II SA/Łd 772/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski, Sędziowie: Sędzia WSA: Joanna Sekunda-Lenczewska, Asesor WSA: Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant asystentka sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza G. z dnia [...] nr [...] przyznającą M. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem L. K. za okres od 29 kwietnia 2005r. do 31 sierpnia 2005r. w wysokości 420 zł miesięcznie, oraz w wysokości 28 zł za miesiąc kwiecień 2005r. W uzasadnieniu decyzji powołano art. 1 ust. 1, art. 2, art. 5 ust. 2, art. 17 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 2, art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.), § 2 ust. 2 i § 8 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004r., Nr 213, poz. 2162) oraz art. 6 ust. 1 ust. 1 pkt. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), wywodząc, iż świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne, a świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem wynosi 420 zł i przysługuje matce lub ojcu dziecka lub opiekunowi faktycznemu dziecka, jeśli nie podejmuje albo rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami w postaci konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Warunkiem przyznania tegoż świadczenia jest, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy, spełnienie kryterium dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę wynoszącego 583zł, przy czym dochód w przeliczeniu na osobę ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w 2002r. Zauważył, ze ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby uprawnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, zaś prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego, a świadczenie pielęgnacyjne za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień po zaokrągleniu do 10 groszy w górę. Zauważyło, iż postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało przeprowadzone prawidłowo, tj. zgodnie z § 2 ust. 2 i § 8 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, a L. K. orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. w dniu 21 kwietnia 2004r. została zaliczona do osób niepełnosprawnych do dnia 7 czerwca 2012r. Orzeczenie to, na co zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zostało przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. w dniu 19 kwietnia 2005r. zmienione w związku z prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. XI Wydział z dnia 3 marca 2005r. sygn. akt [...] w pkt. 7 w ten sposób, że małoletnią L. K. uznano za osobę wymagającą stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Podkreśliło, iż zainteresowana wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z pełną dokumentacją złożyła w dniu 29 kwietnia 2004r., a organ pierwszej instancji, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., przyznał jej prawidłowo to świadczenie za okres od 29 kwietnia 2004r. do 31 sierpnia 2005r., ustalając jednocześnie w miesiącu kwietniu jego wysokość na 28 zł, przy dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę wynoszącym w 2002r. 192,84 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało nadto, iż ustawodawca ściśle określił warunki przyznania i wypłaty dodatku, nie pozostawiając tej kwestii uznaniu organów pomocy społecznej, a zarzuty zawarte w odwołaniu nie stanowią o wadliwości zaskarżonej decyzji i brak było podstaw do uchylenia decyzji pierwszej instancji. Jednocześnie zwróciło organowi pierwszej instancji uwagę na wynikający z art. 107 § 3 k.p.a. obligatoryjny element uzasadnienia każdej decyzji administracyjnej, jakim jest uzasadnienie prawne i faktyczne. Wskazało, iż uzasadnienie to winno wyczerpująco informować stronę o motywach, którymi kierował się organ załatwiając sprawę, powinno odzwierciedlać tok rozumowania organu, a w szczególności winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię zastosowanych przepisów prawnych oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa, a zawarte w decyzji rozstrzygnięcie winno stanowić logiczną konsekwencję ustalonego w postępowaniu stanu faktycznego i jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawnych. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie M. K., poza opisaniem stanu faktycznego sprawy, ze szczególnym wskazaniem na orzeczenia obu Zespołów do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz wyrok Sądu Rejonowego z dnia 3 marca 2005r. uchylający te orzeczenia i uznający jej córkę za osobę wymagającą stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, oraz powtórzeniem podanych przez organ odwoławczy przepisów prawnych stanowiących podstawę decyzji, stwierdziła, że prawo nie działa wstecz, co oznacza, iż świadczenie pielęgnacyjne należy się jej także za okres od 22 września 2003r. do 3 marca 2005r. Zdaniem skarżącej świadczenia te zostały jej odebrane wadliwą decyzją lekarzy Powiatowego Zespołu podtrzymaną decyzją Lekarzy Wojewódzkiego Zespołu, o czym świadczy prawomocny wyrok sądu. Podkreśliła z rozgoryczeniem, iż w okresie od 22 września 2003r. do 3 marca 2005r. władze gminy nie interesowały się jej losem, a okres ten przetrwała jedynie dzięki pomocy rodziny. W piśmie z dnia 5 września 2005r., wnosząc o przyśpieszenie terminu rozprawy, podała, iż jej córka urodziła się jako "wcześniak z wodogłowiem krwawieniem do odwłokowego układu nerwowego, a miesiąc po urodzeniu wszczepiono jej zastawkę komorowo – otrzewnową typu SIGMA", którą będzie nosiła do końca życia. Do czasu ukończenia 9 roku życia jej córka przeszła kilka operacji związanych z rewizją zastawki, a konieczne są kolejne zabiegi związane z wymianą zastawki, które niosą za sobą duże ryzyko powikłań, gdyż zabiegi te były wykonywane do tej pory w głowie, a obecnie, zadnim skarżącej, z uwagi na brak miejsca będą wykonywane na otwartym sercu. Zauważyła nadto, iż jest "u kresu sił psychicznych i fizycznych". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a żaden z jej zarzutów nie znajduje uzasadnienia. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej upsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 upsa, jeśli stwierdzi: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3. inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu. Kontrolując w tak zakreślonych granicach zaskarżoną przez M. K. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..]utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza G. z dnia [...] nr [...] przyznającą M. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem L. K. za okres od 29 kwietnia 2005r. do 31 sierpnia 2005r. w wysokości 420 zł miesięcznie, oraz w wysokości 28 zł za miesiąc kwiecień 2005r., Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r., Nr 228, poz. 2255 ze zm.), § 2 ust. 2 i § 8 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2004r., Nr 213, poz. 2162) oraz przepisów prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 17 ust. 1, ust. 2 i art. 5 ust. 2 powołanej ustawy stanowi wszak, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka, jeśli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z póź. Zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł. Świadczenie to, stosownie do ust. 2 i 3 powołanego przepisu, przysługuje w wysokości 420,00 zł miesięcznie, a gdy przysługuje za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się je w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień, należną kwotę świadczenia zaokrągla się do 10 groszy w górę. Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2, ust. 3 i ust. 4 powołanej ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, w przypadku ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo to ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, zaś w przypadku ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W analizowanej sprawie, w ocenie Sądu, organy administracji publicznej obu instancji prawidłowo ustaliły zarówno stan faktyczny sprawy, jak i prawidłowo zastosowały powołane wyżej przepisy. Przede wszystkim podzielić należało wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a oparty na przepisie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pogląd, wedle którego świadczenie przyznaje się i wypłaca począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro zatem wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem L. K. M. K. złożyła w dniu 29 kwietnia 2005r., a do wniosku dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności spełniające wymogi art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, to organy słusznie zastosowały przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyznały świadczenie pieniężne począwszy od dnia 29 kwietnia 2005r. Przepis ten jest jednoznaczny i kategoryczny, o czym świadczy użyty w nim zwrot "świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją". Zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy administracyjne są związane tym przepisem, a to oznacza, iż nie mogą dowolnie ustalić innego okresu pobierania świadczenia niż określonego w tym przepisie, nawet wówczas gdy brak orzeczenia o niepełnosprawności jest, jak to miało miejsce w analizowanej sprawie, wynikiem wadliwego działania innego organu, w tym przypadku Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. To zaś oznacza, iż ustalony przez organy obu instancji początkowy moment pobierania świadczenia pieniężnego na dzień 29 kwietnia 2005r. jest prawidłowy. Pokreślić również należy, iż zmiana wadliwych orzeczeń tych Zespołów stworzyła dla skarżącej jedynie możliwość wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i pozytywnego rozpoznania tego wniosku, co zresztą nastąpiło. W analizowanej sprawie, w ocenie Sądu, nie powstała, na co wskazuje skarżąca w skardze, zaległość finansowa za okres od 22 września 2003r. do dnia 3 marca 2005r., zaległość będąca wynikiem wadliwego działania organów orzekających o stopniu niepełnosprawności jej dziecka, tj. podjęcia przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w dniu 21 kwietnia 2004r. oraz Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. w dniu 22 września 2003r. niekorzystnego dla skarżącej orzeczenia, jak bowiem wynika z powołanych wyżej przepisów ustawodawca nie przewiduje możliwości wypłaty tzw. "zaległych świadczeń", a to dlatego, że świadczenia opiekuńcze mają na celu jedynie częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, zaś wskazana przez skarżącą sytuacja życiowa i materialna, choć niewątpliwie trudna, nie może mieć, w świetle przepisów analizowanej ustawy, wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Na marginesie dotychczasowych rozważań zauważyć należy, iż gdyby skarżąca M. K., mimo niekorzystnego dla niej orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia 22 września 2003r. czy nawet Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 21 kwietnia 2004r., złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i odmówiono jej przyznania tegoż świadczenia z uwagi na brak przesłanki w postaci "konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji", wówczas po zmianie tego orzeczenia przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, skarżąca mogłaby wnosić o zweryfikowanie tej decyzji w trybie nadzwyczajnym, chociażby na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do powołanego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeśli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Taka sytuacja nie maiła jednak miejsca w analizowanej sprawie. Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż wysokość świadczenia pieniężnego, została ustalona prawidłowo, wysokość ta nie budzi żadnych wątpliwości ani skarżącej ani Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę. Skoro bowiem świadczenie to, zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 17 ust. 2 i ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje w wysokości 420 zł miesięcznie, zaś za niepełne miesiące kalendarzowe w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień, a skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia złożyła w dniu 29 kwietnia 2005r., to oczywistym jest, iż w miesiącu kwietniu wysokość tego świadczenia musiała wynosić 28 zł, skoro jest ona wynikiem działania matematycznego, w którym przysługującą za cały miesiąc kwiecień kwotę świadczenia pieniężnego w wysokości 420 zł należało podzielić przez 30 dni miesiąca kwietnia, co dało wynik 14 zł za jeden dzień, a następnie pomnożyć ten wynik przez 2, tj. ilość dni miesiąca kwietnia, za które to świadczenie przysługuje. Za pełne miesiące zaś ustalono świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 420zł. Jednocześnie Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej ustawy za zbędne. Mając na uwadze fakt, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza G. z dnia [...] nr [...], są zgodne z przepisami ustawy o świadczeniach pieniężnych i przepisami procesowymi oraz nie dostrzegając z urzędu uchybień mogących mieć czy też mających wpływ na rozstrzygnięcie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.