II SA/Łd 791/16

Dnia 14 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 roku sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." – art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 41 pkt 1 oraz art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 930 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "u.p.s." – oraz § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. poz. 1058) – zwanego również: "rozporządzeniem" – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania K. S. specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wynajmu pokoju w miesiącu lipcu 2016r. Kolegium wskazało, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji K. S. obszernie opisał swoją sytuacje życiową i stwierdził, że był osobą bezdomną i po przetrwaniu ostatniej zimy znalazł pokój do wynajęcia. W jego ocenie, jako osoba bezdomna, kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego, a zasady współżycia społecznego wskazywałyby na potrzebę (przy dochodach przekraczających jedynie o 29 zł kryterium dochodowe) uznania go za osobę najuboższą i potrzebującą. Następnie organ odwoławczy, nawiązując do treść art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. podkreślił, że pomimo przekroczenia podstawowego kryterium dochodowego organ pierwszej instancji uznał, że sytuacja życiowa i materialna uzasadniała przyznanie wnioskodawcy pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] 2016r., nr [ ...] w przedmiocie zasiłku celowego) oraz przeanalizował wniosek w kontekście specjalnego zasiłku celowego. Dalej w oparciu o art. 41 pkt 1 u.p.s. organ II instancji wyjaśnił przesłanki przyznawania specjalnego zasiłku celowego i stwierdził, że sytuacja życiowa, zdrowotna i materialna skarżącego nie pozwala na zakwalifikowanie jej jako "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w ww. przepisie. Specjalny zasiłek celowy może być przyznany jedynie w sytuacjach wyłącznie wyjątkowych, biorąc pod uwagę cele i zadania pomocy społecznej, określone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 2 u.p.s. Pomoc społeczna nie może być jednak traktowana jako stałe źródło służące do zaspokajania potrzeb, gdyż pomoc ta ma jedynie charakter pomocniczy w stosunku do własnych starań osób w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych. Natomiast wnioskodawca w istocie oczekuje stałej pomocy w pokrywaniu kosztów wynajmu pokoju. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożył K. S., domagając się ponownej przenikliwej analizy zgromadzonych akt pomocowych. Skarżący zarzucił, że decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym, bowiem nie uwzględnia jego trudnej sytuacji życiowo-mieszkaniowej. Skarżący podniósł, że organy nie uwzględniły faktu, że w związku z dochodzeniem roszczeń związanych z prawem własności nieruchomości przy ulicy A 5 w Ł. ponosi koszty procesowe. Skarżący dodał, że chodzi mu wyłącznie o przyznanie świadczenie w kwocie 100 zł miesięcznie na opłatę pokoju, która wynosi 460 zł na miesiąc. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przyznania mu zwiększonej pomocy finansowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, po myśli § 2 tegoż artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie rozpoznaje zatem spraw merytorycznie, a bada jedynie legalność zaskarżonej decyzji, tzn. ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku wykazania istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało prawo, w stopniu skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Przedmiotowe postępowanie dotyczyło przyznania zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów wynajmu pokoju, które ponosi skarżący K. S.. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie pomocy na podstawie tego przepisu uzależnione jest jednak od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy (w przypadku osób samotnie gospodarujących 634 zł. – art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy). Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych, organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku celowego osobie samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe. Przekroczenie kryterium dochodowego przez stronę nie oznacza jednak, że nie przysługuje jej już wsparcie państwa w ramach pomocy społecznej. Możliwość taką przewiduje bowiem wprost art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi lub zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przesłanką warunkującą przyznanie pomocy jest jednak znajdowanie się wnioskodawcy w sytuacji szczególnej. Zgodnie zaś z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem "szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń zwyczajnych" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie organy obu instancji ustaliły, że dochód K. S. przekroczył, bowiem wynosi on 663,65,-zł. W tej sytuacji prawidłowo zatem rozpoznano wniosek skarżącego o udzielenie pomocy finansowej w oparciu o kryteria określone w powołanym art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Z treści tego przepisu wynika jednak, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w indywidualnej sprawie wystąpił przypadek uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Wydana na tej podstawie decyzja musi zostać poprzedzona zebraniem i rozpatrzeniem w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie zostać należycie uzasadniona, a organy obowiązane są dokonać oceny, czy zgłoszona potrzeba uzasadniona jest "szczególnymi okolicznościami", do których powyższy przepis nawiązuje. Aby ocenić, czy wnioskodawca znajduje się w sytuacji uzasadniającej udzielenie mu pomocy niezbędnym jest z kolei przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego, a następnie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący dokumentacji zgromadzonej w sprawie (art. 7 i 77 k.p.a). Postępowanie dowodowe ma bowiem na celu ustalenie stanu faktycznego, a co za tym idzie prawdy obiektywnej. Kierując się tymi zasadami, po przeanalizowaniu sytuacji osobistej, zdrowotnej i finansowej skarżącego, organy administracji stwierdziły, że strona nie spełnia kryteriów pomocy w formie zasiłku specjalnego, o którym mowa w art. 41 ustawy podkreślając, że nie każdy potrzebujący w każdej trudnej sytuacji może uzyskać całkowite spełnienie oczekiwań. Organy administracji muszą mieć bowiem na uwadze ograniczone możliwości finansowe oraz potrzebę zaspokajania w pierwszej kolejności podstawowych potrzeb życiowych osób nie posiadających żadnych dochodów. Wskazać też należy, że, jak wynika z treści odwołania, skarżącemu został zaproponowany lokal socjalny, którego wszakże, z uwagi na zbyt niski standard, nie przyjął. Oznacza to, że gmina nie pozostawiła skarżącego bez pomocy, oferując możliwość zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w innej niż oczekiwana przez skarżącego formie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż kwestia ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania w sprawach zawisłych przed sądem powszechnym, nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s. W każdym z toczonych postępowań sądowych skarżący może zresztą ubiegać się odpowiednio o zwolnienie od kosztów sądowych czy też nie obciążanie go kosztami postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi wobec braku podstaw do jej uwzględnienia. JK