II SA/Łd 785/08

Dnia 20 stycznia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Protokolant asystent sędziego Piotr Pietrasik, po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2009 roku na rozprawie sprawy ze skargi E. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu w całości lub w części należności z tytułu egzekwowanej grzywny w celu przymuszenia uchyla zaskarżone postanowienie. LS [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] roku, Nr [...] (znak: [...]) stwierdził niedopuszczalność odwołania E. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] roku, Nr [...] (znak: [...]). Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z dnia [...] roku odmówił E. P. zwrotu całości lub w części ściągniętych należności z tytułu egzekwowanej grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki wynikającego z decyzji organu Nr [...] z dnia 7 [...] roku. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 126 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2002 roku Nr 110, poz. 968 ze zm.), na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub w części. O zwrocie grzywny postanawia organ egzekucyjny. Oceniając całość materiału dowodowego organ uznał, że w stanie faktycznym sprawy nie ma uzasadnienia dla zwrotu grzywny, a wnioskodawca nie wykazał zaistnienia żadnej okoliczności za tym przemawiającej. W konkluzji uzasadnienia organ zawarł pouczenie o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia odwołania. W odwołaniu od powyższej decyzji E. P. przedstawił argumenty merytoryczne skierowane przeciwko kwestionowanej decyzji wywodząc, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i że został błędnie pouczony przez organy co do kwestii istotnych w sprawie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem z dnia [...] roku stwierdził niedopuszczalność odwołania E. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] roku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 134 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, rozstrzygnięcie wniosku o zwrot w całości lub w części ściągniętych należności z tytułu egzekwowanej grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku winno nastąpić w formie postanowienia, na które stronie przysługiwałoby zażalenie. W tej sytuacji złożony przez stronę środek zaskarżenia w postaci odwołania jest niedopuszczalny, mimo błędnego pouczenia zawartego w rozstrzygnięciu organu I instancji. W skardze na powyższe postanowienie E. P. wniósł o jego uchylenie wskazując, że to organ powinien ponosić odpowiedzialność za treść swoich rozstrzygnięć, w tym również za pouczenie o środkach zaskarżenia. Skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za błąd organu szczególnie, gdy zastosował się on do pouczenia zawartego w rozstrzygnięciu organu. Na tej podstawie E. P. wniósł o uchylenie postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. i orzeczenie o zwrocie przez organ I instancji wyegzekwowanej grzywny w całości, gdyż znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej i osobistej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie wyjaśniając, że skarga jest niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do wydania orzeczenia o zwrocie na rzecz skarżącego ściągniętej należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W stanie faktycznym sprawy, organ II instancji stwierdził niedopuszczalność odwołania, gdyż ocenił, że organ I instancji powinien załatwić sprawę w drodze postanowienia, a strona mogła kwestionować treść tego rozstrzygnięcia w drodze zażalenia. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wydając postanowienie z dnia [...] roku naruszył zasady ogólne postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6, 7, 8, 9 w związku z art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd jednocześnie ocenił, że naruszenie to ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zgodnie z przepisem art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego, błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Błędne pouczenie może oznaczać wadliwe wskazanie organu właściwego do rozpoznania środka prawnego, błędne określenie terminu do jego wniesienia albo nieprawidłowe określenie trybu wniesienia środka prawnego. Bezsprzecznie organ I instancji załatwił wniosek o zwrot całości lub części ściągniętej grzywny w celu przymuszenia, w drodze decyzji. W treści tej decyzji organ zawarł pouczenie o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia odwołania. Skarżący skorzystał tego uprawnienia i wniósł odwołanie. Treść odwołania sprowadzała się do przedstawienia argumentów skierowanych przeciwko rozstrzygnięciu organu I instancji. Podkreślić należy, że odwołanie zostało złożone w terminie do wniesienia zażalenia. Decyzja I instancji została bowiem doręczona skarżącemu dnia 10 czerwca 2008 roku, a pismo stanowiące odwołanie zostało skierowane do organu w dniu 16 czerwca 2008 roku. Owszem skarżący omyłkowo przesłał odwołanie bezpośrednio do organu II instancji, tym niemniej naruszenie to nie skutkuje dla niego negatywnymi konsekwencjami w obliczu przepisu art. 65 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Konstatując, środek odwoławczy, jaki złożył skarżący w toku postępowania administracyjnego poprzez uwzględnienie jego treści i terminu jego wniesienia, stanowić winien zażalenie. Tym samym organ stwierdził niedopuszczalność odwołania skupiając się tylko na podanym przez skarżącego tytule. Działanie takie stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6, 7, 8 i 9 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tymi zasadami, organy administracji działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 KPA), stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 KPA). Organy obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 KPA). Organy obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Nadto, organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 8 KPA). Organy naruszyły zasady ogólne, szczególnie w obliczu tego, że skarżący napisał w odwołaniu, że jest osobą starszą i schorowaną. Ustosunkowując się do zarzutów i wniosków skargi należy wyjaśnić, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem. Sąd nie ma kompetencji do wydania orzeczenia merytorycznego kończącego sprawę. W tej sytuacji wniosek zawarty w skardze o wydanie orzeczenia w zakresie zwrotu w całości lub części ściągniętej grzywny w celu przymuszenia, nie mógł być uwzględniony przez Sąd. Konkludując, Sąd uznając zasadność skargi, orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. K.O.