II SA/Łd 782/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Asesor Arkadiusz Blewązka, Protokolant Referent stażysta Izabela Wędrak, po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2005 r. na rozprawie przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Łodzi – A. A. sprawy ze skargi J. P.-J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [....] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania do Domu Pomocy Społecznej uchyla zaskarżone postanowienie. II SA/Łd 782/04 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. stwierdziło uchybienie przez J. P. – J. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [....] odmawiającej skierowania do Domu Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [....] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., po rozpatrzeniu wniosku J. P. – J. odmówił skierowania jej do Domu Pomocy Społecznej. Powodem decyzji odmownej było ustalenie, że stronie można zapewnić niezbędną pomoc w formie usług opiekuńczych. Wnioskodawczyni otrzymała decyzję w dniu 15 lipca 2004 r. W dniu 22 lipca 2004r. wpłynęło do Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. pismo, w którym J. P.-J. oświadczyła, iż zamierza wnieść odwołanie. Jednocześnie wniosła o przedłużenie terminu do jego złożenia wobec wyjazdu na turnus rehabilitacyjny. W dniu 2 sierpnia 2004r. złożyła pismo zatytułowane odwołanie podnosząc, że z uwagi na liczne schorzenia i brak opieki konieczne jest skierowanie jej do domu pomocy społecznej. W związku z prośbą o przedłużenie terminu do złożenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze poinformowało wnioskodawczynię pismem z dnia 30 lipca 2004 r., że jeżeli występuje przeszkoda w złożeniu odwołania, to istnieje możliwość przywrócenia terminu. Pismo to wnioskodawczyni odebrała w dniu 3 sierpnia 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stwierdzając uchybienie terminu wskazało, że odwołanie zgodnie z przepisem art. 129 § 1 i 2 k.p.a. wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Terminu powyższego nie można przedłużyć. W warunkach określonych przepisem art. 58 § 1 i 2 k.p.a. można przywrócić termin do wniesienia odwołania. Przywrócenie terminu następuje w razie jego uchybienia. Nie jest to możliwe na podstawie prośby złożonej przed upływem terminu do wniesienia odwołania. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy złożyć odwołanie od decyzji. W niniejszej sprawie odwołanie zostało złożone po terminie. Jednocześnie ze spóźnionym odwołaniem nie wpłynęła prośba o przywrócenie terminu z usprawiedliwieniem, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Za taką prośbę nie można uznać pisma strony nadesłanego przed terminem zakreślonym do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy podkreślił, że zainteresowana była właściwie pouczona o sposobie i terminie do wniesienia odwołania, a także o treści ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. P. – . wskazała na swoją trudną sytuację zdrowotną przemawiającą za umieszczeniem jej w domu pomocy społecznej. Wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi powołując się na argumenty wskazane już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji czy postanowienia także w innym zakresie niż podniesiony w skardze. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, niezależnie od zawartego w skardze wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania niezbędna jest ocena, czy istotnie doszło do uchybienia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z uchybieniami, które spowodowały konieczność jego uchylenia. Zgodnie z przepisem art. 129 k.p.a. termin do wniesienia odwołania wynosi czternaście dni i nie ma przepisów szczególnych, które w tym konkretnym przypadku wskazywałyby na inny termin. Nie można również zakwestionować faktu, że pismo zatytułowane "odwołanie" wpłynęło do organu odwoławczego 2 sierpnia 2004 r. Decyzję organu I instancji doręczono stronie w dniu 15 lipca 2004 r. Zakreślony przepisami ustawy termin do wniesienia odwołania upłynąłby zatem w dniu 29 lipca 2004 r. Rozważenia wymaga natomiast, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w sposób prawidłowy zakwalifikowało pismo strony z dnia 17 lipca 2004r., które do organu wpłynęło 22 lipca 2004 r.. W piśmie tym J.P. – J. stwierdziła, że zgłosi się w sprawie odwołania natychmiast po powrocie z turnusu rehabilitacyjnego i wniosła o przedłużenie terminu do odwołania. Odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania (art. 128 k.p.a.). Jest bezsporne, że w niniejszej sprawie takie przepisy nie obowiązują. Wobec powyższego zasadnym jest przyjęcie, że dla skutecznego wniesienia odwołania w tej sprawie konieczne jest wyrażenie swojego niezadowolenia z treści decyzji, nie ma natomiast obowiązku wskazywania przyczyn tego niezadowolenia. Zasadniczym elementem przesądzającym o zakwalifikowaniu czynności procesowej strony jako wniesienia odwołania jest zatem niezadowolenie z decyzji nieostatecznej. Podkreśla to NSA w wyroku z dnia 2 stycznia 1988r. SA/Wr 815/87. W wyroku z dnia 20 czerwca 1996r. III ARN 14/96 Sąd Najwyższy przyjął, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, pismo strony postępowania administracyjnego wniesione do organu odwoławczego w ustawowym terminie do złożenia odwołania, wyrażające niezadowolenie z decyzji nieostatecznej, podlega rozpatrzeniu jako odwołanie od decyzji. W niniejszej sprawie organ wprawdzie pouczył stronę o trybie przywrócenia terminu, ale J.P. – J. otrzymała powyższe pouczenie już po złożeniu pisma precyzującego zarzuty odwołania, pouczenie to nie może mieć wpływu na ocenę pisma z dnia 17 (22) lipca 2004r. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że pismo J.P. – J. z dnia 17.07. 2004r., które wpłynęło do organu 22.07.2004r. należało potraktować jako odwołanie, zaś pismo z dnia 2.08.2004r. jako jego uzupełnienie. Oznacza to, że skarżąca nie uchybiła terminowi. Podkreślenia wymaga, że skarżąca cytowane pismo nadesłała już z miejsca, gdzie przebywała na rehabilitacji, a zatem nie sposób zarzucić jej brak staranności w dbałości o swoje sprawy. Przy tej okazji podkreślić należy służebną rolę organu administracji wobec obywatela – postępowanie toczy się w sprawie jednostkowej, indywidualnej, a w przedmiotowej sprawie dodatkowo na wniosek strony, która oczekuje uzyskania określonego efektu w sferze swoich uprawnień. Organy administracji publicznej powinny prowadzić postępowanie zgodnie z ogólnymi zasadami, jakie wynikają z k.p.a. – w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Winny także, dokonując oceny czynności podejmowanych przez strony, baczyć na intencje (art. 8 i 9 k.p.a.) W granicach działania przez organ "dla strony" mieści się niewątpliwie wnikliwe rozważenie intencji strony. Jak to wykazano wyżej, skarżąca wskazała na intencję odwołania od decyzji w piśmie z dnia 17.07., które wpłynęło do organu w dniu 22.07.2004r., a więc zostało złożone w terminie przewidzianym dla złożenia odwołania. Należy uznać, iż zakwalifikowanie pisma jako wniosku o przedłużenie terminu lub przedwczesnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania było sprzeczne z rzeczywistą intencją strony (odwołania od decyzji) i przyjętą wykładnią art. 128 k.p.a. Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, które niewątpliwie miało wpływ na jego wynik. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.