II SA/Łd 785/11

Dnia 4 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat D. prowadzącej Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w Ł. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zawierającą należny podatek od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Prezydenta Miasta B. znak: [...] z dnia [...] odmawiającej M. W. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów badania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymało w mocy wskazaną decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z [...] o wskazanym wyżej numerze organ rozstrzygnął w niosek M.W. z dnia 16 marca 2011 roku, zgłoszony telefonicznie. Organ usta;lił, iż warunki zdrowotne i bytowe uprawniają skarżącego do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej i taką pomocą M.W jest objęty. Jednakże odwołując się do art. 3 ustawy o pomocy społecznej organ wskazał, że posiadane środki nie pozwalają na uwzględnienie wszystkich wniosków beneficjenta. W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyhjnej wskazano szczegółowo, jakie świadczenia skarżący otrzymał w marcu i kwietniu 2011 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] wyjaśniło, że nie jest wątpliwe, iż M. W. spełnia kryterium ustawowe do przyznania świadczeń z pomocy społecznej, jednakże pokrywanie wszystkich kosztów leczenia skarżącego przekracza możliwości finansowe Ośrodka. Wskazano, że strona stale korzysta ze środków pomocy społecznej, a w trakcie rozpoznawania są kolejne wnioski. Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji wykazał, że możliwości Ośrodka są ograniczone. Na realizację zadań własnych w 2011r. Ośrodek dysponuje środkami z budżetu gminy w łącznej wysokości 1.400.000 zł, z tego kwota 1.000.000 zł to środki zabezpieczone na realizację programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Na realizację pozostałych świadczeń, pozostaje kwota 400.000 zł. Z tego w pierwszej kolejności zabezpieczono środki: na zdarzenia losowe - 20.000 zł, na koszty pogrzebów - 12.000 zł, na posiłki w szkołach, jadłodajni i ŚDS - 60.000 zł, na opał 259 000 zł. Na pozostałe zasiłki celowe pozostaje kwota 49.000 zł, co miesięcznie stanowi kwotę 4.083,33 zł. Środki te wydatkowane są na pokrycie kosztów leczenia czy innych "niezbędnych potrzeb". Przeznaczone są także dla osób nie spełniających kryteriów dochodowych określonych w ustawie o pomoc społecznej bądź w programie "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", a jednocześnie wymagających wsparcia ze względu na "szczególnie trudną sytuację", w jakiej się znaleźli. Z tych środków uzyskał pomoc także M. W. otrzymując zasiłek celowy na leki, pokrycie kosztów badania, kosztów zużycia gazu, energii, zakup biletów. Zainteresowany otrzymał pomoc w granicach możliwości finansowych Ośrodka oraz liczby osób i rodzin potrzebujących wsparcia. W marcu 2011r. otrzymał zasiłki celowe, przyznane poza programem wieloletnim w łącznej wysokości 241,98 zł. Wyjaśniono, że w marcu z zasiłków celowych (z wyłączeniem opału) skorzystały 24 osoby samotne otrzymując średnio 119,24 zł. Kolegium podkreśliło, że rolą pomocy społecznej nie może być zaspokajanie wszystkich potrzeb skarżącego, tym bardziej, że nagminnie występuje do Ośrodka o różne formy pomocy, tj. na pokrycie kosztów leczenia, leków, kosztów zużycia gazu, energii elektrycznej, kosztów badań, biletów na podróż na wizyty lekarskie (w tym w prywatnych gabinetach), na zaległy czynsz. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, gdyż nie narusza ona prawa. Przede wszystkim należy zwrócić uwagą na to, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. nr 175, poz. 1362 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej ( art. 3 ust. 4 ustawy). Pomoc społeczna ma zatem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Oznacza to jedynie udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudnych sytuacji życiowych, a nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb. Artykuł 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej natomiast stanowi, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W myśl ust. 2 tego przepisu, stanowiącego podstawę prawną orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nie budzi wątpliwości, że posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "może być przyznany" w treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, oznacza, iż zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej przez organ administracji na podstawie decyzji wydawanej w ramach uznania administracyjnego, na co trafnie zwróciły uwagę organy administracji w uzasadnieniach wydanych w niniejszej sprawie decyzji. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Orzekanie w ramach uznania administracyjnego oznacza bowiem, że wybór sposobu załatwienia wniosku strony zależy wyłącznie od woli organu administracji nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jest okolicznością powszechnie znaną, iż organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Jak wskazano wyżej, kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana przez sąd ogranicza się wyłącznie do zbadania jej zgodności z prawem, a nie jej celowości, czy też słuszności. W przypadku decyzji uznaniowej kontrola ta natomiast ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy przy jej wydaniu organ administracji nie przekroczył granic uznania, czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie i wreszcie, czy postępowanie poprzedzające jej wydanie, zostało prawidłowo przeprowadzone, w szczególności zaś, czy stan faktyczny został ustalony w prawidłowy sposób. Tego rodzaju uchybień w niniejszej sprawie sąd się jednak nie dopatrzył. Wniosek skarżącego został bowiem rozpatrzony przy uwzględnieniu jego trudnej sytuacji życiowej, świadczącej o tym, że jest on osobą uprawnioną do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje to, że sytuacja skarżącego uprawnia go do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący taką pomoc usyskuje, jak wynika z ustaleń organu, wielokrotnie na przestrzeni roku, zaś wysokość świadczeń wypłaconych w marcu 2011 roku przekracza średnią kwotę zasiłków przyznawanych osobom samotnie gospodarującym. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób przekonujący wykazało ograniczoną wysokość środków finansowych, jakimi w 2011r. dysponuje organ pomocowy. Organ ten wprost wskazał, iż organ pierwszej instancji na realizację zadań własnych w 2011r. dysponuje środkami z budżetu gminy w łącznej wysokości 1.400.000 zł, z tego kwota 1.000.000 zł to środki zabezpieczone na realizację programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Na realizację pozostałych świadczeń, pozostaje kwota 400.000 zł. Z tego w pierwszej kolejności zabezpieczono środki: na zdarzenia losowe - 20.000 zł, na koszty pogrzebów - 12.000 zł, na posiłki w szkołach, jadłodajni i ŚDS - 60.000 zł, na opał 259. 000 zł. Na pozostałe zasiłki celowe pozostaje kwota 49.000 zł, co miesięcznie stanowi kwotę 4.083,33 zł. Środki te wydatkowane są na pokrycie kosztów leczenia czy innych "niezbędnych potrzeb". W tych okolicznościach, mając na względzie w szczególności to, że w marcu 2011r. skarżący skorzystał także z pomocy w formie zasiłków celowych, w łącznej wysokości 241,98 zł. stwierdzić należy, iż decyzja o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów badania wykonanego w gabinecie prywatnym w dniu 7 marca 2011r. nie przekroczyła granic uznania administracyjnego i nie narusza prawa. Z kolei ustosunkowując się do argumentacji zaprezentowanej przez skarżącego, nie negując niewątpliwie trudnej sytuacji strony stwierdzić należy, że nie może ona odnieść zamierzonego skutku wobec przyjętych w ustawie o pomocy społecznej zasad przyznawania zasiłku celowego. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego oraz przepisów procedury. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd postanowił, jak w punkcie drugim wyroku na mocy art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy zastosowaniu § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c", w związku z § 19 ust. 1, § 20 i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. m.o.