II SA/Łd 782/07
WyrokWSA w Łodzi2007-11-13
Skład orzekający: Jolanta Rosińska, Arkadiusz Blewązka, Renata Kubot - Szustowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa materialnego, odmawiając przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z powodu rzekomego nieutrzymywania ich w dobrej kulturze rolnej, w sytuacji gdy skarżąca kwestionowała identyfikację swojej działki na podstawie przedstawionych dowodów fotograficznych i mapowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły zasady postępowania administracyjnego, w szczególności obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Organy pominęły istotne wątpliwości zgłaszane przez skarżącą co do identyfikacji jej działki na podstawie dowodów fotograficznych i mapowych, nie podjęły wystarczających kroków do wyjaśnienia tych wątpliwości, a także nie ustaliły jednoznacznie, kto był faktycznym posiadaczem działki w okresie objętym wnioskiem, co było kluczowe dla ustalenia legitymacji skarżącej do ubiegania się o dopłaty. W związku z tym zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności, stwierdzając zawyżenie powierzchni deklarowanej (1,46 ha) w stosunku do stwierdzonej (0,00 ha) na podstawie kontroli "foto" i nałożył sankcję. Organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na braki proceduralne. Po ponownym rozpatrzeniu, organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania płatności i nałożył sankcje. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że kontrola była prawidłowa, a działka stanowiła nieużytek rolny. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując identyfikację działki i twierdząc, że była ona użytkowana jako pastwisko. WSA uchylił obie decyzje organów administracji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędzia WSA Renata Kubot - Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Żywilla Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...]. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. na rzecz B. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
B. C. złożyła w dniu 12 maja 2005 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005.
We wniosku zadeklarowała działkę rolną "A" - trwałe pastwisko, o powierzchni 1,46 ha, położoną na działce ewidencyjnej nr 797. B. C. wskazała, iż działka ta położona jest w obrębie ewidencyjnym [...], w gminie K., w powiecie [...], w województwie [...].
W dniu 30 września 2005 r. przeprowadzono kontrolę zasadniczą gospodarstwa rolnego należącego do B. C. metodą "foto". W protokole z czynności kontrolnych wskazano, że cała działka rolna na dzień 30 czerwca 2003 r. nie była użytkowana rolniczo (kod DR 10).
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. decyzją z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystywania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345, str. 1 ze zm.) odmówił przyznania skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W uzasadnieniu decyzji wskazał niezgodność (zawyżenie) pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli na miejscu. Organ I instancji ustalił, iż w przypadku jednolitej płatności obszarowej (JPO) powierzchnia deklarowana we wniosku wynosiła 1,46 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli - 0,00 ha. Procentowe zawyżenie wyniosło więc powyżej 50 %. W związku z tym organ odmówił przyznania płatności za dany rok gospodarczy. Na producenta rolnego nałożył także sankcję w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Organ wskazał, iż kwota ta będzie potrącona z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony.
B. C. wniosła odwołanie od w/w decyzji.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. działając na podstawie art. 138 § 2, art. 6 -11, art. 15, art. 61 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 127 § 1 i 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 5 a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj.: Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm.), art. 51 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. (WE) z 2004 r., nr L 141 str. 18-58 ze zm.), art. 136 i 138 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. (WE) z 2004 r. nr L 345 z dnia 20 listopada 2004 r., str. 1-84 ze zm.), art. 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lutego 2005 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnościami uzupełniającymi w 2005 r. (Dz. U. Nr 37, poz. 327 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających (Dz. U. Nr 232, poz. 1967) - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podkreślił, że organ I instancji nie pouczył strony o przysługujących jej uprawnieniach wynikających z treści art. 10 § 1 K.p.a. Ponadto wskazał, iż okoliczność nałożenia sankcji trzyletnich powinna zostać ustalona w sposób nie budzący wątpliwości wnioskodawcy. Podkreślił, że wysokość pomniejszenia uzależniona jest od stosunku powierzchni deklarowanej we wniosku i powierzchni stwierdzonej. Ustalenie tego stosunku w sposób nie bazujący na możliwych do zweryfikowania danych nie pozwoliło należycie ocenić dokonanego porównania, a tym samym uniemożliwiło jego zaakceptowanie. Ponadto zaznaczył, że organ nie zbadał spełnienia przesłanek z art. 68 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, zgodnie z którym obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w sytuacji, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości.
Pismem z dnia 16 stycznia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. poinformował B. C. o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu .
Strona skarżąca w dniu 17 stycznia 2007 r. zapoznała się z aktami sprawy.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. działając na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców odmówił przyznania skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z tytułu:
- jednolitej płatności obszarowej – 2005, nakładając sankcję w wysokości 328,50 zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku, w którym stwierdzono niezgodności;
- uzupełniającej płatności obszarowej – inne – 2005, nakładając sankcję w wysokości 412, 23 zł, która będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w przypadku jednolitej płatności obszarowej (JPO) powierzchnia deklarowana we wniosku wynosiła 1,46 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wynosiła 0,00 ha. Procentowe zawyżenie wyniosło powyżej 50 %. W związku z tym organ odmówił przyznania płatności za dany rok gospodarczy. Na producenta rolnego została także nałożona sankcja w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Organ wskazał, iż kwota ta będzie potrącona z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony. Wysokość sankcji w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych ustalił na kwotę 328,50 zł. Powierzchnia uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) zgłoszona we wniosku wynosiła również 1,46 ha. Powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu - 0,00 ha. Procentowe zawyżenie przekroczyło również i w tym wypadku 50 %. W związku z tym płatność nie przysługiwała. Na producenta rolnego nałożono sankcję w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną. Będzie ona potrącona z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony. Wysokość sankcji w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych ustalono na kwotę 412,23 zł.
Strona złożyła odwołanie od tej decyzji.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 6-11, art. 15, art. 61 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 127 § 1 i 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 5 a ust. 4 ustawy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, art. 8, art. 23 ust. 1, art. 25, art. 28, art. 50 ust. 2 i 3, art. 51 ust. 1, art. 66, art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, art. 136 i 138 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie rodzajów roślin objętych płatnościami uzupełniającymi w 2005 r., § 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie stawek płatności uzupełniających, art. 2, art. 3, art. 6 ust. 1 i 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, § 1 ust. 1, § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających (Dz. U. Nr 214, poz. 2168), art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał, iż postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisem art. 61 § 1 oraz art. 6 i 7 Kpa. W jego ocenie czynności kontrolne zostały dokonane w sposób prawidłowy - kontrola na miejscu była niezapowiedziana, z treści protokołu, jak również ze zdjęcia wykonanego przez inspektorów terenowych w czasie kontroli, wynikało, że producent nie podejmował działań, które służyłyby utrzymywaniu gruntów deklarowanych do płatności w dobrej kulturze rolnej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził tego, że działka była wypasana. Dowody zgromadzone w sprawie były ze sobą spójne. Sfotografowana działka była działką ewidencyjną nr 797, w granicach której położona jest, zgodnie z deklaracją strony, działka rolna "A". Potwierdziły to konsultacje z pracownikami Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a wykonane zdjęcie stanowiło dowód tego, iż na całości działki nie była prowadzona działalność rolnicza. Fakt, iż zdjęcie to przedstawiało działkę ewidencyjną nr 797 znalazł potwierdzenie w obrazie mapy lotniczej. Podstawą stwierdzenia tożsamości porównywanych obszarów stanowiły wspólne dla nich punkty, tj. zadrzewienia, rów, folie oraz budynki. Protokół został sporządzony w sposób prawidłowy i zawierał wszystkie niezbędne informacje, które pozwoliły organowi wydać decyzję w sprawie. Jego kopia została przekazana stronie skarżącej. Zdaniem organu odwoławczego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikało ponadto, iż wnioskodawczyni zadeklarowała nieużytek rolny, tj. grunt zadrzewiony, zachwaszczony, nie wypasany i nie wykaszany, do których to nieużytków, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, płatności bezpośrednie nie przysługują. Powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wniosku wyniosła zatem w przypadku obu tych działek 0,00 ha. Organ uznał też, że B. C. znała zasady przyznawania płatności, o czym świadczy podpis złożony pod oświadczeniem zamieszczonym na stronie 4/4 wniosku - sekcja DC "Oświadczenia i zobowiązania" i pomimo tego zadeklarowała we wniosku działki, które w rzeczywistości były nieużytkami rolnymi. Skarżąca miała więc świadomość tego, że wniosek nie jest poprawny pod względem faktycznym. W rozpoznawanej sprawie strona miała świadomość i wiedzę, że deklarowana do płatności działka rolna "A" o uprawie "pastwisko", położona na działce ewidencyjnej nr 797 nie jest pastwiskiem, lecz stanowi nieużytek rolny, który nie kwalifikuje się do przyznania płatności. W ocenie organu odwoławczego B. C. znała przesłanki przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i pomimo, że nie dokonywała żadnych zabiegów na przedmiotowych działkach, zadeklarowała je do płatności, poświadczając podpisem dane niezgodne ze stanem faktycznym. W związku z powyższym za zasadną uznano odmowę przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych w wysokości 740,73 zł (328,50 zł + 412,23 zł).
W dniu 20 lipca 2007 r. B. C. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. postulując jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że twierdzenie, iż przedmiotem jej deklaracji był nieużytek rolny było bezzasadne i niezgodne ze stanem faktycznym. Wskazała, że na działce oznaczonej nr ewidencyjnym 797 położonej we wsi B. od 2001 r. znajduje się pastwisko, na którym prowadzony był wypas bydła. Skarżąca podała ponadto, że powierzchnię 0,08 ha zajmuje wyłączony z wniosku o przyznanie płatności las, a po przeciwnej stronie działki w jednym rzędzie rośnie kilka śliw. Tym samym nie jest zadrzewiona cała działka, a istniejące zadrzewienie nie zaburza podstawowej funkcji działki jaką jest pastwisko.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu 16 października 2007 r. B. C. złożyła w Sądzie: oświadczenie podpisane przez A. W., z którego wynikało, że za zgodą skarżącej wypasała ona od 2003 r. i wypasa nadal bydło na działce nr 797; wydane przez Wójta Gminy K. decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego na rok 2006 i 2007 oraz protokół z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 30 września 2005 r. Skarżąca wskazała również, że protokół ten otrzymała w dniu 9 marca 2006 r., był on dla niej niezrozumiały i niekompletny. Podkreśliła, że w marcu 2006 r. udała się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., ale mimo to nie uzyskała żadnego wyjaśnienia, nie okazano jej też zdjęcia jej działki. Płytę ze zdjęciem okazano jej dopiero w styczniu 2007 r. Na zdjęciu tym nie rozpoznała jednak swej działki. Ponadto skarżąca zarzuciła, że nie została poinformowana, iż może być powtórzona kontrola na miejscu, podniosła też, że dane zawarte w rubrykach 81 i 83 protokołu są sprzeczne ze sobą.
Na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. skarżąca oświadczyła, iż w 2005 roku nie dokonywała koszenia trawy na działce, gdyż nie było to potrzebne z uwagi na wypasanie na niej bydła w ilości ośmiu sztuk od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Wskazała ponadto, iż nie jest z zawodu rolnikiem a ziemię odziedziczyła po rodzicach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym – zgodnie z § 2 tego artykułu – kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej lub w postanowieniu z punktu widzenia zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów prawa materialnego właściwego na czas wydania decyzji lub postanowienia.
Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia, następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bada więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze. Stosownie do treści art. 133 § 1 powołanej ustawy sąd rozstrzyga na podstawie akt sprawy.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania podlega ogólnym regułom procedury administracyjnej.
Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w tak zakreślonej kognicji, Sąd uznał, iż zarówno decyzja organu odwoławczego, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem zasad określonych w art. 7, art. 8 , art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi podstawę do jej uchylenia.
Postępowanie, które zakończyło się wydaniem zaskarżonych rozstrzygnięć podlega ogólnym zasadom postępowania administracyjnego, stąd też wymóg przestrzegania tych zasad na każdym etapie postępowania i w toku wszelkich podejmowanych czynności. Organy obowiązane były zatem do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, tak aby ustalić stan zgodny z rzeczywistością (art. 7, art. 77 Kpa). Czynności postępowania powinny prowadzić w taki sposób by pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa (art. 8 Kpa). W szczególności organ winien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 75 § 1, art. 107 § 3 Kpa) - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981r., sygn. akt SA 810/81, ONSA 1981 nr 1 poz. 45. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy wydaną decyzją. Niewyjaśnienie wszystkich mających istotne znaczenie w sprawie okoliczności oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny takiej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 1998r., sygn. akt II SA 96/98, System Informacji Prawnej LEX, LEX Nr 41681; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 1988r., sygn. akt II SA 497/88, ONSA 1989 r. nr 2, poz. 68, LEX Nr 10079). Prawidłowo sformułowane uzasadnienie powinno nadto umożliwiać organom nadzoru i sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia.
Analizując działania organów administracji publicznej w niniejszej sprawie wskazać wypada, iż Sąd nie mógł zaakceptować takiego sposobu zbierania i oceny materiału dowodowego, jaki miał w niej miejsce. Organy administracji przyjęły bowiem, iż skarżącej nie przysługują płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2005, gdyż należące do niej grunty nie były utrzymywane w należytej kulturze rolnej. Czyniąc powyższe ustalenia organy zupełnie pominęły okoliczność, że skarżąca już w piśmie z dnia 21 stycznia 2007 r. skierowanym do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. oświadczyła, iż na okazanej jej wykonanej podczas kontroli fotografii nieruchomości nie może rozpoznać należącej do niej działki nr 797 położonej we wsi B.. Wskazała także, iż uznawane przez organ za cechę charakterystyczną tunele foliowe posadowione na działkach sąsiadujących z jej nieruchomością są bardzo popularnym naniesieniem w okolicy i znajdują się na wielu działkach, gdyż na tych terenach masowo prowadzona jest uprawa papryki. Tym samym zakwestionowała ona kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność.
W ocenie Sądu również znajdująca się w aktach sprawy mapa lotnicza nie pozwalała na jednoznaczne ustalenie, czy znajduje się na niej obraz nieruchomości należącej do skarżącej, była nieczytelna i uniemożliwiała dokonanie na jej podstawie jakichkolwiek ustaleń faktycznych.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż wobec ujawnionych w trakcie postępowania wątpliwości, obowiązkiem organów administracyjnych było wyjaśnienie w sposób nie budzący wątpliwości, czy utrwalone na zdjęciu lotniczym grunty były nieruchomością, w granicach której, zgodnie z deklaracją strony, położona jest działka rolna oznaczona symbolem "A". W tym celu należało powtórzyć czynności dowodowe, dokonać oględzin na miejscu z udziałem skarżącej, wykorzystać wszelkie dostępne środki dowodowe w celu zidentyfikowania gruntu podlegającego ocenie z punktu widzenia utrzymania w dobrej kulturze rolnej. Ustalenie bowiem, iż zadeklarowane przez skarżącą grunty stanowią nieużytek i obciążenie jej w związku z tym sankcjami wymagało od organu ustalenia okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości. Organ zobligowany był do tego przepisami art. 7, 77 i 80 Kpa. Wielkość owych sankcji uzależniona jest od stosunku powierzchni gruntów zadeklarowanych we wniosku do powierzchni rzeczywistej. Ustalenie tego stosunku w sposób nie bazujący na możliwych do zweryfikowania danych, nie pozwalało należycie ocenić dokonanego przez organ zabiegu porównania, a tym samym uniemożliwiało jego zaakceptowanie jako całkowicie dowolnego.
Kolejną okolicznością, podniesioną przez B. C. wprawdzie dopiero na etapie postępowania sądowego, ale bardzo istotną dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej, było ustalenie jaki stosunek prawny łączył skarżącą z A. W. - osobą która wypasała bydło na należącym do niej gruncie. Wskazać bowiem należy, iż uprawnionym do otrzymania płatności ze środków wspólnotowych obejmującej jednolitą płatność obszarową zgodnie z treścią przepisu art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej, będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwana dalej "producentem rolnym", płatności zaś przysługują na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Mając na uwadze fakt, że płatności do gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej przysługują jedynie osobie fizycznej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego na organach administracyjnych prowadzących postępowanie w przedmiocie dopłat spoczywał w pierwszej kolejności obowiązek ustalenia, czy osoba wnioskująca o udzielenie dopłat bezpośrednich jest posiadaczem wskazanych we wniosku nieruchomości. W sprawie niniejszej natomiast organy nie ustaliły, kto w okresie objętym wnioskiem był de facto posiadaczem działki nr 797 położonej we wsi B., nie zbadały więc, czy skarżąca posiadała legitymację do ubiegania się o przyznanie jej dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, których jest właścicielką.
Wskazane wyżej zastrzeżenia dotyczą organów obu instancji i powodują, iż Sąd orzekający nie znalazł podstaw do uznania, iż sprawa została wnikliwie i rzetelnie wyjaśniona. Lektura akt administracyjnych sprawy ujawniła szereg uchybień i jednocześnie nie pozwoliła na pełną ocenę ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz zweryfikowanie, czy powołane przez organ przepisy zostały prawidłowo zastosowane.
Ponownie analizując materiały niniejszej sprawy organ administracji winien zwrócić uwagę na konieczność przestrzegania norm ogólnych zakreślających ramy prawidłowo przeprowadzonego postępowania, a przede wszystkim ustalić rzeczywisty stan faktyczny sprawy w sposób nie budzący wątpliwości i przeanalizować wskazane powyżej uchybienia.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Z uwagi na uwzględnienie skargi, Sąd na podstawie przepisu art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w punkcie drugim sentencji orzekł o zwrocie kosztów postępowania.
Rozstrzygnięcie stanowiące, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku wydano na podstawie przepisu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ż.K.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło