II SA/Łd 764/08

Agnieszka Grosińska - Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. LS II SA/Łd 764/08 U Z A S A D N I E N I E W.K., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 września 2008 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1.583 złotych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wystąpił z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach W.K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Skarżący deklaruje osiągnie dochodów z prac dorywczych w wysokości ok. 1000 złotych miesięcznie, zaś matka skarżącego uzyskuje emeryturę w wysokości 1.200 złotych miesięcznie. Skarżący posiada dom o powierzchni 80 m kw. oraz nieruchomości rolne o powierzchni ok. 2 ha. Skarżący nie zadeklarował posiadania wartościowych przedmiotów, oszczędności ani papierów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. W wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 4 grudnia 2008 r., na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, w tym między innymi do złożenia odpisów zeznań podatkowych za lata 2006 i 2007, wyciągów z rachunków bankowych oraz wyjaśnienia kwestii dochodów z tytułu sprzedaży nieruchomości. W zakreślonym terminie skarżący nie wykonał jednakże nałożonego obowiązku. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie, analiza złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dała jednoznacznych podstaw do ustalenia zdolności płatniczych skarżącego. Tym samym zaistniała konieczność wezwania strony do przedstawienia uzupełniających informacji i dokumentów, które wskazywałyby na rzeczywistą możliwość strony uiszczenia kosztów sądowych. Należy bowiem podkreślić, iż podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy referendarz sądowy orzeka w oparciu o informacje zawarte przez stronę w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym. Jeżeli natomiast dane zawarte w oświadczeniu są niekompletne bądź niewystarczające do oceny zdolności płatniczych strony, ma prawo w oparciu o art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do ich uzupełnienia, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Mimo wezwania, skarżący nie przedstawił wymaganych dokumentów, co spowodowało, iż jego sytuacja rodzinna i materialna nie mogła zostać oceniona. Brak aktywności strony w wykazaniu przesłanek przyznania prawa pomocy i niewykonanie wezwania z dnia 4 grudnia 2008 r. przesądzić musi o nieuwzględnieniu jej żądania. Konsekwencją powyższego zaniechania jest bowiem brak pełnej wiedzy co do faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawcy, co wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza gdy dane wynikające z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu nie wskazują na istniejące ubóstwo. Uczynieniu zadość żądaniu strony stoi również na przeszkodzie fakt, iż jak wynika z akt administracyjnych i zawartych w nich aktów notarialnych z dnia [...] i z dnia [...] skarżący uzyskał w roku 2006 z tytułu sprzedaży nieruchomości (działek o nr [...] i [...] położonych w R.) na rzecz Centrum Handlowego A SA dochody w łącznej wysokości 800.000 złotych. Kwestia posiadania środków pozyskanych ze sprzedaży i ich ewentualnego spożytkowania czy inwestowania nie została wyjaśniona przez stronę, mimo wezwania z dnia 4 grudnia 2008 r. Tym samym należało przyjąć, iż osoba, która osiągnęła dochód z znacznej wysokości (niezależnie od faktu, iż zdarzenie to wystąpiło w roku 2006) nie może zostać uznana za osobę ubogą, a przyznanie prawa pomocy stanowiłoby naruszenie poczucia sprawiedliwości społecznej, gdyż oznaczałoby przerzucenie ciężaru udziału strony skarżącej w postępowaniu na ogół obywateli, z czym wiąże się przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG