II SA/Łd 786/07

Dnia 21 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku, Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy zbiornika na ścieki p o s t a n a w i a: - przyznać D. J. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. D. J. wniosła skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy zbiornika na ścieki. W dniu 13 września 2007 roku skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek oświadczyła, że jest wdową i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Wskazała także na swoją trudną sytuację majątkową i zdrowotną podnosząc, że utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 512 zł, a po opłaceniu bieżących świadczeń pozostaje jej do dyspozycji kwota ok. 100 zł, co nie pozwala nawet na zakup niezbędnych leków. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca jest właścicielką domu o powierzchni 39 m2, posadowionego na działce o powierzchni 300 m2. Skarżąca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 Euro. Nie ma żadnych dodatkowych źródeł dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w osobie referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 18 września 2007 roku przyznał D. J. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W motywach rozstrzygnięcia sąd wskazał, iż ewentualna konieczność poniesienia kosztów postępowania sądowego w postaci opłat sądowych, wydatków, czy ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może w istotnym stopniu wpłynąć na sytuację materialną skarżącej. Mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności Sąd stwierdził, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny W dniu 2 października 2007 roku uczestnicy postępowania – H. M. i L. M. złożyli sprzeciw od powyższego postanowienia wywodząc, że skarżąca jest, wraz z synem, współwłaścicielką nieruchomości gruntowej o powierzchni 6 arów, na której zlokalizowany jest sklep spożywczo – przemysłowy, którego właścicielem jest syn skarżącej – M. J. D. J. mieszka wraz z mężem (z którym ma ślub kościelny), a który ma stały dochód (pracuje jako rzeźnik). Ponadto, D. J. jest właścicielką samochodu osobowego marki Ford Fiesta, a jej syn - Forda Mondeo. Uczestnicy postępowania w konkluzji sprzeciwu wskazali na istniejący od wielu lat konflikt sąsiedzki. Do sprzeciwu dołączono postanowienia sądowe wydane w innych sprawach zawisłych przed innymi sądami, a obrazujące sytuację finansową skarżącej i jej rodziny. W piśmie z dnia 26 października 2007 roku D. J. ustosunkowała się do treści sprzeciwu wyjaśniając, że zarzuty w nim zawarte są całkowicie bezpodstawne i nie mają poparcia w rzeczywistym stanie faktycznym. Skarżąca wskazała, że jej syn prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, gdyż ma swoją rodzinę, zatem zyski, choć bardzo niskie, jakie pochodzą z tytułu prowadzenia sklepu są jego własnym dochodem. Nadto, powtórzyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, gdyż nie pozostaje w związku małżeńskim ze Z. L. W tej sytuacji jego dochody, nie podlegają uwzględnieniu w przychodach jej gospodarstwa domowego. Skarżąca korzysta tylko z samochodu marki Ford Fiesta stanowiącego własność jej córki, która ma swoją rodzinę, mieszka w K., zatem prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Natomiast samochód marki Ford Mondeo jest zajęty przez komornika, ale pozostaje w użytkowaniu jej syna, który wykorzystuje go do prowadzenia działalności gospodarczej. Konkludując skarżąca potwierdziła istniejący między stronami postępowania konflikt. W piśmie datowanym na dzień 7 grudnia 2007 roku uczestnicy postępowania – H. M. i L. M. podtrzymali argumenty zawarte w sprzeciwie i załączyli kolejne dokumenty, które mają obrazować sytuację finansową skarżącej. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 17 stycznia 2008 roku skarżąca złożyła do akt sprawy dodatkowe dokumenty w postaci rocznego zeznania podatkowego za rok 2006, zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w B. z dnia 29 stycznia 2008 roku oraz wyciągi z posiadanych rachunków bankowych za miesiące sierpień, wrzesień i październik 2007 roku. Nadto wyjaśniła, że jej dochód w 2006 roku został pomniejszony o zajęcia komornicze. Na skutek błędu Starostwa Powiatowego utraciła ona prawo do zasiłku rehabilitacyjnego i powinna zwrócić organowi kwotę ok. 1.500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z unormowaniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Z uwagi na skutecznie wniesiony przez uczestników postępowania sprzeciw, postanowienie z dnia 18 września 2007 roku utraciło moc prawną, a wniosek D. J. podlega rozpoznaniu przez Sąd na nowo. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 cytowanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Rozpoznając wniosek skarżącej Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której zasadniczym celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom ubogim, niedysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. Mając powyższe na uwadze, w rozpatrywanym stanie faktycznym Sąd uznał, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przede wszystkim należy wskazać na sytuację materialno – bytową skarżącej, w tym kwotę osiąganego dochodu i niezbędnych wydatków. Poza sporem jest fakt, że skarżąca przebywa na zasiłku dla bezrobotnych, który wynosi 562,86 zł. Wyjaśnienia skarżącej zawarte w piśmie z dnia 26 października 2007 roku stanowiącym ustosunkowanie się do zarzutów sprzeciwu, zdaniem Sądu, jednoznacznie precyzują, że samodzielnie prowadzi ona gospodarstwo domowe. Nie pozostaje w związku małżeńskim, zatem nie ma prawa korzystać z dochodów rzekomego męża. Skarżąca wyjaśniła także, że nie jest właścicielem samochodu osobowego, z którego korzysta. Tym samym nie może być on uwzględniony wśród przedmiotów majątkowych stanowiących jej własność. Dzieci skarżącej prowadzą samodzielne gospodarstwa domowe, dlatego ich dochody nie mogą być zaliczone do ogólnego budżetu domowego skarżącej. Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że skarżąca jest zobowiązana do zwrotu organowi kwoty ok. 1.500 zł. Owszem suma ta nie jest wygórowana, jednakże trzykrotnie przewyższa dochody skarżącej. W konkluzji, ustosunkowując się do licznych dokumentów załączonych do akt przez uczestników postępowania, a pochodzących z innych sądów, wskazać należy, iż Sąd w niniejszej sprawie nie jest związany stanowiskiem wyrażonym przez składy orzekające w innych sprawach. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, ewentualna konieczność poniesienia kosztów postępowania sądowego, w szczególności ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może w istotnym stopniu wpłynąć na sytuację materialną skarżącej. Mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności stwierdza się, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. K. O.