II SA/Łd 763/12

Dnia 17 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Protokolant asystent sędziego Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2012 roku sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.) oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008r., nr 115, poz. 728 ze zm., powoływana także jako ustawa), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], odmawiającą przyznania M. C. zasiłku celowego. W toku postępowania ustalono, iż z oświadczenia zawartego w formularzu aktualizacji wywiadu środowiskowego dla osób korzystających z pomocy społecznej z dnia 2 kwietnia 2012r., M. C. zwróciła się do organu I instancji o przyznanie jej pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie czynszu, energii elektrycznej, gazu, środków czystości i higieny osobistej oraz żarówek halogenowych w miesiącu kwietniu 2012r. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej organ I instancji decyzją z dnia [...], na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 4, art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego w miesiącu kwietniu 2012r. na ww. potrzeby. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą i jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ponadto skarżąca nie posiada własnego źródła utrzymania. Następnie organ I instancji stwierdził, iż skarżąca jest objęta pomocą finansową w miesiącach od kwietnia do czerwca 2012r. w formie zasiłku okresowego w wysokości 238,50zł oraz zasiłku celowego w wysokości 120zł, a w 2011r. otrzymała pomoc w formie zasiłków celowych na łączną kwotę 2.527,40zł. Organ wskazał, iż ocenił zarówno potrzeby skarżącej, jak i faktyczne możliwości finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej uznając, że środki finansowe będące w dyspozycji organu są niewystarczające na udzielenie pomocy wszystkim potrzebującym. Od decyzji organu I instancji odwołanie wniosła M. C. wnosząc o przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na cel świadczenia pomocy społecznej i wyjaśnił, iż zasiłek celowy nie jest przeznaczony na pokrywania pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Ponadto zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, a nie obowiązkowym i jest przyznawany w ramach uznania administracyjnego przez organ administracji w miarę jego możliwości finansowych i posiadanych środków. Następnie Kolegium stwierdziło, iż na podstawie analizy całości akt zgromadzonych w sprawie skarżąca systematycznie i w szerokim zakresie otrzymuje pomoc finansową w różnej wysokości i w różnych formach. Ponadto w tym samym dniu, w którym odmówiono skarżącej pomocy w przedmiotowej sprawie, organ I instancji przyznał jej zasiłek celowy na zakup leków w miesiącu kwietniu 2012r. W związku z tym organ odwoławczy uznał, iż ocena możliwości organu pomocowego w świadczeniu na rzecz podopiecznych i ocena sytuacji skarżącej dokonana przez organ I instancji była adekwatna i zgodna z ogólnymi zasadami wynikającymi z ustawy o pomocy społecznej. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do sądu administracyjnego wniosła M. C. nie zgadzając się z uzasadnieniem odmowy przyznania jej wnioskowanej pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r., nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ww. ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy, na mocy art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nie budzi zatem wątpliwości, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem niezbędnej potrzeby życiowej. Wyjaśnić należy jednocześnie, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej. Powyższe oznacza, iż organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i własne możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy. Nadto zwrócić należy uwagę także na treść art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z regulacją ust. 1 tego przepisu, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Natomiast na mocy art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Innymi słowy, warunkiem korzystania z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności jest – aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, po drugie – aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez organ pomocy społecznej środkami finansowymi. Jest bowiem faktem powszechnie znanym okoliczność, że możliwości finansowe organów pomocy społecznej są ograniczone. Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby (art. 7 ustawy o pomocy społecznej). Z treści zacytowanego przepisu wynika, iż pomoc społeczna udzielana jest ze względu na trudne sytuacje życiowe. Ustawa nie konkretyzuje tych sytuacji, jedynie w powołanym przepisie wymienia najczęstsze powody ich powstawania. Okoliczności uzasadniające udzielanie pomocy, określone w komentowanym przepisie, nie stanowią zamkniętego katalogu. Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, iż bezspornym w sprawie jest to, że skarżąca spełnia warunki kryterium dochodowego uzasadniające przyznanie jej wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. W związku z tym zadaniem organu administracji było rozstrzygnięcie, czy objęta wnioskiem skarżącej pomoc mieści się w granicach zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych przy uwzględnieniu możliwości finansowych organu pomocowego. Dokonując oceny w powyższym zakresie i ważąc miedzy uzasadnionym interesem skarżącej, a interesem społecznym organ powinien brać pod uwagę wszelkie okoliczności, które mogą przechylić szalę na jedną ze stron, w tym przede wszystkim powinien mieć na uwadze fakt aktywnego korzystania przez skarżącą w ramach pomocy społecznej z różnych świadczeń, o których mowa w ustawie. Uwzględniając zatem możliwości finansowe organu pomocy społecznej oraz już przyznaną skarżącej pomoc w 2011 i 2012 roku Sąd stwierdził, że odmowa przyznania skarżącej zasiłku celowego nie przekracza granic uznania administracyjnego. Sąd po analizie dokumentów załączonych do akt administracyjnych, podzielił pogląd organów administracji, które ustaliły stan faktyczny w sprawie w sposób bezsporny, co znajduje swoje odzwierciedlenie w dokumentach dołączonych do akt administracyjnych i w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji. Z kolei ustosunkowując się do argumentacji zaprezentowanej przez skarżącej, nie negując niewątpliwie trudnej sytuacji strony stwierdzić należy, że nie może ona odnieść zamierzonego skutku wobec przyjętych w ustawie o pomocy społecznej zasad przyznawania zasiłku celowego. Tym bardziej należy mieć na uwadze fakt, iż w miesiącu kwietniu 2012r. skarżąca otrzymała zasiłek celowy na zakup leków w kwocie 140zł, a zatem organ pomocowy wszechstronnie ocenił potrzeby skarżącej uznając przy tym, że zakup leków w stosunku do pozostałych zgłoszonych potrzeb, ma pierwszeństwo zaspokojenia, gdyż najbardziej odzwierciedla cel pomocy społecznej. W konsekwencji dokonaną przez organy administracji ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego należy ocenić jako wnikliwą, spójną i wyczerpującą, a zatem zgodną z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Co więcej, owa analiza znalazła swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i poprzedzającego je rozstrzygnięcia organu I instancji stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Wobec tego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. j.m.