II SA/Łd 799/25
WyrokWSA w Łodzi2025-12-11
Skład orzekający: Robert Adamczewski, Jarosław Czerw, Tomasz Porczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych może zostać nałożona, jeśli przedsiębiorca twierdzi, że brak osiągnięcia tego poziomu wynika z przyczyn od niego niezależnych, a waga naruszenia jest znikoma?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że przedsiębiorca odbierający odpady komunalne jest zobowiązany do osiągnięcia wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Brak osiągnięcia tego poziomu, zwłaszcza gdy jest to powtarzające się naruszenie, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Sąd uznał, że waga naruszenia nie była znikoma, a przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary nie zostały spełnione, ponieważ przedsiębiorca nie wykazał, że brak osiągnięcia poziomu wynikał z przyczyn od niego niezależnych i nie podjął wystarczających działań w celu zapobieżenia naruszeniu.Stan faktyczny
Spółka F. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za nieosiągnięcie w 2024 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Organ I instancji nałożył karę w wysokości 722 zł, uznając, że spółka wielokrotnie nie osiągnęła wymaganego poziomu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i nałożyło karę w wysokości 361 zł, korygując sposób jej obliczenia zgodnie z art. 12b ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak możliwości obiektywnego wywiązania się z obowiązku oraz znikomość wagi naruszenia. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędzia WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 5 września 2025 roku nr KO.463.28.2025 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę. dc
Decyzją z dnia 5 września 2025 r., nr KO.463.28.2025 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej: k.p.a.; art. 9x ust. 2 pkt 1, art. 9zb ust. 1 i art. 9zd ust. 1 w zw. z art. 9n ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 733)- dalej :u.c.p.g.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim po rozpatrzeniu odwołania F. Spółki z o.o. z siedzibą w Z. od decyzji Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki z dnia 24 czerwca 2025 r., znak: RŚ.6232.1.2025 orzekającej o nałożeniu na w/w spółkę kary pieniężnej w wysokości 722 zł za nieosiągnięcie w 2024 r. w odniesieniu do masy zebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych:
1. uchyliło decyzję organu I instancji w całości;
2. nałożyło na F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. karę pieniężną w wysokości 361 zł za nieosiągnięcie w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów.
Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej także: skarżąca; spółka) prowadzi działalność usługową w zakresie odbierania odpadów komunalnych na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej prowadzonego przez Wójta Gminy Tomaszów Mazowiecki, z dnia 4 lutego 2013 r. , nr [...]. W 2024 r. spółka odbierała na terenie gminy T. odpady komunalne w oparciu o zawarte umowy z właścicielami nieruchomości. W dniu 30 stycznia 2025 r. skarżąca złożyła sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za 2024 rok nr [...]. Z przedłożonych danych wynika, że łączna masa odpadów komunalnych przekazanych w w/w okresie do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosi 1,1670 Mg, łączna masa odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości to 7,2600 Mg, a osiągnięty poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wyniósł 16,0468 %, z 45 % wymaganego. Brakująca masa odpadów wyniosła 28, 9532% (2,1020 Mg)
Zawiadomieniem z dnia 31 marca 2025 r. Wójt Gminy Tomaszów Mazowiecki wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia skarżącej kary pieniężnej za nieosiągnięcie wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych za rok 2024 r., a następnie wskazaną wcześniej decyzją z dnia 24 czerwca 2025 r. orzekł o nałożeniu na spółkę przedmiotowej kary w wysokości 722 zł. W uzasadnieniu organ I instancji odwołując się do dokonanych w sprawie, co istotne bezspornych ustaleń faktycznych sprawy, wskazał na sposób i podstawy prawne wyliczenia nałożonej kary oraz ocenił kwestię wystąpienia ustawowych przesłanek warunkujących możliwość odstąpienie od jej wymierzenia. W tym zakresie organ podkreślił, iż w jego ocenie nie zaszły przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary i poprzestania na pouczeniu, o czym stanowi art. 189f k.p.a. Nie sposób bowiem uznać, że waga stwierdzonego naruszenia jest znikoma. Spółka od roku 2020 do 2023, nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu, wobec czego za to naruszenie na stronę została nałożona administracyjna kara pieniężna. Poziomu recyklingu nie osiągnęła również w roku 2024. Nie ma zatem tu mowy o incydentalnym, jednostkowym niewykonywaniu obowiązków ustawowych, lecz o utrwalonej praktyce tego podmiotu. Do odstąpienia od wymierzenia kary może dojść tylko wówczas, gdy spółka wykaże, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty z przyczyn od niej niezależnych. Ponadto, zdaniem organu, ze sprawy nie wynika, żeby spółka podjęła jakiekolwiek działania w celu zaprzestania naruszenia prawa. Spółka w swoich sprawozdaniach podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wykazuje jednego przedsiębiorcę, od którego odbiera wyłącznie niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne, licząc się z faktem, iż poziom recyklingu wynika tylko z odpadów wysegregowanych z frakcji zmieszanej. Prowadzenie odbioru odpadów tylko w ten sposób na terenie gminy T. związane jest z pewnym ryzykiem niepowodzenia. Istnieje swoboda prowadzenia działalności gospodarczej, co oznacza, że podmiot ma możliwość wyboru, czy chce podjąć takie ryzyko. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągnięte poziomy recyklingu. Organ stwierdził również, że Spółka jest świadoma w jakim reżimie prawnym funkcjonuje, a osiąganie wymaganego poziomu recyklingu wynika z przepisów rangi ustawowej, jest obligatoryjne i nie zależy od jej racjonalnych działań.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim decyzją z dnia 5 września 2025 r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i nałożyło na F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. karę pieniężną w wysokości 361 zł za nieosiągnięcie w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazując na podstawy prawne podjętego rozstrzygnięcia podkreśliło, że karę pieniężną oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r., poz. 647 ze zm.) i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. W roku 2024 jednostkowa stawka opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku zgodnie z pkt II l.p. 1051 załącznika nr 2 do obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 4 sierpnia 2023 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2024 wynosi 343,39 zł.
Dalej Kolegium wskazało, że z bezspornych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych wynika, że w 2024 r. spółka, działając na podstawie aktualnego wpisu do rejestru działalności regulowanej, prowadziła na terenie gminy T. działalność usługową w zakresie odbierania odpadów komunalnych w oparciu o zawarte umowy z właścicielami nieruchomości, z których są odbierane odpady. Z przedłożonych przez spółkę danych jednoznacznie, że w roku 2024 nie osiągnęła ona wymaganego prawem 45% poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Różnica pomiędzy wymaganym, a osiągniętym w danym roku rozliczeniowym poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu (16,0468 %), wynosi 28,9532 %, zatem brakująca masa odpadów wyniosła 2,1020 Mg. Kolegium podkreśliło, iż jakkolwiek powyższe obliczenia nie są sporne, to organ I instancji nałożył karę z pominięciem regulacji art. 12b ust. 1 u.c.p.g., obligującego do obliczenia nałożonej kary jako połowy iloczynu jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Powyższe skutkowało koniecznością uchylenia kwestionowanej decyzji w całości , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzeczenie, co do istoty sprawy poprzez nałożenie na skarżącą kary w prawidłowej wysokości, to jest w kwocie 361 zł.
W pozostałym zakresie Kolegium podzieliło ocenę organu I instancji i podkreśliło, iż odpowiedzialność skarżącego za osiągnięcie wynikających z przepisów poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych jest jego indywidualną odpowiedzialnością, wprost wynikającą z przepisów u.c.p.g. Wprowadzone do u.c.p.g. poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych służą realizacji postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy. Celem dyrektywy jest zbliżenie UE do "społeczeństwa recyklingu", dążącego do eliminacji wytwarzania odpadów i do wykorzystywania odpadów jako zasobu. Wszelkie działania polskiego prawodawcy, w tym związane z obowiązkami narzuconymi na przedsiębiorców, stanowią implementację wymogów na poziomie unijnym i służą realizacji wyższych celów, jakimi są przede wszystkim ochrona środowiska, a w konsekwencji również zdrowia ludzkiego. Co za tym idzie, naruszenie tych obowiązków zawsze będzie rzutować na wskazane cele, niezależnie od subiektywnych odczuć i ocen podmiotu, który tych naruszeń się dopuścił.
Zdaniem Kolegium w sprawie nie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 189f k.p.a. Waga naruszenia prawa nie jest bowiem znikoma z uwagi na fakt, iż w przypadku skarżącej spółki różnica pomiędzy wymaganym, a osiągniętym w 2024 r. poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosi 28,9532 %. Strona nie osiągnęła wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w gminie T. również w latach 2020 - 2023, czego zresztą nie kwestionuje. Zatem naruszenie w/w przepisu ma charakter powtarzalny. W sprawie nie doszło też do zaprzestania naruszania prawa, bowiem skarżąca w zakończonym roku kalendarzowym 2024 nie osiągnęła wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. W związku z powyższym zaprzestanie tego naruszania prawa w 2024 r. jest niemożliwe. Jest ono bowiem nieusuwalne w skutkach. Nawet jeżeli strona skarżąca w kolejnym roku kalendarzowym osiągnęłaby wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, obowiązek ustawowy zostałby zrealizowany w tym roku, co nie pozwala na stwierdzenie o zaprzestaniu naruszania prawa, które miało miejsce w 2024 r. i zostało udokumentowane w sprawozdaniu. Również usunięcie naruszenia prawa jest w okolicznościach sprawy niemożliwe. Strona może podejmować działania zmierzające do osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, ale to mogłoby mieć skutek na stan obecny, a nie na 2024 r.
Odnośnie przesłanki winy w naruszeniu prawa organ podkreślił, iż przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. nie przewiduje badania zawinienia, jako przesłanki odpowiedzialności, co powoduje, że organ zwolniony jest od badania tej okoliczności z urzędu. W sytuacji jednak, gdy osoba zagrożona karą nie mogła osiągnąć danego poziomu recyklingu, bądź spełnienia pozostałych wymagań określonych w art. 9g u.c.p.g. z powodów, za które nie ponosi odpowiedzialności, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary. Jednakże organ nie zajmuje się badaniem strony subiektywnej z urzędu, zatem istnieje tu swoiste domniemanie winy. Przepisy art. 9g pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 3b ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ustawodawca nie pozostawił podmiotom odbierającym odpady jakiejkolwiek swobody w podjęciu decyzji, czy taki poziom zechcą osiągnąć, czy też nie, nie przewidział również jakichkolwiek okoliczności, w świetle których dany podmiot mógłby się uwolnić od konieczności realizacji nałożonego ustawą obowiązku. Organ nie ma zatem obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez stronę i ustalania okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia przedmiotowej kary. W niniejszej sprawie zarówno w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, jak i w odwołaniu, strona skarżąca nie przedstawiła okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary. Strona jako przedsiębiorca, podejmując się konkretnego rodzaju działalności, powinna liczyć się z ustawowymi wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Chcąc uniknąć kary, przedsiębiorca musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać jak najwyższy poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów. Prowadzenie każdej działalności gospodarczej związane jest z pewnym ryzykiem niepowodzenia. Istnieje swoboda prowadzenia działalności gospodarczej co oznacza, że każdy podmiot gospodarczy ma możliwość wyboru czy chce podjąć takie ryzyko. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy recyklingu. Nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu dotyczy całego roku kalendarzowego. Wydaje się zatem, że monitorowanie na bieżąco morfologii odpadów pozwoliłoby na podjęcie w odpowiednim momencie działań zmierzających do uniknięcia sytuacji, w której dochodzi do naruszenia przepisów u.c.p.g., skutkujących nałożeniem kary administracyjnej. Dla zabezpieczenia swoich interesów, a zarazem dochowania ustawowych nakazów, strona winna w taki sposób konstruować umowy, aby zapewnić sobie możliwość zachowania wymaganych prawem poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Brak wdrożenia już na etapie trwania postępowania administracyjnego środków naprawczych może rodzić za sobą skutki nieosiągnięcia wymaganych poziomów w następnych latach. W razie potrzeby strona może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu. Sama kampania edukacyjna prowadzona przez spółkę nie jest wystarczającym instrumentem do osiągania wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca nie przedstawiła zatem żadnych dowodów, aby sama podejmowała konkretne w tym względzie działania mobilizujące właścicieli nieruchomości zbierających odpady selektywnie do właściwego wywiązywania się z tego obowiązku np. poprzez kontrolę pod tym kątem odpadów przekazywanych jako niesegregowane (zmieszane). Spółka w złożonym sprawozdaniu podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wykazuje tylko jednego przedsiębiorcę, od którego odbiera wyłącznie niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne. Zatem dokonując odbioru tylko odpadów niesegregowanych, spółka powinna mieć świadomość, iż wiąże się to z ryzykiem nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji prawidłowo wypełnił obowiązki wynikające z treści art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W odniesieniu do zarzutu dotyczącego przedwczesnego wydania decyzji ze względu na możliwość złożenia korekty sprawozdania Kolegium wskazało, iż przepisy prawa nie wymagają, aby decyzja o nałożeniu kary pieniężnej zapadała dopiero po upływie terminu na ewentualne złożenie korekty sprawozdania.
Nieuzasadnione, zdaniem organu odwoławczego, są też zarzuty naruszenia Prawa przedsiębiorców. Wbrew temu, co podnosi strona, organ pierwszej instancji nie obciążył jej odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania strona nie miała wpływu. Spółkę obciąża wyłącznie jej własne zachowanie, polegające na prowadzeniu takiej, a nie innej działalności gospodarczej i podejmowanie dla zysku takiego, a nie innego ryzyka biznesowego w tym zakresie. Brak było również podstaw do zastosowania przez organy administracji zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy (art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców) czy też zasady przyjaznej interpretacji przepisów (art. 11 Prawa przedsiębiorców), gdyż takowych wątpliwości ani co do stanu faktycznego, ani co do treści normy prawnej w niniejszej sprawie nie sposób wskazać. Poza tym w/w przepisy nie stanowiły podstawy prawnej wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję wniosła F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:
I. naruszenie przepisów postępowania, a to:
1) art. 6 k.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady ogólnej praworządności, poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji naruszającej przepisy postępowania oraz prawa materialnego wskazane w zarzutach skargi;
2) art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a., poprzez:
a) zastosowanie przepisów prawa materialnego pomimo braku niezbędnych przesłanek tam określonych, jak również wadliwe ustalenie stanu faktycznego w sprawie;
b) uznanie, że organ I instancji wydając decyzję prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozważył materiał dowodowy w sprawie, jak również że uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji organu I instancji odpowiada wymogom uregulowanym w art. 107 § 3 k.p.a., podczas gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a.;
3) art. 189c k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez akceptację działania organu I instancji związanego z nie zawarciem w uzasadnieniu decyzji organu I instancji analizy tego, które przepisy winny zostać zastosowane w celu orzeczenia wobec skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy w dacie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązywała ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego została nałożona kara;
4) art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie przez skarżącą w 2024 roku wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia oraz recyklingu odpadów komunalnych i poprzestania na pouczeniu, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy zaistniały przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za nieosiągnięcie przez skarżącą w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia oraz recyklingu opadów komunalnych i poprzestanie na pouczeniu;
które to naruszenia przepisów postępowania mogły mieć (i miały) wpływ na treść wydanej decyzji - doprowadziły bowiem do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za nieosiągnięcie przez skarżącą w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia oraz recyklingu opadów komunalnych, w postępowaniu przeprowadzonym z naruszeniem szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz innych przepisów proceduralnych, jak również błędnie ustalonym stanie faktycznym;
II. naruszenie prawa materialnego, a to:
1) art. 9x ust. 2 pkt 1, art. 9x ust. 3, art. 9g pkt 1, art. 9zb ust. 1, art. 9zd ust. 1 u.c.p.g. poprzez zastosowanie ww. przepisów i bezzasadne nałożenie na skarżącą kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, w sytuacji gdy skarżąca nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego osiągnięcia poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych za rok 2024;
2) art. 9taa w zw. z art. 9n ust. 1 i 2 u.c.p.g., poprzez uznanie, że zarzut przedwczesnego wszczęcia postępowania (tj. przed upływem terminu na złożenie przez stronę ewentualnej korekty sprawozdania) jest bezzasadny, ponieważ przepisy nie uzależniają możliwości wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych od upływu terminu na złożenie korekty sprawozdania, podczas gdy wszczęcie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej i wydanie decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej przed upływem terminu na złożenie korekty sprawozdania narusza przyznane stronie ustawowo prawo i stanowi istotne naruszenie mogące mieć wpływ na zasadność i wysokość nałożenia kary pieniężnej, gdyż sprawozdanie zawiera dane niezbędne do ustalenia wysokości kary pieniężnej, jak i w ogóle zasadności jej nałożenia;
3) art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, poprzez wydanie decyzji z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów, co dotyczyło w szczególności:
- niedokonania na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oceny tego czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynika z przyczyn niezależnych od skarżącej;
- uznania, że w sprawie brak jest przesłanek umożliwiających odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy takie przesłanki wystąpiły;
4) art. 8 prawa przedsiębiorców, poprzez obciążenie skarżącej odpowiedzialnością (konsekwencjami) działań oraz zaniechań innych podmiotów, na które to działania i zaniechania skarżąca nie miała wpływu.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie w całości postępowania w przedmiocie nałożenia na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej za brak osiągnięcia w 2024 r. wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a także o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała m.in., iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 189c k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez akceptację działania organu I instancji związanego z nie zawarciem w uzasadnieniu decyzji organu I instancji analizy tego, które przepisy winny zostać zastosowane w celu orzeczenia wobec Skarżącej administracyjnej kary pieniężnej w przedmiotowej sprawie. Organ I instancji nie zawarł w uzasadnieniu decyzji organu I instancji analizy tego, czy przepisy stanowiące podstawę orzeczenia wobec skarżącej administracyjnej kary pieniężnej pomiędzy chwilą naruszenia a chwilą orzekania uległy zmianie i czy (i jak) zmiana ta wpływa na sytuację skarżącej, w szczególności które przepisy są dla skarżącej względniejsze, a organ II instancji takie działanie organu I instancji zaakceptował. Takie działanie organu odwoławczego, zdaniem skarżącej, narusza wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Skarżąca podkreśliła, iż nie miała obiektywnej możliwości zapewnienia osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Brak osiągnięcia tych poziomów wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od skarżącej. Właściciele nieruchomości pomimo prowadzonej przez skarżącą akcji edukacyjnej dotyczącej segregacji odpadów, nie przychylali się do koncepcji selektywnej zbiórki i wbrew sugestiom skarżącej nie segregowali odpadów lub nie wytwarzali odpadów, które mogłyby podlegać segregacji. Konsekwencją niezastosowania się przez właścicieli nieruchomości do obowiązku segregacji odpadów komunalnych było nieosiągnięcie wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu przez skarżącą, na co skarżąca nie miała wpływu. Wydruk ze strony internetowej skarżącej jest potwierdzeniem, że skarżąca prowadziła akcję edukacyjną wśród właścicieli nieruchomości. Prowadzenie akcji edukacyjnej zachęcającej do selektywnej zbiórki, to zaś jedyne narzędzie dostępne dla skarżącej, aby wypełnić obowiązek osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Poza wspomnianą akcją edukacyjną skarżąca nie ma realnych narzędzi przymusu, aby wpłynąć na właścicieli nieruchomości. To gmina dysponuje szerszym wachlarzem możliwości wpłynięcia na właścicieli nieruchomości. Wprawdzie skarżąca zobowiązana jest do przestrzegania obowiązującego prawa w zakresie obowiązków nałożonych na przedsiębiorców prowadzących działalność w przedmiocie odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych, jednakże w przypadku braku możliwości spełnienia tych obowiązków, z powodów za które skarżąca nie ponosi odpowiedzialności oraz spełnienia przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej i poprzestania na pouczeniu, może dojść do odstąpienia od wymierzenia kary. W innym przypadku, regulacja przewidziana w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., stanowiłaby martwą instytucję.
W ocenie skarżącej waga naruszenia przez nią prawa jest znikoma. Polega ona bowiem nie na różnicy pomiędzy poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wymaganym w 2024 (45%) a poziomem osiągniętym przez skarżącą, lecz na niewielkiej ilości odpadów komunalnych odebranych w 2024 r. (7,2600 Mg) z nieruchomości niezamieszkanych na terenie Gminy T.. Tak niewielka ilość odpadów w praktyce nie miała wpływu na kwestię osiągnięcia/nieosiągnięcia przez gminę w roku 2024 wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Skarżąca podkreśliła również, że nie miała obiektywnej możliwości wywiązania się z obowiązku ustawowego osiągnięcia poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia odpadów komunalnych za rok 2024. Odpady komunalne od właścicieli nieruchomości odbierane przez skarżącą w roku 2024 stanowiły wyłącznie odpady komunalne odbierane od właścicieli nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady (podmiotów gospodarczych, tzw. "nieruchomości komercyjne"). Odpady odbierane przez skarżącą były w istotnym zakresie odpadami zanieczyszczonymi w stopniu uniemożliwiającym wywiązanie się przez skarżącą z obowiązku określonego w art. 9g pkt 1 u.c.p.g. Skarżąca, jako odbiorca odpadów, nie miała (i nadal nie ma) możliwości przymuszenia właścicieli nieruchomości do segregacji odpadów. Zatem brak osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami wynika wyłącznie z przyczyn niezależnych od skarżącej. Ponadto skarżąca nie jest jedynym podmiotem, który w okresie objętym postępowaniem i nałożoną karą (tj. w roku 2024) odbierał odpady z terenu nieruchomości niezamieszkanych na obszarze gminy T.. Kwestia ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności skarżącej za wynik poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia i odpadów komunalnych na terenie całej gminy. Ponadto skarżąca nie ma 100% wpływu na to jaka część odebranych odpadów może zostać poddana procesom prowadzącym do ich odzysku. Wynika to z tego, że obowiązek segregacji został nałożony na właścicieli nieruchomości na podstawie przepisów u.c.p.g. i nie zawsze skarżąca ma możliwość dokładnego skontrolowania odebranych odpadów, a także nie ma bezpośrednio wpływu na jakość odbieranych odpadów.
W ocenie skarżącej istotną kwestią pozostaje również ogólny sposób organizacji rynku gospodarki odpadami na terenie kraju, który obecnie nie jest zdolny do przetworzenia poprzez recykling i przygotowanie do ponownego użycia wszystkich odpadów, które by do tego przetworzenia się nadawały. Sytuacja taka spowodowana jest zmianami przepisów, które to zmiany doprowadziły do zamknięcia szeregu instalacji odzysku, w szczególności mniejszych, prywatnych, których nie było stać na dostosowanie się do nowych przepisów w zakresie między innymi ochrony przeciwpożarowej, wizyjnych systemów kontroli, a w szczególności wniesienia zabezpieczenia pieniężnego. W konsekwencji powyższego zmniejszeniu uległa masa poddawanych odzyskowi odpadów na terenie Polski, przy - z drugiej strony - napływającym coraz szerzej strumieniu odpadów z innych krajów, w szczególności Unii Europejskiej. Odpady pochodzące z UE mają dla recyklerów lepszą jakość z uwagi na zdecydowanie większe doświadczenie obywateli tych państw w segregowaniu odpadów w stosunku do obywateli Polski.
Skarżąca podkreśliła, że osiągnięcie przez nią wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami niektórych frakcji odpadów komunalnych uzależnione jest nie tylko od działalności w tym zakresie samej skarżącej, ale także od szeregu czynników zewnętrznych, na które skarżąca nie miała i nie ma wpływu. W ramach wykonywanych przez siebie działań skarżąca nie zawsze realnie może wpłynąć na ilość odpadów opakowaniowych, które odbiera od właścicieli nieruchomości na podstawie zawartych umów. Podmioty gospodarcze, w tym także mieszkańcy i przedsiębiorcy z terenu gmin, z uwagi na wysokie stawki obowiązujące w punktach skupu odpadów, pomijają podmioty, z którymi zawarta jest umowa na odbiór i zagospodarowanie odpadów i sami przekazują odpady opakowaniowe do punktów ich selektywnej zbiórki. Ponadto częste są sytuacje, że odpady mające wymierną wartość pieniężną (np. aluminium) są wykradane z pojemników i altan odpadowych. Natomiast umowy na odbiór odpadów zawierane z właścicielami nieruchomości niezamieszkanych z terenu Gminy T. (jak i każdej innej gminy na terenie Polski) zawierane są w realiach wolnego rynku (na zasadzie swobody umów; swobody kontraktowania) i skarżąca (w okresie, którego dotyczy postępowanie, czyli roku 2024) nie miała żadnych instrumentów ani do zmuszenia tych kontrahentów do zlecenia stałego (cyklicznego) odbioru frakcji gromadzonych selektywnie, ani wpływu na ilość przekazywanych odpadów gromadzonych selektywnie (czyli m.in. tego, by całość tych odpadów była przekazywana podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych na terenie gminy, bez samodzielnego sprzedawania w punktach skupu co bardziej wartościowych frakcji).
Odnosząc się do zarzutu wszczęcia postępowania przed upływem terminu na złożenie korekty, skarżąca wskazała, iż przysługuje jej, jako podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, prawo korekty złożonego sprawozdania rocznego. Termin 2 lat na złożenie korekty upłynie w dniu 31 stycznia 2027 r., natomiast organ miał czas na wydanie decyzji do końca 2028 roku.
Końcowo skarżąca podkreśliła, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy oraz zasady przyjaznej interpretacji przepisów m.in. poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego oceny tego czy udowodniono okoliczność polegającą na tym, że brak osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynika z przyczyn niezależnych od skarżącej oraz uznanie, że w sprawie brak jest przesłanek umożliwiających odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy przesłanki takie wystąpiły.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga F. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie z żądaniem rozpoznania skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym wystąpiła zarówno skarżąca spółka w treści wniesionej skargi jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalski w odpowiedzi na skargę.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 733) – dalej: u.c.p.g.
Zgodnie z art. 3b ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 45 % wagowo - za rok 2024.
W myśl art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1.
Natomiast jak wynika z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu.
Karę pieniężną, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.p.c.g., oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania (art. 9x ust. 3 u.p.c.g.).
Stosownie jednak do art. 12b ust. 1 u.c.p.g. kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 i 2, art. 9y ust. 2 pkt 1 i 2 oraz art. 9z ust. 2a pkt 1 i 2, oblicza się za 2024 r. i 2025 r. jako połowę iloczynu jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 1 i 2, nakłada, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 (art. 9zb ust. 1 u.c.p.g.).
Podmiot, na który nałożono karę pieniężną, jest obowiązany uiścić tę karę w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 9zd ust. 1 u.c.p.g.).
Do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska (art. 9zf u.c.p.g.).
Zgodnie z art. 63 § 1 z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) – w skrócie: "o.p." – podstawy opodatkowania, kwoty podatków, odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, oprocentowanie nadpłat oraz wynagrodzenia przysługujące płatnikom i inkasentom zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych, z zastrzeżeniem § 1a i 2.
Jak stanowi art. 291 ust. 1 i ust. 2 Prawa ochrony środowiska stawki opłat, ustalone w art. 290 ust. 1 oraz określone na podstawie art. 290 ust. 2, za rok poprzedni, podlegają z dniem 1 stycznia każdego roku podwyższeniu w stopniu odpowiadającym średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem ogłaszanemu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Minister właściwy do spraw klimatu, nie później niż do dnia 31 października każdego roku, ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wysokość stawek opłat na rok następny, uwzględniając dotychczasowe zmiany wysokości stawek oraz zasadę, o której mowa w ust. 1.
Zgodnie z załącznikiem nr 2 pkt II, lp 1051 tabeli, obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 4 sierpnia 2023 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2024 (M.P. z 2023 r., poz. 914 ze zm.), wydanym na podstawie art. 291 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, stawka opłat za umieszczenie na składowisku niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych (20 03 01) wynosi 343,39 zł/Mg.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 1530) – dalej: "rozporządzenie", poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oblicza się zgodnie ze wzorem: P = Mr/Mw x 100 % gdzie: P - oznacza poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, wyrażony w %, Mr - oznacza łączną masę odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, wyrażoną w Mg, Mw - oznacza łączną masę wytworzonych odpadów komunalnych, wyrażoną w Mg.
Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, iż z dokonanych w sprawie w sposób bezsporny ustaleń faktycznych wynika, iż w roku 2024 skarżąca spółka, działając na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej, odbierała odpady komunalne z terenów gminy T. w oparciu o zawarte umowy pomiędzy spółką, a właścicielami tych nieruchomości. Z danych zawartych w przedłożonym przez skarżącą, sprawozdaniu za rok 2024 wynika, że w wskazanym okresie łączna masa odebranych odpadów komunalnych wynosiła 7,2600 Mg, natomiast łączna masa odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddana recyklingowi wyniosła 1,1650 Mg. Wartość ta stanowiła 16,0468 % wagowo łącznej masy odebranych przez spółkę w roku 2024 odpadów komunalnych. Tym samym nie ulega wątpliwości, że spółka nie osiągnęła wymaganego prawem poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, którego wartość na rok 2024, zgodnie z art. 3b ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. ustawodawca ustalił na poziomie 45% wagowo.
W konsekwencji, niewypełnienie przez skarżącą spółkę ciążącego na niej ustawowego obowiązku, wynikającego z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. stanowiło dostateczną podstawę do wymierzenia stronie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 12b ust. 1 u.c.p.g. w wysokości 361 zł za nieosiągnięcie w 2024 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych, poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Zaznaczyć należy, iż zarówno sposób obliczenia kary za ww. okres, jak i jej wysokość nie budzą jakichkolwiek wątpliwości sądu rozpoznającego niniejszą skargę, a co więcej nie są kwestionowane przez stronę skarżącą.
Wobec powyższego za niezasadny uznać należało zarzuty skargi, co do naruszenia art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9g pkt 1, art. 9zb ust. 1 i art. 9zd ust. 1 u.c.p.g., poprzez ich bezzasadne zastosowanie.
Podkreślenia wymaga, że przepisy art. 9g pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 3b ust. 1 u.c.p.g. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że podmiot odbierający odpady komunalne został zobligowany przez ustawodawcę do osiągnięcia w konkretnym roku kalendarzowym określonego przepisem ustawy poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Ustawodawca nie pozostawił podmiotom odbierającym odpady jakiejkolwiek swobody w podjęciu decyzji, czy taki poziom zechcą osiągnąć, czy też nie, nie przewidział również jakichkolwiek okoliczności, w świetle których ów podmiot mógłby się uwolnić od konieczności realizacji nałożonego ustawą obowiązku. Uznanie za słuszne, prezentowanego przez spółkę stanowiska, co do braku obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych przez nią odpadów komunalnych, prowadziłoby do tego, iż w praktyce przepis art. 9x ust. 2 u.c.p.g. byłby "martwy". Przedsiębiorca bowiem mógłby zawsze powoływać się na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to brakiem możliwości oddziaływania na to jakie frakcje odpadów odbiera od właścicieli nieruchomości czy też nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu.
Tymczasem podmiot, który podejmuje się prowadzenia tego rodzaju działalności, chcąc uniknąć kary, musi w taki sposób zorganizować swe przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Strona skarżąca jako profesjonalista w branży, działająca od wielu lat, powinna być świadoma konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie poziomów recyklingu. Przepisy stanowiące podstawę wydania decyzji w sprawie nałożenia kary za nieosiągnięcie określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu mają na celu osiągnięcie jak najwyższego tzw. poziomu ekologicznego poprzez zmotywowanie przedsiębiorców odbierających odpady do prowadzenia działalności nastawionej przede wszystkim na osiągnięcie tych celów. W innym przypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem. Recykling to odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub w innych (definicja recyklingu zawarta w art. 3 pkt 23 ustawy o odpadach). Służy on zmniejszaniu ilości odpadów i zużycia surowców naturalnych i staje się jedną z najistotniejszych metod ochrony środowiska we współczesnym świecie. Ochrona środowiska, co zdaje się bezzasadnie bagatelizować strona skarżąca, jest jednym z podstawowych zadań Państwa (art. 5 Konstytucji RP). W związku z tym, działając w zgodzie z Konstytucją ustawodawca kreuje normy prawne pozwalające w jak największym zakresie realizować te cele. Omawiane regulacje służą zaś szeroko pojętej ochronie środowiska.
Przedsiębiorca prowadzący tego rodzaju działalność musi się liczyć z ustawowymi wymaganiami. Do niego należy takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, które zapewni spełnienie wskazanych wymagań. Powinien dołożyć wszelkiej staranności, żeby osiągnąć wielkości wynikające z ustaw. W szczególności może wpływać na odpowiednie kształtowanie treści postanowień umowy, które zapewnią możliwość osiągnięcia wielkości wskazanych w ustawie i rozporządzeniach. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy. W razie potrzeby może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu.
W sprawie niniejszej brak jest dowodów świadczących o dostatecznym aktywnym podejmowaniu przez spółkę działań o charakterze edukacyjnym czy zwiększających świadomość ekologiczną w zakresie postępowania z odpadami, co w szerszej perspektywie przyczyniłoby się do skuteczniejszej segregacji odpadów u źródła a tym samym zwiększenia możliwości ich recyklingu. Wprawdzie strona skarżąca podnosi, że prowadzi taką kampanię na swojej stronie internetowej, jednakże, biorąc pod uwagę osiągnięty poziom recyklingu odpadów, nie przynosi ona zadowalających efektów. W aktach sprawy brak jest także dokumentów świadczących o skorzystaniu przez spółkę z trybu przewidzianego w art. 6ka u.c.p.g., co pozwoliłoby na złagodzenie skutków niewykonania obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. Przepis art. 6ka u.c.p.g. stanowi mianowicie, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości.
Wbrew stanowisku strony skarżącej w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie sądu procedujące w sprawie organy administracji obu instancji działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, stosownie do obowiązku wynikającego z art. 6 k.p.a., w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz wyrażona w art. 9 k.p.a. zasada informowania stron. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1, w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. Uzasadnienia podjętych na gruncie rozpatrywanej sprawy rozstrzygnięć organów obu instancji zawierają precyzyjne wskazanie faktów, które organy uznały za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej. Z kolei, uzasadnienia prawne zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa oraz rzeczowe ustosunkowanie się do zarzutów odwołania. Przedstawione motywy wydanych w sprawie rozstrzygnięć pozwala na prześledzenie toku rozumowania organów oraz poznać przesłanki, które rzutowały o wydaniu takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. Konieczność uchylenia decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., wynikała jedynie z pominięcia przepisu art. 12b ust. 1 u.c.p.g. i błędnego obliczenia na niekorzyść spółki kary za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2024 r.
Spółka nie kwestionuje natomiast wysokości nałożonej kary, lecz sam fakt jej nałożenia. Jednak to, że kwestionowane skargą rozstrzygnięcie nie odpowiada oczekiwaniom strony skarżącej nie świadczy automatycznie o jej wadliwości. Przytoczona zaś ogólnikowa i lakoniczna argumentacja skarżącej, stanowi swego rodzaju polemikę ze stanowiskiem organów orzekających w sprawie i nie wnosi nic nowego do sprawy. Jednocześnie, stosownie do wymogu wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a, skarżąca spółka miała zapewnione prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Za nieuzasadniony w ocenie Sądu uznać również należało zarzut skargi, co do naruszenia art. 189c k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis art. 189c k.p.a. stanowi, że jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony. W sytuacji, gdy w ustawie nowelizującej brak jest przepisów przejściowych, przyjąć należy, że nowa ustawa ma zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po dniu jej wejścia w życie oraz do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej lecz trwają dalej, po wejściu w życie nowej ustawy. Zasada bezpośredniego działania nowego prawa polega na tym, że nowe przepisy należy stosować do wszelkich stosunków prawnych i zdarzeń, które powstaną po ich wejściu w życie, jak również tych, które powstały wcześniej, ale nadal pod ich rządami trwają.
W realiach rozpatrywanej sprawy zasada ta nie ma zastosowania. Jak już wcześniej wskazano zdarzeniem stanowiącym podstawę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej był niedopełniony przez skarżącą spółkę obowiązek osiągnięcia w 2024 r. wymaganego przepisem art. 9g pkt 1 w zw. z art. 3b ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych. Na gruncie rozpatrywanej sprawy miały więc zastosowanie przepisy obowiązujące z momentu wskazanego wyżej zdarzenia. To, że organy nie wskazały wyraźnie, iż zastosowały aktualne brzmienie przepisów, nie stanowi o naruszeniu przez nie prawa. Przepisy art. 3b ust. 1 pkt 4, art. 9g pkt 1 oraz art. 9x ust. 2 pkt 1 brzmiały tożsamo zarówno w 2024 r., jak i w chwili wydawania decyzji przez organ II instancji. Skarżąca spółka również nie wskazała, aby treść tych przepisów uległa zmianom, ograniczając się wyłącznie do postawienia rozważanego zarzutu najpierw w odwołaniu od decyzji, a następnie w skardze.
W ocenie Sądu nie znajdują również uzasadnienia zarzuty skargi, co do naruszenia art. 189f § 1 pkt 1, w zw. z art. 189a § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Stosownie zaś do art. 189a k.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu (§ 1). W przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: pkt 1 - przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, pkt 2 - odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, pkt 3 - terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, pkt 4 - terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, pkt 5 - odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, pkt 6 - udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej - przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
W ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustawodawca nie przewidział przesłanek odstąpienia od nałożenia kary, wobec czego organy obu instancji prawidłowo przed wydaniem kwestionowanej skargą decyzji rozważyły możliwość odstąpienia od nałożenia na spółkę przedmiotowej kary pieniężnej, uwzględniając obowiązujące w tym zakresie regulacje art. 189f k.p.a.
Zdaniem Sądu za prawidłowe uznać należy stanowisko organów, iż w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie zostały spełnione łącznie przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za rok 2024. Nie sposób bowiem przyjąć, jak oczekuje tego skarżąca spółka, że waga naruszenia prawa jest znikoma, skoro w objętym postępowaniem okresie strona z wymaganego 45% poziomu recyklingu osiągnęła jedynie wartość 16,0468%. Zatem różnica pomiędzy wymaganym, a osiągniętym w 2024 r. poziomem przygotowania do ponownego użycia i recyklingu wynosi 28,9532 %, co stanowi 2,1020 Mg odpadów brakujących do osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu. Co więcej, nie doszło także do zaprzestania naruszania prawa, gdyż spełnienie tej przesłanki w roku 2024 nie jest możliwe. Podjęcie deklarowanych przez spółkę ewentualnych działań, zmierzających do zwiększenia osiąganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych mogłoby przynieść skutki w kolejnych latach kalendarzowych, lecz nie w minionym roku 2024.
Nadto, Sąd z urzędu posiada wiedzę, że stwierdzone w tym zakresie naruszanie prawa przez skarżącą spółkę nie ma charakteru jednostkowego, incydentalnego i miało miejsce w latach poprzednich.
Bezzasadne w świetle poczynionych wyżej rozważań pozostają również zarzuty naruszenia art. 8, art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 11 Prawa przedsiębiorców. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że wynikająca z art. 10 ust. 1 Prawa przedsiębiorców zasada domniemania uczciwości przedsiębiorcy nie oznacza, że przedsiębiorca może naruszać obowiązki związane z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą i uniknąć konsekwencji tego zaniedbania tylko przez oświadczenie tego przedsiębiorcy, że ziściły się przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu oraz uznanie, że w sprawie miało miejsce działanie siły wyższej, mając zwłaszcza na uwadze bierność skarżącej w dążeniu do realizacji ciążącej na niej, a wynikających zarówno z zawartych umów, a przede wszystkim z ww. przepisów u.c.p.g. obowiązków. W ten sposób każdy przedsiębiorca powołując się na tę zasadę unikałby odpowiedzialności z tytułu naruszenia ciążących na nim obowiązków.
W ocenie Sądu brak było również podstaw do zastosowania przez organy administracji zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy (art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców), zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy (art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców), czy też zasady przyjaznej interpretacji przepisów (art. 11 Prawa przedsiębiorców), gdyż takowych wątpliwości ani co do stanu faktycznego, ani co do treści normy prawnej w niniejszej sprawie nie sposób wskazać.
Nie ma też jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia opisanej w art. 8 cyt. wyżej ustawy zasady "co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone" poprzez obciążenie skarżącej odpowiedzialnością za działania oraz zaniechania innych podmiotów, na które to działania i zaniechania skarżąca nie miała wpływu.
Chybiony jest również zarzut przedwczesnego wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, skoro nie upłynął termin na złożenia przez stronę korekty deklaracji. Zgodnie z art. 9taa u.c.p.g. nie dokonuje się korekty sprawozdań, o których mowa w art. 9n ust. 1, art. 9na ust. 1, art. 9nb ust. 1, art. 9o ust. 1, art. 9q ust. 1 i art. 9s ust. 1, po upływie 2 lat od terminu ich przekazania określonego odpowiednio w art. 9n ust. 2, art. 9na ust. 2, art. 9nb ust. 2, art. 9o ust. 2, art. 9q ust. 2 i art. 9s ust. 2. Przyjąć zatem należy, że korekty można dokonać w terminie 2 lat od złożenia sprawozdania – w niniejszej sprawie więc do dnia 30 stycznia 2027 r. W rozumieniu art. 68 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej za nierzetelną należy jednak uznać deklarację, w której pominięto wymagane dane lub zamieszczono dane nierzetelne z zakresu związanego z przedmiotem podatku, podstawą opodatkowania i ulgami. Co ważne, norma art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej odnosi się do całego zobowiązania podatkowego. Brak zatem możliwości jego dzielenia na część objętą unormowaniem art. 68 § 1 oraz część objętą warunkami art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 19 stycznia 2023 r., sygn. I SA/Gl 854/22). Tymczasem strona skarżąca nie wykazała, że dane przedstawione przez nią w deklaracji są błędne. Nie podnosiła takiej okoliczności zarówno w toku postępowania, w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu. Ponadto do chwili obecnej, a więc już ponad 10 miesięcy od złożenia deklaracji, nie złożyła korekty. Przyjąć zatem należy, że dane zawarte w deklaracji są prawidłowe. Poza tym ewentualna korekta deklaracji za 2024 rok, która mogłaby ewentualnie wpłynąć na wysokość nałożonej kary, musiałaby polegać na wskazaniu większej ilości odpadów komunalnych przekazanych do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu lub podania mniejszej masy odebranych odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Tymczasem spółka poza ogólnymi argumentami co do możliwości złożenia korekty, nie powołała konkretnych dowodów, które mogłyby w sposób realny wpłynąć na przyjęte przez organy ustalenia.
Ponadto zgodzić się także należy z organem odwoławczym, iż przepisy u.c.p.g. nie nakazują oczekiwać z wydaniem decyzji w przedmiocie kary pieniężnej do upływu terminu na złożenie korekty.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
ds
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło