II SA/Łd 783/11

Dnia 4 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat D. S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w Ł. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zawierającą należny podatek od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania M. W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. znak: [...] z dnia [...] odmawiającą M. W. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie zaległego czynszu i leczenie w wysokości 2000 zł. W trakcie przeprowadzonego postępowania ustalono, iż w/w decyzją, organ pierwszej instancji odmówił przyznania M. W. zasiłku celowego na wskazany cel, określony we wniosku z 11 marca 2011 roku. Ustalono, że od marca 2011r. wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Za dochód z marca 2011r. przyjęto zasiłek stały w kwocie 444 zł. i zasiłek okresowy w wysokości 20 zł. Łączny dochód wyniósł zatem 464 zł, czyli poniżej ustawowego kryterium dochodowego, wynoszącego 477 zł. Dalej organ I instancji wyjaśnił, że uregulowanie zaległych zobowiązań za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej, a regulowanie jakichkolwiek zadłużeń nie mieści się w celach pomocy społecznej. Ośrodek nie pokrywa również bieżących opłat czynszowych, gdyż nie posiada na to środków. Zadanie to realizuje Wydział Spraw Lokalowych Urzędu Miasta B. Z zebranych przez organ informacji wynika nadto, że M. W. miał przyznany dodatek mieszkaniowy, który został wstrzymany od 1 lutego 2011r. Organ dodał, że przyznanie pomocy w kwocie 2.000 zł przekracza możliwości finansowe Ośrodka. W odwołaniu od owej decyzji M. W. stwierdził, że decyzja organu pomocowego jest niesłuszna i niesprawiedliwa. W odczuciu skarżącego jest on dyskryminowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, bowiem mimo tego, że pracownikom Ośrodka znana jest jego sytuacja zdrowotna, to odmawia mu się pomocy, podczas gdy inne osoby uzyskują taka pomoc. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w części uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] wyjaśniło, że nie jest wątpliwe, że M. W. spełnia kryterium ustawowe do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja co do zasady została wydana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Wprawdzie, wskazał organ odwoławczy, można mieć wątpliwość co do zasadności tezy, że opłacenie zaległego czynszu nie jest niezbędną życiową potrzebą, to zważywszy, że oczekiwana kwota pomocy to połowa wszystkich środków (po zabezpieczeniu środków na realizację programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", na zdarzenia losowe, na koszty pogrzebów, na posiłki w szkołach, jadłodajni i SDS, na opał ), które ma organ do dyspozycji w skali miesiąca na pozostałe zasiłki celowe dla wszystkich potrzebujących, tj. 4.083,33 zł - odmowa przyznania świadczeń jest jak najbardziej uzasadniona. Dodatkowo przypomniano, że M. W., miał przyznany dodatek mieszkaniowy, który został wstrzymany z dniem 1 lutego 2011r. Nadto w marcu 2011r. wnioskodawca otrzymał pomoc w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków i badania w łącznej wysokości 93,02 zł. Do wniosku z dnia 11 marca 2011r. nie dołączył zaś innych faktur dokumentujących poniesienie dodatkowych kosztów związanych z leczeniem. Podkreślono, że na realizację zadań własnych w 2011r. Ośrodek dysponuje środkami z budżetu gminy w łącznej wysokości 1.400.000 zł, z tego kwota 1.000.000 zł to środki zabezpieczone na realizację programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Na realizację pozostałych świadczeń, pozostaje kwota 400.000 zł. Z tego w pierwszej kolejności zabezpieczono środki: na zdarzenia losowe - 20.000 zł, na koszty pogrzebów - 12.000 zł, na posiłki w szkołach, jadłodajni i ŚDS - 60.000 zł, na opał 259 000 zł. — Na pozostałe zasiłki celowe pozostaje kwota 49.000 zł, co miesięcznie stanowi kwotę 4.083,33 zł. Środki te wydatkowane są na pokrycie kosztów leczenia czy innych "niezbędnych potrzeb". Przeznaczone są także dla osób nie spełniających kryteriów dochodowych określonych w ustawie o pomoc społecznej bądź w programie "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", a jednocześnie wymagających wsparcia ze względu na "szczególnie trudną sytuację", w jakiej się znaleźli. Z tych środków uzyskał pomoc także M. W. otrzymując zasiłek celowy na leki, pokrycie kosztów badania, kosztów zużycia gazu, energii, zakup biletów. W marcu 2011r. skarżący otrzymał zasiłki celowe, w łącznej wysokości 241,98 zł., a w tym samym okresie z zasiłków celowych (z wyłączeniem opału) skorzystały 24 osoby samotne otrzymując średnio 119,24 zł. Niewątpliwie sytuacja skarżącego jest bardzo trudna, ale Ośrodek jest zobligowany do limitowania udzielanych świadczeń, aby skorzystało z niej jak najwięcej potrzebujących tej pomocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę oddala w razie stwierdzenia braku podstaw do jej uwzględnienia. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż nie narusza ona prawa. Przede wszystkim należy zwrócić uwagą na to, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( art. 3 ust. 4 ustawy). Pomoc społeczna ma zatem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to zatem, że instytucje pomocy społecznej winny służyć wsparciem w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudnych sytuacji życiowych, nie jest ich zadaniem zaspokajanie wszystkich potrzeb. Artykuł 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej natomiast stanowi, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl ust. 2 tego przepisu, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nie budzi wątpliwości, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie decyzji wydawanej w ramach uznania administracyjnego, na co trafnie zwróciły uwagę organy administracji w uzasadnieniach wydanych w niniejszej sprawie decyzji. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Orzekanie w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem, że wybór sposobu załatwienia wniosku strony zależy wyłącznie od woli organu administracji nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jest okolicznością powszechnie znaną, iż organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Jak wskazano wyżej, kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana przez sąd ogranicza się wyłącznie do zbadania jej zgodności z prawem, a nie jej celowości, czy też słuszności. W przypadku decyzji uznaniowej kontrola ta natomiast ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy przy jej wydaniu organ administracji nie przekroczył granic uznania, czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie i wreszcie, czy postępowanie poprzedzające jej wydanie, zostało prawidłowo przeprowadzone, w szczególności zaś, czy stan faktyczny został ustalony w prawidłowy sposób. Tego rodzaju uchybień w niniejszej sprawie sąd się jednak nie dopatrzył. Z uzasadnień decyzji wydanych w niniejszej sprawie bezspornie wynika, że organy wzięły pod uwagę nadzwyczaj trudną sytuację życiową skarżącego, w tym sytuację zdrowotną, znaczny stopień niepełnosprawności, niezdolność do w pełni samodzielnej egzystencji. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje również i to, iż skarżący, spełnia ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób przekonujący przedstawiło swoje stanowisko w sprawie, wskazując przy tym na ograniczoną wysokość środków finansowych, jakimi w 2011r. dysponuje organ pomocowy. Organ ten wprost wskazał, iż organ pierwszej instancji na realizację zadań własnych w 2011r. dysponuje środkami z budżetu gminy w łącznej wysokości 1.400.000 zł, z tego kwota 1.000.000 zł to środki zabezpieczone na realizację programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Na realizację pozostałych świadczeń, pozostaje kwota 400.000 zł. Z tego w pierwszej kolejności zabezpieczono środki: na zdarzenia losowe - 20.000 zł, na koszty pogrzebów - 12.000 zł, na posiłki w szkołach, jadłodajni i ŚDS - 60.000 zł, na opał 259. 000 zł. Na pozostałe zasiłki celowe pozostaje kwota 49.000 zł, co miesięcznie stanowi kwotę 4.083,33 zł. Środki te wydatkowane są na pokrycie kosztów leczenia czy innych "niezbędnych potrzeb". W tych okolicznościach, mając na względzie w szczególności to, że skarżący jest stałym beneficjentem świadczeń przyznawanych w ramach pomocy społecznej, w marcu 2011r. skorzystał także z pomocy w formie zasiłków celowych w łącznej wysokości 241,98 zł, stwierdzić należy, iż decyzja o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie zaległych czynszów i leczenie w kwocie 2000 zł. nie przekroczyła granic uznania administracyjnego i nie narusza prawa. Szczególnie że jak wskazuje organ oczekiwana kwota pomocy to połowa wszystkich środków, które ma organ do dyspozycji w skali miesiąca na pozostałe zasiłki celowe dla wszystkich potrzebujących ,. a Ośrodek jest zobligowany do limitowania udzielanych świadczeń, aby skorzystało z niej jak najwięcej potrzebujących tej pomocy. Z kolei ustosunkowując się do argumentacji zaprezentowanej przez skarżącego, nie negując niewątpliwie trudnej sytuacji strony stwierdzić należy, że nie może ona odnieść zamierzonego skutku wobec przyjętych w ustawie o pomocy społecznej zasad przyznawania zasiłku celowego. W szczególności nietrafny zdaje się zarzut dyskryminacji skarżącego przez pozbawienie go prawa o świadczeń, skoro, jak wykazał organ M.W. korzysta z różnych form pomocy społecznej przez wiele miesięcy w skali roku. Wskazanie w uzasadnieniach decyzji rodzajów i wysokości wypłacanych skarżącemu świadczeń również nie jest formą dyskryminacji a próbą – skuteczną – udokumentowania, że organ stara się w miarę możliwości zaspokoić część jego żądań. Nie sposób zakwestionować zasadności decyzji odmawiającej zasiłku na uregulowanie zaległości czynszowych, w szczególności w sytuacji, gdy skarżący korzystał z dodatku mieszkaniowego. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego oraz przepisów procedury. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd postanowił, jak w punkcie drugim wyroku na mocy art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy zastosowaniu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c", w związku z § 19 ust. 1, § 20 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. m.o.