II SA/Łd 766/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Czesława Nowak – Kolczyńska Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2010 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości - oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...]r. Starosta [...] na podstawie art. 105 §1 i art. 98 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w R. przy zbiegu ulic A, oznaczonej w ewidencji gruntów nr 231/51. Uzasadniając organ wyjaśnił, iż decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...]r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości oznaczonej nr 2645/1. Przedmiotowa nieruchomość nie miała urządzonej księgi wieczystej i jak wynikało z postanowienia sądu stanowiła własność S. W. w 2/3 i T. F. w 1/3 części. Za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone odszkodowanie. W dniu 18 sierpnia 2003r. do Urzędu Miasta w R. wpłynęło pismo informujące o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Pismem z dnia 14 listopada 2003r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiła E. O. spadkobierczyni S. W., z kolei w dniu 24 listopada 2003r. L. F. jako spadkobierca byłej współwłaścicielki T. F. W dniu 9 grudnia 2003r. E. O. została wezwana do złożenia postanowień spadkowych oraz wniosków o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez pozostałych spadkobierców ze strony S.W. Z kolei pismem z dnia 19 grudnia 2003r. do złożenia postanowienia spadkowego wezwano L. F. W dniu [...]r. na wniosek stron zawieszono postępowanie administracyjne, jednocześnie pouczono strony, iż jeżeli w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania na wniosek strony, żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się z wycofane. Wnioskodawcy, będący spadkobiercami S. W., uzupełnili dokumentację sprawy składając postanowienie o nabyciu spadku i uzupełnili wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Do akt sprawy nie wpłynęły jednakże dokumenty poświadczające, iż L. F. jest spadkobiercą T. F. Reasumując przedstawione ustalenia stanu faktycznego organ wskazał, iż wnioskodawcy nie złożyli wszystkich dokumentów a jednocześnie nie zwrócili się o podjecie zawieszonego na wniosek stron postępowania, w tej sytuacji brak jest możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, zatem stosownie do art. 98 §2 Kpa wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości należało uznać za wycofany i co za tym postępowanie umorzyć. Odwołanie od powyższej decyzji złożył L. F. wnosząc o jej uchylenie lub zmianę, która pozwoli na kontynuację postępowania wobec braku trwałej i nieusuwalnej przeszkody. Uzasadniając wyjaśnił, iż testament notarialny sporządzony przez T. F. znajduje się w jego nieruchomości, w której prowadzone są działania zabezpieczające i operacyjne w związku z napadem, który miał tam miejsce. Podkreślił, iż dokument ten umożliwi podjecie postępowania, które nie jest bezprzedmiotowe, gdyż art. 105 §1 Kpa wymaga zaistnienie trwałej i nieusuwalnej przeszkody, a takiej w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Decyzją z dnia [...]r. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda wyjaśnił, iż stosownie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwy na rzecz spadkobierców byłych właścicieli, jeżeli wszyscy spadkobiercy złożą stosowny wniosek znajdujący oparcie w odpowiednich dokumentach. Dokumenty zgromadzone w sprawie potwierdzają prawo do wystąpienia o zwrot dla spadkobierców S. W. tj. S. W., T. W., J. W. i A. W. Brak natomiast dokumentu poświadczającego prawo spadkobierców T. F. Wojewoda podkreślił, iż strony postępowania wystąpiły o zawieszenie postępowania do czasu uregulowania spraw spadkowych i organ I instancji uwzględniając przedmiotowy wniosek stron postanowieniem z dnia [...]r. postępowanie zawiesił. Organ zaznaczył, iż strony pouczone zostały, iż jeżeli w terminie 3 lat od daty zawieszenia na wniosek stron żadna ze stron nie wniesie o podjecie, to żądanie wszczęcia uważa się z wycofane, jednakże żadna ze stron nie wystąpiła z żądaniem podjęcia postępowania. W konsekwencji zasadne było umorzenie postępowania administracyjnego, ponieważ postępowanie staje się bezprzedmiotowe w szczególności, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne, a taka sytuacja niewątpliwie wystąpiła w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi L. F. zarzucił powyższej decyzji niezgodność z prawem i zasadami współżycia społecznego, gdyż postępowanie w sprawie nigdy nie stało się bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej. U podstaw takiego rozstrzygnięcia legło ustalenie, iż spadkobiercy byłych współwłaścicieli nieruchomości S. W. i T.F., na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jednakże po wszczęciu stosownego postępowania, z uwagi na konieczność uregulowania spraw spadkowych zgodnie wystąpili o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu części nieruchomości. Pozytywnie rozstrzygając wniosek stron, postanowieniem z dnia [...]r. Starosta Powiatowy w R. na podstawie art. 98 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, orzekł o zawieszeniu przedmiotowego postępowania. Istotne dla sprawy jest, iż w treści powyższego rozstrzygnięcia organ zawarł pouczenie, iż stosownie do art. 98 §2 Kpa. jeżeli w okresie trzech lat, od daty zawieszenia postępowania na wniosek strony, żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, do dnia wydania decyzji przez organ I instancji, żadna ze stron nie wystąpiła z żądaniem podjęcia zawieszonego na zgodny wniosek stron postępowania administracyjnego a jednocześnie niewątpliwie upłynął okres trzech lat od daty zawieszenia postępowania. W konsekwencji powyższego, rozstrzygnięcia podjęte w niniejszej sprawie przez organy obu instancji zasługują na uwzględnienie i pozostawienie w obrocie prawnym. W przywołanym art. 98 §2 Kpa ustawodawca wskazał jednoznacznie, iż jeżeli w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania na zgodny wniosek stron, żadna ze stron nie wystąpi z żądaniem podjęcia postępowania, to żądanie uważa się za wycofane. Przy czym, co należy wyraźnie podkreślić, za wycofane zostanie uznane żądanie pierwotne, a zatem w niniejszej sprawie, żądanie wszczęcia postępowania o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. A skoro tak, to brak wniosku zmierzającego do wszczęcia i prowadzenia postępowania powoduje, iż postępowanie takie staje się postępowaniem bezprzedmiotowym. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy bowiem do czynienia, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygniecie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracji stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, co powoduje, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty (por. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1998r., sygn.akt IV SA 1225/96, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 43250; wyrok NSA z dnia 26 września 2001r., sygn.akt V SA 381/00, niepubl., dostępny w Lex nr 78917). Stosownie natomiast do art. 105 §1 Kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Rozstrzygnięcie w powyższym zakresie zawsze będzie miało formę decyzji administracyjnej, co do zasady bowiem, jak wynika z art. 104 Kpa, postępowanie administracyjne kończy się decyzją, która rozstrzyga sprawę merytorycznie albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji. Również zatem w przypadku, gdy postępowanie administracyjne zostało wszczęte, musi być zakończone w sposób przewidziany przepisami prawa procesowego. Dotyczy to także zakończenia postępowania w sprawie, w której na wniosek strony zawieszono postępowanie. Artykuł 98 § 2 Kpa nie wprowadza w tym zakresie regulacji szczególnej, która dałaby podstawę do odstąpienia od ustanowionej w art. 104 Kpa formy zakończenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2001r., sygn.akt I SA 2046/99, niepubl., dostępny w LEX, Lex nr 54126). Reasumując powyższe rozważania i uwagi prawne Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko organów administracji, niewątpliwie bowiem żadna ze stron w okresie 3 lat od daty zawieszenia nie wystąpiła o podjecie postępowania, należało zatem żądanie wszczęcia postępowania o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości uznać za wycofane, co z kolei obligowało organ do umorzenia postępowania w sprawie o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Na marginesie wyjaśnić należy, iż w interesie skarżącego pozostawało należyte dbanie o swoje interesy, obowiązkiem organu administracji, z którego niewątpliwie wywiązał się Starosta [...], było powiadomienie wszystkich wnioskodawców o treści art. 98 §2 Kpa W przepisie tym ustawodawca wyraźnie określił skutki niewystąpienia o podjecie postępowania w okresie 3 lat od daty umorzenia, z tego względu organ obowiązany był wydać zaskarżoną decyzję, związany był bowiem dyspozycją tej normy prawnej. W świetle takiego uregulowania argumentacja skarżącego, iż nie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ niewątpliwie wycofanie żądania wszczęcia postępowania jest przeszkodą uniemożliwiającą podjęcie i dalsze prowadzenie. Organ administracji działał w ramach i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, które w tym zakresie nie pozostawały mu żadnego luzu decyzyjnego. W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego przyjąć należy, iż organy obu instancji będąc związane wyżej wymienionymi przepisami prawa mogły tylko wydać takie decyzje, jakie zostały podjęte. Z uwagi na powyższe argumentacja skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Z przytoczonych względów skarga w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegała oddaleniu. ar