II SA/Łd 792/14

Dnia 13 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...]nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. orzekającą o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...]września 2012 r. Prezydent Miasta Ł. przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. R. na okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w kwocie po 350,00 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2012 poz. 1228 z późn. zm.), orzekł o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2012 r. na rzecz N. R. w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w wysokości 4 200,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 559,54 zł, co łącznie stanowi 4 759,54 zł. Organ wyjaśnił, że przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie zawierają szczególnego przepisu w sprawie zaliczania wyegzekwowanych od dłużnika kwot na poczet należności powstałych na skutek wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zastosowanie w tej kwestii znajdują zatem przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa. Na podstawie art. 2 § 2 ordynacji podatkowej, jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III (art. 21-119) tej ustawy stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa. Zgodnie z odpowiednio zastosowanym przepisem art. 62 § 1 ordynacji podatkowej, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet należności dłużnika, począwszy od zobowiązania z tytułu najwcześniej wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W związku z tym wpłata dokonana przez stronę w dniu 6 września 2012 r. za miesiąc wrzesień - październik 2012 r., wpłata z dnia 13 listopada 2012 r. za miesiące listopad - grudzień 2012 r., wpłata z dnia 8 stycznia 2013 r. za miesiące styczeń - luty 2013 r., wpłata z dnia 15 marca 2013 r. za miesiące marzec - kwiecień 2013 r., wpłata z dnia 14 maja 2013 r. za miesiące maj - czerwiec 2013 r., wpłata z dnia 5 lipca 2013 r. za miesiące lipiec - sierpień 2013 r., wpłata z dnia 11 września 2013 r. za miesiąc wrzesień - październik 2013 r. zostały zaksięgowane na poczet najdawniej wymagalnego zadłużenia. Ponadto, do dnia wydania decyzji na rachunek bankowy organu właściwego wierzyciela nie wpłynęła żadna kwota tytułem spłaty wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. R., w związku z tym orzeczono o zwrocie wskazanej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami, które wynoszą 13% w stosunku rocznym. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. R., wskazując, że organ l instancji "mnoży bezprawie, wydając zdumiewająco nielogiczne decyzje, orzeczenia". Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Prezydent Miasta Ł. przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej – N. R.. Świadczenia przyznano na okres od dnia 1 października 2012 r. do dnia 30 września 2013 r., w kwocie 350 zł. miesięcznie. Świadczenia te przyznano w związku z bezskutecznością egzekucji świadczeń alimentacyjnych, przyznanych osobie uprawnionej mocą wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł. z dnia 16 marca 2011 r. sygn. akt VIII RC 861/10. W oparciu o powyższe rozstrzygnięcie, w okresie od dnia 1 października 2012 r. do dnia 30 września 2013 r. wypłacono osobie uprawnionej kwotę 4200 zł (12 x 350 zł.). W tym okresie na konto organu wierzyciela wpłynęły kwoty przekazane przez dłużnika alimentacyjnego oraz komornika sądowego na łączną sumę 359,32 zł., które jednak zaliczone zostały na poczet należności zaległych, z poprzednich okresów świadczeniowych. Tym samym, do spłaty pozostaje pełna kwota należności wypłaconych w okresie świadczeniowym 2012/2013, tj. 4200 zł. Kwota ta podlega zwrotowi, wraz z należnymi odsetkami ustawowymi, naliczanymi od dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń do dnia ich spłaty przez dłużnika. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz.U.Nr 220 poz. 1434), ustawowe odsetki wynoszą 13% w skali roku. Na dzień wydania decyzji I instancji kwota ta wynosiła 559,54 zł. Organ podkreślił, że wypłata świadczeń alimentacyjnych przez organy państwa stanowi swoisty kredyt udzielany osobom zobowiązanym do alimentacji, który to kredyt winien zostać przez te osoby spłacony. Zwrotność wypłacanych świadczeń stanowi podstawową zasadę pomocy państwa w tym obszarze. Obowiązujące przepisy nie dają zarazem organowi właściwemu wierzyciela możliwości wyboru treści rozstrzygnięcia w powyższym zakresie - w każdym wypadku wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej, organ jest zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego do zwrotu wypłaconych świadczeń. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., organ l instancji rzetelnie i szczegółowo przeprowadził zatem postępowanie wyjaśniające, wydana zaś w sprawie decyzja jest prawidłowa, stosowna do zgromadzonych dowodów i obowiązujących regulacji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł Z. R., wskazując, że prowadzone przez niego od wielu lat postępowania sądowe, urzędowe i prokuratorskie nie przynoszą żadnych rezultatów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w sprawie zwrotu należności tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego, stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1228). Zgodnie z art. 27 ust. 1 dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty (ust. 1a). Zgodnie z kolei z art. 27 ust. 2 ustawy decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Podkreśla się, że kwoty udostępniane przez organy administracji wierzycielom w celu ratowania ich bieżącej krytycznej sytuacji bytowej mają charakter warunkowy i winny zostać zwrócone organowi dłużnika alimentacyjnego. Instrumentem zapewniającym samofinansowanie systemu świadczeń z tytułu niealimentacji jest postępowanie kończące się adresowaną do dłużnika alimentacyjnego decyzją administracyjną o obowiązku zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego. Decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ustawy jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. W postępowaniu tym organ musi ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. W przedmiotowej sprawie bezspornie decyzją z dnia [...] września 2012 r. Prezydent Miasta Ł. przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. R. na okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w kwocie po 350 zł miesięcznie. Decyzja ta stała się ostateczna i świadczenia zostały wypłacone w łącznej kwocie 4.200 zł za okres świadczeniowy. Z uwagi na fakt, że w decyzji wydanej na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy określa się rzeczywistą kwotę należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jaką dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany zwrócić, a w art. 27 ust. 9 ustawy ustawodawca nałożył na komornika sądowego obowiązek przekazywania wyegzekwowanych od dłużnika kwot zaliczonych na ich poczet, to winny zostać także uwzględnione te środki pieniężne, które zostały uzyskane od dłużnika na poczet zadłużenia po okresie świadczeniowym. Warto też przypomnieć, że zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w pierwszej kolejności należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia. W przedmiotowej sprawie organ wydał decyzję w sprawie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego po zakończeniu okresu świadczeniowego tj. okresu 1 października 2012 r. – 30 września 2013 r. Organ I instancji orzekł o zwrocie pełnej kwoty wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń alimentacyjnych, powiększonej o ustawowe odsetki. Uznał też, że odpowiednio zastosowany art. 62 § 1 ordynacji podatkowej uprawniał organ do zaliczenia dokonanych wpłat na poczet najdawniej wymagalnego zadłużenia. W tym miejscu wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż w okresie świadczeniowym od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. na konto organu wpłynęły kwoty wyegzekwowane przez komornika: z dnia 15 listopada 2012 r., 10 stycznia 2013 r., 19 marca 2013 r., 16 maja 2013 r., 9 lipca 2013 r., 13 września 2013 r. oraz wpłaty indywidualne: z dnia 13 listopada 2012 r., 8 stycznia 2013 r., 15 marca 2013 r., 14 maja 2013 r., 5 lipca 2013 r., 11 września 2013 r. W żadnym z dołączonych dowodów wpłat nie wskazano jednak na poczet jakich zaległości ich dokonano, jakich świadczeń dotyczy i za jaki okres świadczeniowy. Co więcej, wpłaty te były wpłatami nie pokrywającymi należności głównej z odsetkami. Słusznie więc, w ocenie Sądu, organy administracji uznały, że kwoty z tych przelewów należy zaliczyć na poczet najdawniej wymagalnego zadłużenia tj. za okres świadczeniowy 1 czerwca 2011 r. – 30 września 2011 r. Zdaniem Sądu ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w sposób wystarczający wskazuje przy tym na kolejność zaliczania wyegzekwowanych od dłużnika alimentacyjnego kwot wynikających z będących podstawą do prowadzenia egzekucji decyzji. W szczególności znajduje ona zastosowanie w sytuacji braku szczegółowego opisania dokonywanych przez dłużnika wpłat. Nie ma zatem potrzeby odwoływania się do zasad uregulowanych w innych aktach prawnych, czy to w Ordynacji podatkowej, czy to w Kodeksie cywilnym. Resumując, uznać zatem należy, że rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. odpowiada prawu. Organ ten rozpatrzył całokształt materiału dowodowego i w sytuacji poczynienia pozytywnych ustaleń zaistnienia przesłanek wynikających z art. 27 ust. 2 ustawy nakazał dłużnikowi zwrot wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń, uzasadniając należycie zajęte stanowisko. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. k.ż.