II SA/Łd 77/25

Dnia 28 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Asesor WSA Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2025 roku sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 17 grudnia 2024 roku nr SKO.4114.319.2024 w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. dc Decyzją z 17 grudnia 2025 r., nr SKO.4114.319.2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 572) – w skrócie: "k.p.a." – oraz art. 16 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 323) – powoływanej jako: "u.ś.r." – utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ozorkowa z 21 listopada 2024 r., nr 000711.ZP.11.2024, orzekającą o odmowie przyznania A.P. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, a następnie wyjaśniło, że z treści zaskarżonej decyzji, jak i z załączonych akt administracyjnych wynika, iż ocena, co do zaistnienia przesłanek podmiotowych uzasadniających przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku z 25 października 2024 r., została przeprowadzona w oparciu o art. 16 ust. 3 u.ś.r. Organ odwoławczy wskazał, że A.P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Powyższe potwierdza załączone do akt sprawy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z [...] października 2024 r., nr: [...], z treści którego wynika między innymi, że orzeczenie o niepełnosprawności wydaje się do dnia 31 października 2027 r. (pkt III); ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 4 września 2024 r. (pkt V), natomiast niepełnosprawność istnieje od nie da się ustalić (pkt IV). Wobec powyższego, w ocenie Kolegium uznać należało, że brak jest podstaw do przyznania A.P. przedmiotowego świadczenia. Strona nie spełnia bowiem łącznie ustawowych przesłanek, o których mowa wart. 16 ust. 3 u.ś.r., to jest nie wykazała w sposób przewidziany prawem, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Organ II instancji podkreślił, że ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Powyższe oznacza, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Natomiast prawo do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego przez osobę niepełnosprawną w wieku powyżej 16 roku życia przysługuje w sytuacji, gdy osoba ta łącznie, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia przez nią 21 roku życia. Przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Kryteria przyznawania świadczeń określone zostały przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Zatem ani organ I instancji, ani też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie są władne do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wbrew obowiązującym regulacjom. Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi uznało, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła A.P. wnosząc o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego z powodu orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. W piśmie z 28 marca 2025 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej oświadczył, że bezskutecznie próbował się skontaktować ze skarżącą, zarówno telefonicznie, jak i pocztą. W związku z tym nie zgłasza nowych wniosków dowodowych. Przy piśmie z 24 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej, będąc związanym stanowiskiem skarżącej, przedłożył dokumentację medyczną uzyskaną od A.P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 16 ust. 3 u.ś.r., stosownie do którego zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Z kolei zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 20 u.ś.r. przez umiarkowany stopień niepełnosprawności należy rozumieć: a) niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów. Z przytoczonych przepisów wynika, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 16 ust. 3 u.ś.r., jest uzależnione od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze - osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, po drugie - niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca (ur. [...] 1977 r.) legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ustalonym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z [...] października 2024 r. wydanym do 31 października 2027 r. Jak wynika z treści orzeczenia ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 4 września 2024 r. (czyli od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia), natomiast daty powstania niepełnosprawności "nie da się ustalić" (pkt IV). W niniejszej sprawie organy przyjęły, że na podstawie pozostającej w aktach dokumentacji nie da się ustalić, od kiedy niepełnosprawność skarżącej istnieje, zatem brak podstaw do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ust. 3 u.ś.r. Istota sporu sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy w sprawie została spełniona druga przesłanka warunkująca przyznanie wnioskowanego świadczenia, tj. powstania niepełnosprawności w wieku do ukończenia 21 roku życia. Pojęcie niepełnosprawności zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 44 ze zm.) i oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Powstanie niepełnosprawności zawsze poprzedza datę jej ustalenia, a orzeczenie ustalające niepełnosprawność lub stopień niepełnosprawności ma charakter deklaratoryjny, stąd też konieczność rozróżnienia w nim momentu "powstania niepełnosprawności" i daty administracyjnego ustalenia stopnia niepełnosprawności, czyli "powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności" – zob. § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 857 zm.). Wobec tego, nie można traktować w sposób tożsamy daty ustalenia niepełnosprawności z okresem jej powstania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 26 stycznia 2022 r., II SA/Łd 841/21). Ustalenie faktu niepełnosprawności i jego stopnia przez organy orzekające w sprawie przyznania określonego świadczenia, w niniejszej sprawie zasiłku pielęgnacyjnego, odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności i wyłącznie ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania stopnia niepełnosprawności. Postępowanie w sprawie stwierdzenia niepełnosprawności jest postępowaniem sformalizowanym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej do orzekania w tych sprawach zostały powołane powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. Są one jedynymi organami uprawnionymi do orzekania o stopniu niepełnosprawności. Dlatego też rozpoznając sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku, o jakim mowa w art. 16 ust. 3 u.ś.r., organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność ta istnieje. Ponadto na gruncie niniejszej sprawy należy również mieć na uwadze, że zgodnie z powołanym już wyżej § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie zaś z treścią § 14 ust. 4 tego rozporządzenia, jeżeli z przedłożonej dokumentacji, przebiegu schorzenia, orzeczeń o inwalidztwie lub niezdolności do pracy osoby zainteresowanej nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, należy zamieścić w treści orzeczenia określone sformułowanie – "nie da się ustalić". Powyższe oznacza, iż data, od której powstała niepełnosprawność jest przedmiotem badania w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez wyspecjalizowane organy, jakimi są zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Wobec powyższego uprawnione jest twierdzenie, że w świetle art. 16 ust. 3 ustawy do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, aby w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, iż niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Zawarte w złożonym przez skarżącą orzeczeniu sformułowanie iż "nie da się ustalić" od kiedy istnieje jej niepełnosprawność świadczy, że okoliczność ta była przez właściwy organ badana i pomimo tego okazała się niemożliwą do ustalenia. Organ administracyjny rozpoznający wniosek w przedmiocie uprawnień skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego był związany zawartym w powyższym orzeczeniu rozpoznaniem oraz innymi jego elementami. Orzeczenie Zespołu do Spraw Niepełnosprawności wydane na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie może być ani zastąpione żadnym innym dokumentem, ani ustaleniami organu w postępowaniu dowodowym, ani tym bardziej domniemaniami czy sugestiami wysuwanymi przez stronę. Skoro zatem ani organ administracji orzekający w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, ani sąd administracyjny nie mają kompetencji do kwestionowania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, to przedłożona przez skarżącą dokumentacja medyczna nie może stanowić dowodu na okoliczność wykazania daty powstania niepełnosprawności. Przypomnienia w tym miejscu wymaga, że orzeczenia zespołów powiatowych podlegają weryfikacji we właściwym trybie odwoławczym, czego strona nie uczyniła godząc się z jego treścią i skutkami. Przyczyna niepełnosprawności oznaczona została symbolem [...], a ocena lekarska (w tym ocena psychologiczna) dokonana została w oparciu dokumentację medyczną zgromadzoną w aktach (historie choroby, karty informacyjne leczenia oraz zaświadczenie lekarskie) oraz po przeprowadzeniu bezpośredniego badania podmiotowego i przedmiotowego przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego. W żaden sposób w orzeczeniu nie wskazano na możliwość powstania niepełnosprawności jako takiej przed 21 rokiem życia. Reasumując, skoro decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że wnioskodawca powinien spełnić przewidziane prawem wymogi, gdyż tylko wówczas istnieje podstawa prawna do jej wydania zgodnie z żądaniem strony, to tym samym, odmawiając przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego z uwagi na brak określenia w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, że niepełnosprawność postała przed 21 rokiem życia organy działały zgodnie z prawem. W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że skarżąca domaga się odmiennego interpretowania zastosowanych w sprawie przepisów prawa nie oznacza, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. dc