II SA/Łd 79/09

Dnia 9 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza P. z dnia [...], Nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 roku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 36 pkt 1c, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2008 roku Nr 115, poz. 728 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 roku (Dz. U. Nr 173, poz. 1070). W uzasadnieniu organ wskazał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że żadna z osób w rodzinie wnioskodawczyni nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Tymczasem warunkiem przyznania pomocy, zgodnie z § 2 pkt 1 w/w rozporządzenia, jest okoliczność, że co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie. W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. zarzuciła naruszenie konstytucyjnej zasady równości, jak i praw gwarantowanych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, bowiem nie wszyscy rolnicy korzystają z tych samych praw i uprawnień. W motywach odwołania strona wskazała, że prowadzi gospodarstwo rolne, w którym zaistniały szkody na skutek klęski żywiołowej, co potwierdził protokół Komisji Gminnej. Odwołująca się jest płatnikiem podatku od nieruchomości, w ocenie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest rolnikiem, bowiem instytucja ta przyznaje jej dopłaty do produkcji rolnej. Jak wskazała strona, przez 20 lat pracowała w państwowym przedsiębiorstwie i opłacała składki ZUS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że warunkiem uzyskania przez rodzinę rolniczą jednorazowej pomocy w formie zasiłku celowego w związku z suszą w roku 2008 jest m. in. warunek, że co najmniej jedna osoba w rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie materiałów, żaden członek rodziny wnioskodawczyni nie spełnia tego wymogu. Strona tego faktu nie kwestionuje. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe i nie narusza obowiązującego prawa. W skardze na powyższą decyzję J. S. zarzuciła naruszenie konstytucyjnej zasady równości i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Zdaniem skarżącej, w sprawie doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady równości polegającej na tym, że nie wszyscy rolnicy korzystają z takich samych uprawnień, gdyż obecny system KRUS daje rolnikom nieuzasadnione przywileje. Skarżąca nie zgadza się z przepisami i rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 roku. W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Materialno – prawną podstawę wydania decyzji stanowiły m. in. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 roku (Dz. U. Nr 173, poz. 1070). Rozporządzenie określa szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą lub huraganem w 2008 roku, w ramach realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody spowodowane przez suszę lub huragan w 2008 roku (§ 1 rozporządzenia). Pomocy udziela się rodzinie rolniczej, zgodnie z przepisem § 2 rozporządzenia, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie; 2) szkody spowodowane przez suszę lub huragan zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 roku w sprawie szczegółowego zakresu i kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji; 3) szkody w uprawach rolnych spowodowane przez suszę wynoszą średnio powyżej 30 % w gospodarstwie rolnym - w rozumieniu przepisowo podatku rolnym. Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny przepisu § 2 pkt 1 w/w rozporządzenia. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że skarżąca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Skarżąca tej okoliczności również nie kwestionuje. Tym niemniej, zdaniem skarżącej, ograniczenie możliwości przyznania pomocy na podstawie powołanego rozporządzenia, jest niezgodne z zasadą równości wobec prawa określoną w Konstytucji. Innymi słowy, przepisy ograniczające możliwość przyznania pomocy w tym trybie, są niekonstytucyjne w zakresie ograniczenia możliwości przyznania świadczenia tylko do osób, w których rodzinie jest rolnik, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest objęty tym ubezpieczeniem w pełnym zakresie. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, iż Trybunał Konstytucyjny zajmował się oceną zgodności z zasadami konstytucyjnymi przepisów o podobnej treści, a mianowicie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109). W wyroku z dnia 31 marca 2008 roku, syng. akt: P 20/07 (publ.: Dz. U. Nr 57, poz. 350) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy w zakresie, w jakim wyłącza zastosowanie przepisów rozporządzenia wobec rolników podlegających ubezpieczeniu społecznemu na wniosek, a nie z mocy ustawy, jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał w szczególności wskazał, że istota pomocy państwa w formie zasiłków pieniężnych oznacza względną swobodę prawodawcy określenia kręgu świadczeniobiorców tej pomocy. Ograniczenie w przyznaniu zasiłku pieniężnego związanego z konkretnym wydarzeniem (suszą w 2006 roku), w odniesieniu do określonej kategorii rolników, nie stoi na przeszkodzie w staraniu się przez podmioty nieobjęte tym zasiłkiem do uzyskania innej pomocy materialnej. Nie narusza także, w ocenie Trybunału Konstytucyjnego, ich uprawnienia do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej na zasadach ogólnych, np. na mocy art. 40 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje możliwość przyznania, niezależnie od dochodu, zasiłku celowego osobie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zdarzeniem tym może być między innymi susza lub powódź. Zasiłki te wypłaca się ze środków budżetu państwa, a nie ze składek osób, którym one przysługują. Taka jest bowiem istota pomocy społecznej i podstawowa różnica w odniesieniu do instytucji ubezpieczeń społecznych. Z tego względu również Trybunał uznał, że ograniczenie pomocy pieniężnej w stosunku do rolników ubezpieczonych z mocy ustawy było uzasadnione. Wyrok ten został wydany przez Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do poprzednio obowiązującego rozporządzenia. Tym niemniej z uwagi na analogiczne unormowanie obu aktów prawnych, w ocenie Sądu, argumentacja zaprezentowana w tym wyroku może znaleźć swoje zastosowanie także w niniejszej sprawie. Trybunał w powołanym wyroku stwierdził, że ograniczenie wówczas obowiązujących przepisów, które dopuszczały możliwość przyznania pomocy w specjalnej formie tylko rolnikom podlegającym ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, nie naruszało konstytucyjnej zasady równości i proporcjonalności. To tym bardziej należy uznać, że ograniczenie regulacji tylko do rolników (niezależnie czy podlegają oni obowiązkowi ubezpieczenia z mocy ustawy, czy na wniosek), jest zgodne z zasadami konstytucyjnymi. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi.