag na etapie wyłożenia projektu planu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 21 pkt 12a dotyczącego obsługi komunikacyjnej terenu oznaczonego symbolem 1MN drogą o symbolu 02KDD. W pozostałej części skargę oddalił. Zasądził od Rady Gminy L. na rzecz S. M. zwrot kosztów postępowania i stwierdził, że uchwała w części stwierdzonej nieważności nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 23 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 roku sprawy ze skargi S. M. na uchwałę Rady Gminy L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 21 pkt 12a w zakresie ustalającym obsługę komunikacyjną terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 1MN droga o symbolu 02KDD; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Rady Gminy L. na rzecz S. M. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. stwierdza, że zaskarżona uchwała, w zakresie opisanym w pkt. 1 nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. W dniu 3 listopada 2010 roku Rada Gminy Lutomiersk podjęła uchwałę Nr LVI/396/10 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w obrębach geodezyjnych Zdziechów, Stanisławów Nowy, Stanisławów Stary i Albertów w Gminie Lutomiersk. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. Nr 106, poz. 675 ze zm.) oraz art. 20 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). W dniu 6 lipca 2011r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła, złożona za pośrednictwem Rady Gminy Lutomiersk, skarga S. M. na uchwałę Rady Gminy z dnia 3 listopada 2010r. Nr LVI/396/10 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w obrębach geodezyjnych Zdziechów, Stanisławów Nowy, Stanisławów Stary i Albertów w Gminie Lutomiersk. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1, 2, 5, 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez przeprowadzenie planowanej drogi 02 KDD w sposób zakłócający istniejący ład przestrzenny, prawo własności działki strony oraz walory architektoniczne, bez rozważenia alternatywnego poszerzenia drogi. Nadto naruszenie art. 9 ust. 4 w/w ustawy poprzez niezgodność zaskarżanego planu z kierunkami rozwoju przyjętymi uchwałą Rady Gminy Lutomiersk z dnia 21 czerwca 2005r., Nr XXXIII/241/2005, w sprawie uchwalenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Lutomiersk poprzez odstąpienie od honorowania parametrów związanych z wydaną wcześniej decyzją o warunkach zabudowy i decyzją o pozwoleniu na budowę, z pominięciem naczelnej zasady przyjętej w kierunkach rozwoju Gminy Lutomiersk. Jak również poprowadzenie drogi 02 KDD w sposób uniemożliwiający rozbudowę oraz przebudowę, czy też modernizację postawionego na działce nr [...] budynku pomimo, że takie założenie zostało uchwalone w studium. Strona wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części zaskarżonej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jak również zobowiązanie Gminy do dostarczenia kompletu dokumentacji planistycznej, Starosty [...] do przedłożenia pełnej dokumentacji będącej podstawą wydania decyzji z dnia [...]r. w sprawie pozwolenia na budowę oraz decyzji z dnia [...]r. w sprawie zmiany decyzji z [...] roku. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, iż jest współwłaścicielem na prawach wspólnoty małżeńskiej działki nr [...], która według zaskarżonego planu zlokalizowana jest na terenach oznaczonych symbolem 1MN, sąsiaduje z istniejącymi drogami 01 KDD oraz 02 KDD. Założenia planu przewidują poszerzenie drogo 02 KDD do szerokości 10 m, która obecnie ma 4 m szerokości. Poszerzenie drogi, jak się strona domyśla, ma się odbyć poprzez wywłaszczenie pasa o szerokości 3 m z działki skarżącego oraz działek nr [...], [...], które znajdują się po przeciwnej stronie drogi. Skarżący wskazał, iż na mocy decyzji o pozwoleniu na budowę wzniósł budynek gospodarczy, usytuowany zgodnie z decyzją i przepisami w odległości 4 m od linii istniejącej drogi 02 KDD. Planowane poszerzenie drogi spowoduje, iż zewnętrzna krawędź dachu budynku znajdzie się w linii drogi 02 KDD. Strona zwróciła uwagę, iż droga mogłaby zostać poszerzona kosztem działek po drugiej stronie drogi, nr [...] i [...], gdyż na działce nr [...] budynek oddalony jest od drogi o kilkanaście metrów, zaś działka nr [...] jest niezabudowana Wskazując na wyczerpanie trybu poprzedzającego wystąpienie ze skargą strona wyjaśniła, iż w dniu 8 kwietnia 2011r. wezwała Radę Gminy do usunięcia naruszenia jego interesu prawnego. W dniu 5 maja 2011r. Przewodniczący Rady Gminy powołując się na art. 36 §1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, przedłużył termin załatwienia wezwania do dnia 30 czerwca 2011r. W dniu 7 czerwca 2011r. strona nadała przesyłkę z niniejszą skargą. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Lutomiersk wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania podnosząc, że skarżący nie wniósł żadnych uwag do projektu planu na etapie jego uchwalania. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnił, iż plan miejscowy jest zbiorem nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń, a nie inwentaryzacją terenu, dlatego nie zasługuje na akceptację zarzut skargi stanowiący o zaniechaniu honorowania wcześniejszych decyzji o warunkach zabudowy. W uzasadnieniu powstania drogi oznaczonej jako 02 KDD organ wyjaśnił, że droga ta docelowo została zaprojektowana jako 10 m, w celu obsługi komunikacyjnej działki nr [...] oraz działek nr [...] i nr [...]. Rada Gminy nie zgodziła się, że plan jest niezgodny ze studium, gdyż gdyby stwierdził taką niezgodność to podjąłby odpowiednie kroki. Natomiast w momencie opracowywania planu Gmina nie miała wiedzy o wybudowaniu budynku na działce skarżącego, zatem nie miała możliwości aktualizacji map. Przy czym projekt planu wyłożony został do publicznego wglądu w dniach od 15 września do 14 października 2010r. i skarżący mógł skorzystać z możliwości zapoznania się z projektem i wnieść uwagi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie w części. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Kognicji Sądu administracyjnego, na mocy art. 3 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poddane zostały także akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Takim aktem prawa miejscowego bez wątpienia jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przedmiotem skargi S. M. jest § 21 pkt 12 a uchwały Nr LVI/396/10 Rady Gminy Lutomiersk z dnia 3 listopada 2010 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w obrębach geodezyjnych Zdziechów, Stanisławów Nowy, Stanisławów Stary i Albertów w Gminie Lutomiersk, w zakresie ustalającym obsługę komunikacyjną terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 1MN drogą o symbolu 02 KDD. W pierwszej kolejności pochylić należy się nad ustaleniem dopuszczalność skargi i zachowanie terminu do jej wniesienia. Zgodnie bowiem z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do Sądu administracyjnego. W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 101 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym). Wniesienie skargi na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym na uchwałę organu gminy uzależnione jest od bezskutecznego wezwania organu gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Jedynym warunkiem wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy jest właśnie uprzednie bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia, co można rozumieć w ten sposób, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżący ma obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia i to wezwanie ma być bezskuteczne. O bezskuteczności tego wezwania można mówić zarówno wówczas, gdy organ nie uwzględnił wezwania i to stanowisko przedstawił w odpowiedzi na wezwanie, jak i wtedy, gdy właściwy organ gminy nie zajął stanowiska w sprawie wezwania i nie udzielił odpowiedzi skarżącemu. W celu wniesienia skargi do sądu na uchwałę lub zarządzenie organu gminy, po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia, skarżący otrzymuje odpowiedź na wezwanie, a następnie, jeżeli w ocenie skarżącego wezwanie nie było skuteczne, wnosi skargę w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący pismem z dnia 8 kwietnia 2011r. skierowanym do Rady Gminy wezwał tenże organ do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Pismo to organ otrzymał w dniu 11 kwietnia 2011r. Przy czym pismem z dnia 5 maja 2011r. Rada Gminy poinformowała stronę, iż na mocy art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przedłużony został termin załatwienia powyższego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W dniu 7 czerwca 2011r. strona skarżąca złożyła skargę do sądu administracyjnego. Z zestawienia powyższych dat i uwzględniając treść cytowanych uprzednio przepisów ustawy o samorządzie gminnym i Kodeksu postępowania administracyjnego skarga na uchwałę w spawie planu miejscowego jest wniesiona z zachowaniem terminu. Dodać należy, iż rada gminy (rada miejska) nie ma kompetencji do przedłużania terminu do rozpoznania złożonego wniosku o usunięcie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Przyczyny nie zajęcia przez radę stanowiska w terminie 60 dni nie zmieniają faktu, że odpowiedzi tej w terminie nie udzielono. W orzecznictwie NSA podkreśla się, że bez względu na przyczyny nie zajęcia w sprawie stanowiska przez radę, należy przyjąć, że rada gminy nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie (por. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2006 r., sygn.akt II OSK 1009/06 dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl). Stąd pismo Rady Gminy Lutomiersk z dnia 5 maja 2011r. informujące o przedłużeniu terminu do rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie ma wpływu na bieg terminu do złożenia skargi do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości interes prawny skarżącego w zaskarżeniu § 21 pkt 12 a uchwały Nr LVI/396/10 Rady Gminy Lutomiersk z dnia 3 listopada 2010 roku w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów położonych w obrębach geodezyjnych Zdziechów, Stanisławów Nowy, Stanisławów Stary i Albertów w Gminie Lutomiersk, w zakresie ustalającym obsługę komunikacyjną terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 1MN drogą o symbolu 02 KDD. Niewątpliwie zatem kwestionowane zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawierają zapisy odnoszące się do nieruchomości stanowiących własność skarżącego. Przechodząc do istoty postępowania niniejszego, Sąd orzekający staje na stanowisku, iż norma prawna wynikająca z treści § 21 pkt 12a zaskarżonej uchwały, w zakresie ustalającym obsługę komunikacyjną terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 1MN drogą o symbolu 02KDD, podjęta została z naruszeniem przepisu art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), poprzez przekroczenie granic przysługującego gminie władztwa planistycznego, a także z naruszeniem art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślić należy, iż kontrola sądu administracyjnego w przedmiocie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nie może dotyczyć celowości, czy słuszności dokonywanych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rozstrzygnięć. Ogranicza się wyłącznie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej ustawą procedury planistycznej. Taką sztandarową zasadą jest wynikająca z art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zasada władztwa planistycznego gminy. Jak wynika bowiem z art. 3 ust. 1 tej ustawy kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy. Z unormowania tego wywieść należy, iż ustawodawca powierzył gminie kompetencje w zakresie władczego przeznaczania i ustalania zasad zagospodarowania terenu. Przy czym jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 lutego 2001 roku w sprawie K 27/00 (sygn.akt OTK 2001/2/29), organy gminy właściwe do sporządzenia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i następnie do uchwalenia tego planu, muszą się kierować ogólnymi zasadami określonymi w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, przepisami innych ustaw regulującymi określone sprawy szczegółowe z zakresu gospodarki przestrzennej oraz przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Fakt nadania gminie władztwa planistycznego uprawniającego do autonomicznego decydowania o przeznaczeniu i zagospodarowaniu terenu, nie stoi jednocześnie w sprzeczności z koniecznością uwzględniania racjonalności w działaniu gminy w tym zakresie, realizującej się w przyjmowaniu finalnych, optymalnych rozwiązań planistycznych. Jednocześnie przepis art. 4 ust. 1 w/w ustawy nie może stanowić legitymacji do nieograniczonej swobody w działaniach planistycznych, bowiem gminy w tych czynnościach są zobligowane do uwzględniania obowiązujących przepisów prawa w ramach nadrzędnej dyrektywy, sformułowanej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 maja 2010r., sygn.akt II SA/Wr 144/10, publ. http://cbois.nsa.gov.pl). Tym samym wszelkie ograniczenia własności, ustanowione w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, muszą być zgodne z normami konstytucyjnymi wyznaczającymi granice ingerencji prawodawczej w prawo własności, a naruszenie tego wymogu może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały. Prawo własności podlega ochronie przewidzianej w art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wynika z nich, iż własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. I ograniczenia te mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób oraz wtedy, gdy nie naruszają istoty wolności i praw. Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należą do przepisów ustawowych regulujących sposób wykonywania prawa własności, o którym jest mowa w art. 140 Kodeksu cywilnego. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami prawa sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Z mocy art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym każdy posiada prawo – w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny oraz ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób. Władztwo planistyczne gminy stanowi uprawnienie organu do legalnej ingerencji w sferę wykonywania prawa własności, nie stanowi jednak władztwa absolutnego i nieograniczonego, gdyż gmina wykonując je ma obowiązek działać w granicach prawa, kierować się interesem publicznym, wyważać interesy publiczne z interesami prywatnymi, uwzględniać aspekt racjonalnego działania i proporcjonalności ingerencji w sferę wykonywania prawa własności. Wszystkie wymienione elementy powinny być rozpatrywane łącznie, a proporcjonalność ingerencji w sferę wykonywania poszczególnych praw własności winna być oceniana przez pryzmat ogólnych założeń planu. A zatem kształtowanie polityki przestrzennej gminy powinno odbywać się z jednej strony z uwzględnieniem prawa osoby posiadającej tytuł prawny do nieruchomości do jej zagospodarowania, zaś z drugiej strony, do podejmowania działań, które w ramach ograniczonych zasadami współżycia społecznego, pozwolą zrealizować zasadę zrównoważonego rozwoju, a jednocześnie służyć będą zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej (wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2011r., sygn.akt II SA/Łd 698/11, publ. http://cbois.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu kontrola § 21 pkt 12a zaskarżonej uchwały, wskazuje na przekroczenie przez Radę Gminy Lutomiersk tak rozumianego władztwa planistycznego. Już sama argumentacja organu, iż każda działka winna mieć dostęp do drogi jest o tyle nietrafiona, że działka strony ma taki dostęp do istniejącej drogi o szerokości 4m, która według planu ma być poszerzona i docelowo przekształcona na drogę gminą. W uzasadnieniu do uchwały, w odniesieniu do kwestii obsługi komunikacyjnej napisano, iż zasadniczym elementem struktury funkcjonalno – przestrzennej terenu jest właśnie układ komunikacyjny, który w postaci przedstawionej w planie jest spójnym i całościowym rozwiązaniem. Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w planie miejscowym określa się obowiązkowo m. in. zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Z kolei w treści studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, w punkcie III.2.2.1 "Ustalenia polityki przestrzennej dla poszczególnych funkcji – Dla wszystkich terenów zurbanizowanych" napisano, iż każda działka budowlana musi mieć dostęp do drogi publicznej. Należy jednak pamiętać, iż dostęp do drogi publicznej, zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to dostęp bezpośredni do tej drogi lub dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. A jednocześnie wypracowane na tle podobnych stanów faktycznych i prawnych stanowisko judykatury nie pozostawia wątpliwości, iż pojęcie dostępu do drogi publicznej należy rozumieć możliwie jak najszerzej. Warunek dostępu do drogi publicznej spełniony jest zatem zawsze, kiedy na przedmiotową działkę można dostać się – zgodnie z prawem – z drogi publicznej. Dostęp do drogi publicznej może być zapewniony alternatywnie przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. Skoro działka skarżącego dostęp do drogi posiada, to trudno podzielić argument organu, iż przeprowadzenie drogi, a właściwie jej poszerzenie jest uzasadnione koniecznością zapewnienia dostępu do takiej drogi publicznej. Działanie takie przekracza granice przysługującego gminie władztwa planistycznego i nadmiernie wkracza w uprawnienia właściciela terenu naruszając przysługujące mu prawo własności do gruntu. Zwrócić należy uwagę, iż ingerencja gminy w sferę prawną podmiotu dokonywana konkretnymi działaniami planistycznymi gminy, naruszająca atrybuty właścicielskie dla swej legalności wymaga bezwzględnie wykazania, że gmina stanowiąc o przeznaczeniu terenu nie nadużyła swojego władztwa planistycznego. W ocenie Sądu powinno to nastąpić w uzasadnieniu uchwały w sprawie miejscowego planu, wyjaśniającym przesłanki, którymi gmina kierowała się przyjmując konkretne rozwiązania planistyczne, wpływające na sposób wykonywania prawa własności przez dysponenta prawa. W takim przypadku równie istotne jest przedstawienie wyczerpującej argumentacji wykazującej, że gmina dołożyła należytej staranności w przestrzeganiu zasad obowiązujących przy podejmowaniu działań planistycznych, a w ramach tego rozważyła inne warianty zrealizowania zamierzenia planistycznego w ramach przyjętej koncepcji, albo że przyjęte rozwiązanie planistyczne mimo konieczności dokonania ingerencji w sferę prawa własności jest jedynym możliwym w danych warunkach. A argumentacja taka winna zostać oparta na starannie zgromadzonym materiale, w szczególności winna znaleźć odzwierciedlenie w aktualnej mapie obszaru, którego plan dotyczy. Tymczasem mapa, stanowiąca materiał opracowania organu, jak sama Rada przyznaje nie jest mapą aktualną. Jest to o tyle istotne, iż na działce skarżącego przy jej granicy usytuowany jest budynek gospodarczy – wybudowany stosownie do obowiązujących tej materii przepisów i po uzyskaniu wymaganych pozwoleń i uzgodnień. W wyniku planowanego poszerzenia drogi dojdzie do sytuacji, w której budynek ten znajdzie się w granicy przy drodze, a wystający okap dachu wchodzi w pas drogowy, stwarzając zagrożenie . Okoliczności tej organ zupełnie nie rozważył w kontekście poszanowania praw nabytych przez stronę, praw znajdujących potwierdzenie w odpowiednich dokumentach. Oczywistym jest bowiem, iż organ obowiązany jest zapewnić przebieg odpowiednich ciągów komunikacyjnych i nie jest wykluczone przeprowadzenie takiego ciągu przez tereny zabudowane, w pierwszej kolejności organ obowiązany jest jednak ocenić inne rozwiązania, mniej uciążliwe dla zastanego stanu rzeczy. Dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Oznacza to konieczność dbania o właściwe ustalenie proporcji pomiędzy ochroną interesu publicznego z jednej strony a ograniczeniem prywatnych interesów właścicieli. Wyjaśnienia i rozważenia wymaga nadto kwestia, czy interes ogólny przemawia za poszerzeniem drogi do 10 m, czy też droga ta może być węższa i czy interesy indywidualne w tej sprawie uzasadniają dokonanie poszerzenia drogi równomiernie, czy też nierównomiernie kosztem nieruchomości położonych po stronie południowej i północnej istniejącej drogi. W tym zakresie organ winien mieć na względzie nie tylko uregulowanie §7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 430 ze zm.). Ale również brzmienie ust. 2 § 7 w/w aktu, który umożliwia przyjęcie mniejszej szerokości ulicy w liniach rozgraniczających po przeprowadzeniu analizy obejmującej elementy, o których mowa w §7 ust. 2 pkt 1-6 rozporządzenia. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdzając nieważność § 21 pkt 12a w określonym szczegółowo zakresie. O oddaleniu skargi w pozostałym zakresie Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku powołując przepis art. 151 p.p.s.a. a rozstrzygnięcie to dotyczy szerszego zakresu zaskarżenie sformułowanego w skardze, który nie jest objęty interesem prawnym skarżącego, determinującym zakres rozpoznania. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w punkcie trzecim wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na mocy art. 152 p.p.s.a. Sąd, w punkcie czwartym stwierdził, że zaskarżona uchwała w zakresie, w którym stwierdzono jej nieważność, nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. ar

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło