II SA/Łd 784/11

Dnia 4 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat D. S. prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w Ł. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zawierającą należny podatek od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania M. W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. znak: [...] z dnia [...] odmawiającej M. W. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na leczenie działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), W uzasadnieniu decyzji Prezydenta M. B. ustalono, że wnioskodawca uzyskał w marcu 2011r. dochód w postaci zasiłku stałego w kwocie 444 zł. i zasiłku okresowego w wysokości 20 zł. Łączny dochód wyniósł zatem 464 zł, czyli poniżej ustawowego kryterium dochodowe, wynoszącego 477 zł. Dalej wyjaśniono, że wnioskodawca ubiegał się o pomoc finansową na leczenie i we wniosku poinformował o kosztach wizyt w prywatnych gabinetach lekarskich, tj. : w dniu 26 stycznia 2011r. u urologa, 2 wizyty u urologa po 150 zł bez podanych terminów i wizyta w dniu 16 marca 2011r. - 100 zł. Na potwierdzenie wizyty z dnia 26 stycznia 2011r. dołączył kserokopię skierowania do szpitala i kserokopię 2 recept. Dołączył także kserokopię potwierdzenia wizyty w gabinecie urologicznym z datą 15 marca 2011r. Wskazał ponadto, że poniósł koszty badania USG w dniu 3 lutego 2011r. - 100 zł i badania PSA - 25 zł. Organ wyjaśnił, że z informacji, jakie uzyskał, wnioskodawca nie poniósł kosztów badania PSA wykonanego w dniu 4 lutego 2011r., bowiem w dniu 6 kwietnia 2011r. do MOPS wpłynęło pismo ze Szpitala Wojewódzkiego w B. informujące, że powyższe badanie przeprowadzono bezpłatnie, na podstawie skierowania wystawionego przez lekarza poradni urologicznej. Organ pomocowy wskazał także, że pokrycie oczekiwanych kosztów leczenia przekracza możliwości finansowe Ośrodka, lecz uwzględniając trudną sytuację zdrowotną wnioskodawcy przyznano mu pomoc na leczenie - decyzją z dnia [...] - zasiłek celowy w wysokości 93,02 zł, w tym w wysokości 86,02 na zakup leków, w wysokości 25 zł na badanie krwi; z dnia [...] zasiłek celowy w wysokości 44,25 zł na pokrycie kosztów leków; decyzją z dnia [...] przyznano zasiłek celowy w wysokości 74,20 zł na pokrycie kosztów zakupu leków. W ocenie organu pierwszej instancji udzielona wnioskodawcy pomoc pokrywała w całości udokumentowane przez niego koszty. Ośrodek nie ma jednak możliwości pokrywania wszystkich kosztów leczenia, w szczególności kosztów wizyt w prywatnych gabinetach i wykonywanych odpłatnie badań. W odwołaniu od owej decyzji M. W. stwierdził, że decyzja organu pomocowego jest niesłuszna i niesprawiedliwa, bowiem w jego odczuciu jest on dyskryminowany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, bowiem mimo tego, że pracownikom Ośrodka znana jest jego sytuacja zdrowotna, to odmawia mu się pomocy, podczas gdy inne osoby uzyskują taka pomoc. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z [...] przyjęłó za bezsporne że M. W. spełnia kryterium ustawowe do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. W sprawie niniejszej odwołujący się wnosił o pomoc na sfinansowanie kosztów wizyt w prywatnych gabinetach lekarskich i kosztów badań, z których jak się okazało, badanie PSA było wykonane bezpłatnie. Nadto wnioskodawca jest objęty publiczną służbą zdrowia, a jak wynika z akt sprawy skorzystał z wizyty w poradni urologicznej chociażby w dniu 24 stycznia 2011r. Zatem próba sfinansowania ze środków pomocy społecznej kosztów wizyt w prywatnych gabinetach nie znajduje uzasadnienia prawnego. Poza tym, nieprawdziwe oświadczenie skarżącego co do poniesionych kosztów badania PSA w dniu 4 lutego 2011 r. mogło też stanowić podstawę odmowy wnioskowanej pomocy. Podkreślono, że rolą pomocy społecznej nie jest zaspokajanie wszystkich potrzeb strony, tym bardziej, że nagminnie występuje on do Ośrodka o różne formy pomocy, tj. na pokrycie kosztów leczenia, leków, kosztów zużycia gazu, energii elektrycznej, kosztów badań, biletów na podróż na wizyty lekarskie (w tym w prywatnych gabinetach), na zaległy czynsz, szczególnie wobec faktu, iż Ośrodek ma ograniczone możliwości finansowe. Dalej Kolegium wyjaśniło, iż na realizację zadań własnych w 2011r. Ośrodek dysponuje środkami z budżetu gminy w łącznej wysokości 1.400.000 zł, z tego kwota 1.000.000 zł to środki zabezpieczone na realizację programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Na realizację pozostałych świadczeń, pozostaje kwota 400.000 zł. Z tego w pierwszej kolejności zabezpieczono środki: na zdarzenia losowe - 20.000 zł, na koszty pogrzebów - 12.000 zł, na posiłki w szkołach, jadłodajni i ŚDS - 60.000 zł, na opał 259 000 zł. Na pozostałe zasiłki celowe pozostaje kwota 49.000 zł, co miesięcznie stanowi kwotę 4.083,33 zł. Środki te wydatkowane są na pokrycie kosztów leczenia czy innych "niezbędnych potrzeb". Przeznaczone są także dla osób nie spełniających kryteriów dochodowych określonych w ustawie o pomocy społecznej bądź w programie "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", a jednocześnie wymagających wsparcia ze względu na "szczególnie trudną sytuację", w jakiej się znaleźli. Wnioskodawca zaś w miesiącu marcu 2011r. otrzymał zasiłki celowe, przyznane poza programem wieloletnim w łącznej wysokości 241,98 zł. Z pisma Ośrodka z dnia 20 kwietnia wynika, że w marcu z zasiłków celowych (z wyłączeniem opału) skorzystały 24 osoby samotne otrzymując średnio 119,24 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż nie narusza ona prawa. Przede wszystkim należy zwrócić uwagą na to, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( art. 3 ust. 4 ustawy). Pomoc społeczna ma zatem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to jedynie udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudnych sytuacji życiowych, a nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb. Artykuł 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej natomiast stanowi, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl ust. 2 tego przepisu, stanowiącego podstawę prawną orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nie budzi wątpliwości, że posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "może być przyznany" w treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, oznacza, iż zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej przez organ administracji na podstawie decyzji wydawanej w ramach uznania administracyjnego, na co trafnie zwróciły uwagę organy administracji w uzasadnieniach wydanych w niniejszej sprawie decyzji. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Orzekanie w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem, że wybór sposobu załatwienia wniosku strony zależy wyłącznie od woli organu administracji nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jest okolicznością powszechnie znaną, iż organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Jak wskazano wyżej, kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana przez sąd ogranicza się wyłącznie do zbadania jej zgodności z prawem, a nie jej celowości, czy też słuszności. W przypadku decyzji uznaniowej kontrola ta natomiast ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy przy jej wydaniu organ administracji nie przekroczył granic uznania, czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie i wreszcie, czy postępowanie poprzedzające jej wydanie, zostało prawidłowo przeprowadzone, w szczególności zaś, czy stan faktyczny został ustalony w prawidłowy sposób. Tego rodzaju uchybień w niniejszej sprawie sąd się jednak nie dopatrzył. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje to, że skarżący spełnia kryteria do objęcia go pomocą społeczną, w tym kryteria do przyznania zasiłku celowego. Zarzut, iż organ jego sytuacji nie uwzględnił nie jest uzasadniony – organy wprost ustalają zakres niepełnosprawności, ciężką sytuację zdrowotną i socjalną skarżącego. Te ustalenia nie oznaczają jednak, iż zasiłek cedlowy automatycznie winien zostać przyznany. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób przekonujący przedstawiło swoje stanowisko w sprawie, wskazując przy tym na ograniczoną wysokość środków finansowych, jakimi w 2011r. dysponuje organ pomocowy. Okoliczności te również wpływają bezpośrednio na podejmowane [przez organ decyzje, co wynika wprost z cytowanego wcześniej przepisu art.3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej W tych okolicznościach, mając na względzie w szczególności to, że w marcu 2011r. skarżący skorzystał także z pomocy w formie zasiłków celowych, w łącznej wysokości 241,98 zł. stwierdzić należy, iż decyzja o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na leczenie, w tym kosztów badań wykonywanych w gabinecie prywatnym nie przekroczyła granic uznania administracyjnego i nie narusza prawa., pomimo częściowo błędnego uzasadnienia./ Nie sposób bowiem podzielić poglądu organu iż objęcie skarżącego publiczną służbą zdrowia wyklucza możliwość ubiegania się o dofinansowanie (pomoc) do leczenia podejmowanego w tym systemie, zwłaszcza uwzględniając trudności w uzyskaniu chociażby nieskrępowanego dostępu do lekarzy. Uwaga ta jednak nie wpływa na ocenę decyzji. Nie można też zarzucić nietrafności wnioskom organów, iż przyczyną odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej może być ustalenie, iż wnioskodawca w istocie nie poniósł takich kosztów, które zostały zawarte we wniosku o zasiłek celowy (vide nieodpłatne wykonanie badania PSA). Jest to bowiem rodzaj braku współdziałania beneficjenta z organem pomocowym, o którym stanowi art. 11 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej Reasumując w niniejszej sprawie celem ani organów pomocowych, ani też celem sądu nie jest kwestionowanie niewątpliwie trudnej sytuacji strony, uprawniającej go do pozostawania beneficjentem świadczeń pomocowych.. Jednakże wobec omówionych wyżej wyjaśnień organów, przyjętych w ustawie o pomocy społecznej zasad przyznawania zasiłku celowego. Skarga skuteczną się nie okazała. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego oraz przepisów procedury. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd postanowił, jak w punkcie drugim wyroku na mocy art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy zastosowaniu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c", w związku z § 19 ust. 1, § 20 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. m.o.